Türkiye'de 50 yaş ve üzerindeki bireylerin boşanmasını ifade eden "gri boşanma", son yıllarda dikkat çeken toplumsal eğilimlerden biri haline geldi. SETA araştırmacıları Cenk Beyaz ve Beyza Ekici tarafından hazırlanan "Güncel Eğilimleriyle Dünyada ve Türkiye'de Gri Boşanma" başlıklı analiz ile Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri, ileri yaş grubundaki boşanmalarda önemli bir artış yaşandığını ortaya koydu.
Verilere göre 2001 yılında yaklaşık 17 bin seviyesinde bulunan 50 yaş ve üzerindeki boşanma sayısı, 2025 yılı itibarıyla 61 bin 252'ye yükseldi. Böylece gri boşanma sayısı son 24 yılda yüzde 250'nin üzerinde artış gösterdi. Aynı dönemde bu yaş grubundaki boşanmaların toplam boşanmalar içindeki payı da yükselişini sürdürdü.
Gri boşanma nedir?
Gri boşanma, genel olarak 50 yaş ve üzerindeki bireylerin uzun yıllar devam eden evliliklerini sonlandırmasını ifade ediyor. Araştırmada, bu eğilimin yalnızca Türkiye'ye özgü olmadığı, dünyanın birçok ülkesinde benzer şekilde arttığı vurgulandı.
Raporda yaşam süresinin uzaması, emeklilik dönemi, çocukların aileden ayrılması, ekonomik bağımsızlığın artması, bireysel beklentilerin değişmesi ve boşanmaya yönelik toplumsal algının dönüşmesi gri boşanmanın başlıca nedenleri arasında gösterildi.
Türkiye'de boşanma oranları yükselirken evlilikler azalıyor
TÜİK verilerine göre Türkiye'de kaba boşanma hızı 2001 yılında binde 1,41 seviyesindeyken, 2025 yılında binde 2,26'ya çıktı. Aynı süreçte yıllık boşanma sayısı yaklaşık 92 binden 193 bin 793'e yükseldi.
Buna karşılık evlenme hızında düşüş yaşandı. 2001 yılında binde 8,35 olan kaba evlenme hızı, 2025 yılı itibarıyla binde 6,43 seviyesine geriledi.
Boşanmaların en önemli nedenleri neler?
2021 Türkiye Aile Yapısı Araştırması'na göre boşanmalarda ilk sırada eşlerin birbirine karşı sorumsuz ve ilgisiz davranması yer aldı. Bunu aldatma, evin geçimini sağlayamama, fiziksel şiddet ve kötü muamele ile aile büyüklerinin evliliğe müdahalesi izledi.
Raporda ayrıca hakaret, ruhsal rahatsızlıklar, kıskançlık, alkol kullanımı, kumar, madde bağımlılığı ve çocuk sahibi olamamanın da boşanmaya neden olan etkenler arasında bulunduğu ifade edildi.
Uzun evliliklerde de boşanmalar artıyor
2025 yılı verileri, boşanmaların yalnızca evliliğin ilk yıllarında yoğunlaşmadığını gösteriyor. Boşanmaların yüzde 34'ü evliliğin ilk beş yılında gerçekleşirken, yüzde 30'u ise 16 yıl ve üzerindeki evliliklerde yaşandı. Bu tablo, uzun yıllar süren evliliklerde de ayrılıkların belirgin şekilde arttığını ortaya koyuyor.
İleri yaşta erkeklerde boşanma sayısı daha yüksek
TÜİK verilerine göre 50 yaş ve üzerindeki yaş grubunda boşanan erkek sayısı kadınlardan daha fazla. Özellikle 50-54 yaş grubunda erkeklerin boşanma sayısının kadınların üzerinde olduğu belirtilirken, analizde bunun nedenlerinden biri olarak erkeklerde ikinci evliliklerin daha sık sona ermesi gösterildi.
Gri boşanma dünyada da yükselişte
Araştırmada gri boşanmanın küresel ölçekte de yaygınlaştığına dikkat çekildi. ABD'de 1990 yılından bu yana 50 yaş ve üzerindeki boşanmaların önemli ölçüde arttığı, günümüzde ülkedeki yaklaşık her üç boşanmadan birinin gri boşanma olarak değerlendirildiği aktarıldı.
Avrupa Birliği ülkelerinde ise 1990'lı yıllarda toplam boşanmaların yaklaşık yüzde 10'unu oluşturan gri boşanmaların günümüzde yüzde 36 seviyesine ulaştığı belirtilirken, Letonya, Estonya, İsveç ve Litvanya'nın Avrupa ortalamasının üzerinde oranlara sahip olduğu kaydedildi.
Gri boşanmanın en yaygın görüldüğü iller
Raporda, gri boşanmanın büyükşehirlerde daha yaygın olduğu ifade edildi. İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya ve Bursa'nın öne çıktığı belirtilirken; Hakkari, Ardahan, Bayburt, Gümüşhane ve Muş'un ise ileri yaş boşanmalarının daha düşük görüldüğü iller arasında yer aldığı aktarıldı.
