ABD'den Türkiye'ye iade edilen 100 kültür varlığı, İstanbul Arkeoloji Müzelerinde düzenlenen “Kaçış Yok: Boubon” sergisinin açılışında tanıtıldı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'un katıldığı programa Manhattan Bölge Savcı Yardımcısı Matthew Bogdanos da iştirak etti. İade edilen eserler arasında bronz heykellerin yanı sıra tiyatro maskları ve tanrı heykelcikleri de bulunuyor.
Boubon Antik Kenti'nden kaçırılan heykeller Türkiye'ye döndü
Burdur'un Gölhisar ilçesine bağlı İbecik köyü yakınlarındaki Boubon Antik Kenti, 1960'lı yıllarda gerçekleştirilen kaçak kazılar nedeniyle kültür varlığı kaçakçılığının önemli örneklerinden biri haline geldi.
Antik kentte Roma imparatorları ve imparatorluk ailesinin onurlandırıldığı Sebasteion yapısındaki bronz heykeller, kaçak kazılar sırasında parçalanarak yurt dışına çıkarıldı. Heykellerin başları, gövdeleri ve diğer uzuvları birbirinden ayrılarak farklı ülkelerdeki koleksiyonlara dağıldı.
Bakan Ersoy, söz konusu eserlerin insan boyutunu aşan anıtsal bronz heykeller olduğunu belirterek bronzun antik dönemde değerli bir malzeme olması nedeniyle pek çok heykelin eritildiğini ifade etti.
Boubon'daki eserlerin yazıtlı kaideleri ve ait oldukları yapıyla birlikte araştırılabilmesinin bilimsel açıdan önem taşıdığını vurguladı.
Kaçırılan eserlerin izini Prof. Dr. Jale İnan sürdü
Boubon Antik Kenti'nden yurt dışına çıkarılan eserlerin tespit edilmesine yönelik bilimsel çalışmaların temelleri, arkeolog Prof. Dr. Jale İnan tarafından atıldı.
İnan'ın antik kentteki yazıtları, heykel kaidelerini ve yurt dışındaki koleksiyonlarda bulunan eserleri karşılaştırarak gerçekleştirdiği araştırmalar, günümüzde yürütülen iade çalışmalarına kaynak oluşturdu.
Bakan Ersoy, kültür varlıklarının geçmişinin belirlenmesinde arşiv belgelerinin önemine dikkat çekti. Eski fotoğraflar, kazı defterleri, mektuplar ve bilimsel yayınların bir eserin hangi arkeolojik alandan çıkarıldığının belirlenmesinde kullanılabildiğini anlattı.
Ersoy, Jale İnan'ın kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmalarını da anarak bilimsel araştırmalarının bugünkü iadelerde önemli bir yere sahip olduğunu belirtti.
İbecik köylülerinin tanıklıkları iade sürecine katkı sağladı
Boubon eserlerinin Türkiye'ye iadesinde yalnızca bilimsel belgeler değil, bölge halkının yıllar öncesine ilişkin tanıklıkları da değerlendirildi.
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen araştırmalarda İbecik köyünde yaşayanların bilgilerine yeniden başvuruldu. Köy sakinlerinin heykellerin nerede bulunduğuna, nasıl çıkarıldığına ve bölgeden hangi koşullarda götürüldüğüne ilişkin anlatımları incelendi.
Bu ifadeler, eski fotoğraflar ve müze kayıtlarıyla karşılaştırılarak eserlerin geçmişine ilişkin araştırmalarda kullanıldı.
Bakan Ersoy, köy halkının verdiği bilgilerin eserlerin kökeninin aydınlatılmasında önemli bir dayanak oluşturduğunu belirterek İbecik sakinlerine teşekkür etti.
Gazeteci Özgen Acar'ın araştırmaları da gündeme geldi
Bakan Ersoy, kültür varlığı kaçakçılığına karşı yürütülen çalışmalarda gazeteciliğin rolüne de değindi.
Gazeteci ve yazar Özgen Acar'ın Boubon eserlerinin yurt dışına çıkarılmasına ilişkin araştırmalarını hatırlatan Ersoy, Acar'ın konuyu belgeler ve tanıklıklarla uzun yıllar gündemde tuttuğunu söyledi.
Ersoy, Acar'ın çalışmalarının kültürel mirasın korunmasına yönelik farkındalığa katkı sağladığını ifade etti.
The New York Times yazarları Graham Bowley ve Tom Mashberg'in araştırmalarına da değinen Bakan Ersoy, eserlerin geçmişini sorgulayan gazetecilik çalışmalarının iade süreçlerine katkısını vurguladı.
Bakan Ersoy: Topraktan yalnızca bir eser çıkarmıyoruz
Kültür varlıklarının ait oldukları arkeolojik ortamdan koparılmasının bilimsel bilgi kaybına neden olduğunu belirten Ersoy, kaçak kazıların yalnızca eserlerin fiziksel bütünlüğüne zarar vermediğini anlattı.
Bir heykelin bulunduğu yapı, üzerinde yer aldığı kaide, çevresindeki yazıtlar ve diğer arkeolojik buluntularla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Ersoy, bilimsel kazı yöntemlerinin önemine dikkat çekti.
Ersoy, "Topraktan yalnızca bir eser çıkarmıyoruz. İnsanlık tarihine ilişkin bir bilgiyi, onu anlamlı kılan çevresiyle birlikte korumaya çalışıyoruz." ifadelerini kullandı.
İade edilen 100 kültür varlığı İstanbul'da tanıtıldı
İstanbul Arkeoloji Müzelerinde gerçekleştirilen “Kaçış Yok: Boubon” sergisi, Türkiye'nin kültür varlığı kaçakçılığına karşı yürüttüğü çalışmaların sonuçlarını kamuoyuna sundu.
ABD'den iadesi sağlanan 100 kültür varlığı arasında farklı dönemlere ait heykeller, tiyatro maskları ve tanrı heykelcikleri yer alıyor.
Bakan Ersoy, eserlerin yeniden ait oldukları kültürel çevreyle bir araya getirilmesinin önemini vurgulayarak iade sürecinde görev alan bilim insanlarının, araştırmacıların ve tanıkların katkılarına dikkat çekti.
