Türkiye’de modern mobilya tasarımı ve üretiminin öncü isimlerinden içmimar Bediz Koz’un 90 yıllık yaşamı ve mesleki birikimi kitap oldu. İzmirli akademisyenler tarafından hazırlanan ve İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Yayınları tarafından yayımlanan çalışma, Türkiye’nin yakın dönem mobilya ve içmimarlık tarihine de ışık tutuyor. Bediz Koz’un tasarımcı kimliğinin ayrıntılı şekilde ele alındığı kitapta sözlü tarih röportajlarından mesleki anılara, mobilya tasarımlarından içmimarlık projelerine kadar çok sayıda içerik yer alıyor. Eser, Koz’un yaşamı ve mesleki çalışmalarını kapsamlı biçimde kayıt altına alan ilk çalışma olma özelliğini taşıyor.
Dört akademisyen tarafından kaleme alındı
Kitap, Türkiye’de modern mobilya tasarımı ve üretiminin geçirdiği dönüşümü araştırmak amacıyla başlatılan DATUMM: Dokümantasyon ve Arşivleme Türkiye’de Modern Mobilya ile Sözlü Tarihle Türkiye Mobilya ve İçmimarlık Tarihini Okumak projeleri kapsamında hazırlandı. Çalışmayı, proje yürütücüleri İEÜ İçmimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Deniz Hasırcı ve Yaşar Üniversitesi İçmimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeynep Tuna Ultav ile İEÜ’den Doç. Dr. Deniz Avcı ve Ghent Üniversitesi Öğretim Görevlisi Dr. Melis Örnekoğlu Selçuk kaleme aldı. Eser, Sözlü Tarih Yöntemiyle Türkiye’de Mobilya ve İçmimarlık Tarihini Okumak serisinin altıncı kitabı olarak yayımlandı.
Bediz Koz’a kitabını takdim ettiler
Kitabın yayımlanmasının ardından Prof. Dr. Deniz Hasırcı ve Prof. Dr. Zeynep Tuna Ultav, yaşamını Ankara’da sürdüren Bediz Koz’u ziyaret etti. Akademisyenler hazırlanan kitabı Koz’a takdim ederken, buluşmada duygusal anlar yaşandı. Koz da yaşamı ve mesleki çalışmalarını ele alan eserin hazırlanmasında emeği bulunan isimlere teşekkür ederek memnuniyetini dile getirdi.
Koz’un tasarım arşivi kayıt altına alındı
Prof. Dr. Deniz Hasırcı, Türkiye’nin modern içmimarlık tarihinde kadınların önemli ve şekillendirici roller üstlendiğini ancak bu katkıların kayıtlarda yeterince görünür olmadığını belirtti. DATUMM ekibinin yürüttüğü sözlü tarih araştırmaları kapsamında Bediz Koz’un yanı sıra müşterileri, çalışma arkadaşları, öğrencileri ve aile bireyleriyle görüşmeler yapıldığını aktararak, araştırma sürecinde çok sayıda görsel dokümanın da toplanarak kitaba dahil edildiğini ifade etti. Proje kapsamında kitapla birlikte belgesel film ve uluslararası yayınların da hazırlandığını belirten Prof. Dr. Hasırcı, ortaya çıkan çalışmanın içmimarlar ve öğrenciler açısından kapsamlı bir kaynak niteliği taşıdığını kaydetti.
Suna Kan ve Ulvi Cemal Erkin’in evlerini tasarladı
Bediz Koz, 1958 yılında eşi Azmi Koz ile Ankara’da Butik A firmasını, daha sonra ise MPD’yi (Mobilya, Planlama ve Dekorasyon) kurdu. Meslek hayatı boyunca mobilya ve içmimarlık alanında çok sayıda çalışmaya imza atan Koz, sanatçı Suna Kan ve besteci Ulvi Cemal Erkin’in evlerinin tasarımlarını da gerçekleştirdi. Prof. Dr. Hasırcı, Koz’un mesleğine yaklaşımı, üretimle kurduğu ilişki ve yaşamı boyunca sürdürdüğü yenilik arayışıyla Türkiye’nin tasarım tarihinde özel bir konuma sahip olduğunu belirtti.
Tasarım birikimi gelecek kuşaklara aktarılıyor
Bediz Koz’un yaşam öyküsünün Türkiye’de modern içmimarlık ve mobilya tasarımının gelişimini anlamak açısından önemli bir tanıklık sunduğunu ifade eden Prof. Dr. Hasırcı, Koz’un deneyimlerinin bir tasarımcının kültürel birikimi ve yaratıcılığının malzemeye, üretime ve gündelik yaşama nasıl yansıdığını ortaya koyduğunu kaydetti. Kitapla yalnızca Koz’un mesleki anılarının kayıt altına alınmadığını belirterek, uzun yıllar yeterince görünür olmayan tasarım birikiminin de gelecek kuşaklara aktarılmasının amaçlandığını ifade etti.
Kitap serisi devam edecek
Bediz Koz’un üretkenliğinin, cesaretinin ve döneminin ötesine geçen tasarım yaklaşımının genç tasarımcılara ilham verebileceğini belirten Prof. Dr. Hasırcı, Sözlü Tarih Yöntemiyle Türkiye’de Mobilya ve İçmimarlık Tarihini Okumak serisinin yeni kitaplarla devam edeceğini açıkladı. Serinin yalnızca tasarımcılara değil, Türkiye’de modern mobilya ve içmimarlık tarihini yakından incelemek isteyen okuyuculara da hitap ettiğini belirterek, kitapların İzmir Ekonomi Üniversitesi Yayınları üzerinden ve kitabevlerinden temin edilebildiğini bildirdi.
