Türkiye’de büyükbaş hayvanların takibinde dijital dönüşüm için yeni bir dönem hazırlanıyor. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından geliştirilen Güvenli Elektronik Küpe ve İzleme Sistemi (GEKİS) ile büyükbaş hayvanların elektronik kimlik üzerinden izlenmesi amaçlanıyor.
2026 yılının haziran ayı sonu itibarıyla Türkiye’deki büyükbaş hayvan sayısı 17 milyon 804 bini aşarken, bunun yaklaşık 17 milyon 640 binini sığırlar oluşturuyor. Geri kalan büyükbaş hayvan varlığı ise mandalardan oluşuyor.
Hayvanlar doğumdan kesime kadar takip edilecek
GEKİS kapsamında büyükbaş hayvanlara elektronik küpe takılması planlanıyor. Sistem sayesinde hayvanın doğduğu işletmeden başlayarak yaptığı hareketler, sevk işlemleri ve kesimhaneye ulaşmasına kadar geçen süreç elektronik ortamda kayıt altına alınabilecek.
Elektronik küpelerin hayvan kayıt sistemi, yol kontrolleri ve kesimhanelerde kullanılan sistemlerle birlikte çalışması öngörülüyor. Böylece hayvanın çiftlikten ayrılmasının ardından geçtiği aşamaların dijital kayıtlardan takip edilebilmesi hedefleniyor.
Kaçak hayvan hareketleri de takip edilebilecek
Sistemin ülke genelinde yaygınlaştırılmasıyla milyonlarca büyükbaş hayvanın geçmişinin ortak bir dijital altyapı üzerinden izlenebilmesi amaçlanıyor.
Elektronik takip sistemi, hayvancılık işletmelerinin yanı sıra kaçak hayvan hareketlerinin belirlenmesi, hayvan hastalıklarının takibi ve gıda güvenliğinin sağlanması açısından da önem taşıyor.
Kasap ve marketlerde QR kod olacak mı?
Elektronik kimlik sisteminin gündeme getirdiği konulardan biri de hayvanın kesimhaneye kadar uzanan kayıtlarının tüketiciye açılıp açılmayacağı oldu.
Hayvanlara ait elektronik kayıtların kesimhane, etiketleme ve satış sistemleriyle eşleştirilmesi halinde et ürünlerinin geriye dönük olarak takip edilebilmesine yönelik bir altyapı oluşturulabilir. Böyle bir sistemde QR kod aracılığıyla etin kayıtlı üretim ve kesim sürecine ilişkin bazı bilgilerin tüketiciye sunulması mümkün olabilir.
Ancak Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından GEKİS kapsamında şu ana kadar açıklanan uygulamalar arasında, kasap veya marketten et satın alan tüketicilerin QR kod okutarak etin hangi hayvandan geldiğini telefonundan görebileceği bir sistem bulunmuyor.
Sistemin ilerleyen dönemde tüketiciye açık bir izlenebilirlik uygulamasına dönüştürülüp dönüştürülmeyeceği ise sonraki aşamalarda netlik kazanacak.
