ABD yönetimi, İsrail saldırıları sonucu büyük ölçüde yıkıma uğrayan Gazze’nin yeniden inşasına yönelik kapsamlı ve iddialı bir projeyi uluslararası kamuoyuna sundu. “Yeni Gazze” adı verilen plan, İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu kapsamında tanıtıldı ve mimari görselleriyle büyük yankı uyandırdı. Sunumda, Gazze’nin Akdeniz kıyısı boyunca uzanan yüksek katlı gökdelenler, yeni konut alanları, sanayi bölgeleri ve turizm merkezleriyle tamamen farklı bir yapıya kavuşturulması hedefi öne çıktı.
Gökdelenler, liman ve havaalanı öne çıkıyor
Tanıtılan ana planda, kıyı şeridi boyunca 180 yüksek katlı bina içeren bir “kıyı turizmi bölgesi” yer alıyor. Bunun yanı sıra sanayi kompleksleri, veri merkezleri, üretim alanları, parklar, tarım ve spor tesisleri için ayrı bölgeler planlandı. Gazze’nin güneyinde, Refah yakınlarında yeni bir liman ve havaalanı inşası öngörülürken, Mısır ve İsrail sınırlarının kesiştiği noktada “üçlü geçiş noktası” olarak tanımlanan yeni bir sınır alanı da projeye dahil edildi.
Trump: “Bu bir emlak vizyonu”
ABD Başkanı Donald Trump, planın tanıtımı sonrası yaptığı açıklamada, Gazze’nin potansiyeline dikkat çekerek, “Ben özünde bir emlakçıyım. Emlakta her şey konumdur. Deniz kenarında, bu kadar büyük bir potansiyele sahip çok az yer var” ifadelerini kullandı. Trump’ın bu sözleri, planın insani boyutundan çok ekonomik ve yatırım odaklı bir yaklaşıma dayandığı yönünde yorumlandı.
Kushner: “B planımız yok”
Sürece doğrudan dahil olan Trump’ın damadı Jared Kushner, Gazze’de bugüne kadar 90 bin ton bomba atıldığını ve 60 milyon ton molozun temizlenmesi gerektiğini söyledi. Kushner, Hamas’ın silahsızlanma sürecine girdiğini savunarak, “Bizim B planımız yok. Güvenlik sağlanmadan kimse yatırım yapmaz” dedi. Kushner ayrıca, önümüzdeki haftalarda Washington’da, ülkelerin ve özel sektörün finansal katkılarının ele alınacağı bir konferans düzenleneceğini açıkladı.
“Yeni Rafah” projesi
Planın en dikkat çeken bölümlerinden biri de “Yeni Rafah” olarak adlandırılan alan oldu. Bu bölgede:
- 100 binden fazla kalıcı konut,
- 200’ün üzerinde eğitim merkezi,
- 75’ten fazla sağlık tesisi,
- 180’den fazla kültür ve din merkezi
inşa edilmesi hedefleniyor. Kushner, bu bölgenin 2–3 yıl içinde tamamlanabileceğini savundu.
Güvenlik hattı ve İsrail varlığı
Ana planda, Mısır ve İsrail sınırı boyunca uzanan geniş bir alan “güvenlik sınırı” olarak işaretlendi. Trump’ın barış planına göre, İsrail güçlerinin Gazze’nin güvenliği tamamen sağlanana kadar bu bölgede kalması öngörülüyor. Bu madde, planın en tartışmalı başlıkları arasında yer aldı.
Uluslararası ve bölgesel tepkiler
Hamas, daha önce bağımsız bir Filistin devleti kurulmadığı sürece silah bırakmayacağını açıklamıştı. Gazze’de Ekim 2025’te ilan edilen ateşkes ise halen kırılganlığını koruyor. Son aylarda İsrail saldırılarında yüzlerce Filistinlinin hayatını kaybettiği bildiriliyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre Gazze’de: Yapıların yüzde 80’den fazlası yıkıldı veya hasar gördü, yaklaşık 1 milyon kişi barınma koşullarından yoksun, 1,6 milyon insan ciddi gıda güvensizliğiyle karşı karşıya.
Siyasi aktörler sürecin parçası
Davos’taki temaslarda İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Trump’ın liderliğini överken, Filistin Yönetimi lideri Mahmud Abbas, Gazze’nin yönetiminde merkezi rol almak istediklerini duyurdu. “Yeni Gazze” planı, kapsamı ve görsel iddiasıyla dikkat çekerken; Filistinlilerin geleceği, zorunlu yerinden edilme ihtimali, güvenlik ve egemenlik başlıkları nedeniyle yoğun tartışmaları da beraberinde getirdi. Planın sahada nasıl ve hangi koşullarda hayata geçirileceği ise belirsizliğini koruyor.
