İzmir Planlama Ajansı ve Çeşme Vizyon Ofisi, Türkiye’nin önemli turizm merkezlerinden biri olan Alaçatı’nın tarihi dokusunu korumak amacıyla kapsamlı bir çalışma hazırladı.
“Alaçatı Kentsel Sit Alanı Tasarım Rehberi” adıyla hazırlanan çalışmayla, bölgede son yıllarda artış gösteren kontrolsüz müdahalelerin ve görsel kirliliğin önüne geçilmesinin hedeflendiği belirtildi.
İzmir Büyükşehir Belediyesi bünyesinde faaliyet gösteren İzmir Planlama Ajansı’nın, artan turizm baskısının tarihi doku üzerindeki etkilerine karşı Alaçatı için koruma odaklı bir rehber hazırladığı ifade edildi.
İZPA ve Çeşme Vizyon Ofisi iş birliğiyle hazırlanan rehber kapsamında, tarihi silüeti bozan tabela, tente, cephe ve görsel müdahalelerin ortak bir tasarım diliyle yeniden düzenlenmesinin amaçlandığı kaydedildi.
Çalışmanın, Alaçatı’nın taş mimarisi, dar sokakları, cumbalı yapıları ve kendine özgü kent estetiğini koruma hedefiyle hazırlandığı belirtildi. Rehberin koruma ve kullanma dengesi gözetilerek oluşturulduğu ifade edildi.
Özellikle yaz aylarında milyonlarca ziyaretçiyi ağırlayan bölgede, artan ticari kullanımın oluşturduğu düzensiz görüntünün önüne geçilmesinin hedeflendiği bildirildi.
Aykut Uçar, hazırlanan kentsel tasarım rehberinin amacının tek tip bir görüntü oluşturmak olmadığını söyledi.
Aykut Uçar açıklamasında, “Asıl amacımız, Alaçatı’nın kendi karakterini güçlendirmek. Tarihi çevreyle uyumsuz rastlantısal uygulamalar zamanla bütüncül kent estetiğini zedeliyor. Biz öncelikle bölgeyi tarihi çevreyle uyumsuz uygulamaların kaldırılmasıyla arındırmayı, mevcut iyi örnekleri korumayı ve ahengi güçlendirecek yeni uygulama örnekleriyle zenginleştirmeyi hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.
Hazırlanan rehberin esnafı, kullanıcıyı ve yerel yönetimi ortak bir anlayışta buluşturan uygulamaya dönük bir referans niteliği taşıdığını belirten Uçar, rehberin sahada doğrudan uygulanabilir özellikler taşıdığını söyledi.
Esra Koçdemir ise çalışmanın yalnızca estetik bir düzenleme olmadığını, Alaçatı’nın kültürel kimliğini korumaya yönelik uzun vadeli bir vizyonun parçası olduğunu ifade etti.
İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Çeşme Belediyesi Meclis Üyesi olan Koçdemir, Çeşme’nin deniz, güneş ve gece hayatıyla öne çıkan güçlü bir turizm merkezi olduğunu ancak bölgenin çok daha önemli kimlik unsurlarına sahip bulunduğunu söyledi.
Esra Koçdemir, aşırı turizm baskısı nedeniyle bu değerlerin zaman içerisinde yıprandığını gördüklerini belirterek, Alaçatı’nın kimliğini gelecek nesillere aktarmak amacıyla böyle bir çalışma yapma gereği duyduklarını ifade etti.
Koçdemir açıklamasında, fiziksel çevre ile sosyoekonomik yapının birbirini karşılıklı etkilediğini belirterek, Alaçatı’nın mimari mirasını ve kent dokusunu koruyarak bölgenin sosyoekonomik yapısını da güçlendirmeyi hedeflediklerini söyledi.
Alaçatı Köyiçi bölgesinin kentsel sit alanı olduğunu hatırlatan Koçdemir, burada yapılan tüm müdahalelerin Anıtlar Kurulu ve KUDEB denetiminde gerçekleştiğini ancak buna rağmen kent dokusunun zamanla değişime uğradığını ifade etti.
Çalışmanın yalnızca rehber hazırlamakla sınırlı kalmadığını belirten Koçdemir, süreçte esnaf ve vatandaşlarla doğrudan görüşmeler gerçekleştirildiğini aktardı.
Alaçatı’da iki ayrı esnaf buluşması yapıldığını belirten Koçdemir, rehberin detaylarının teknik toplantılarla işletmecilere anlatıldığını ve sezon başlangıcına kadar cephelerin rehbere uygun hale getirilmesinin istendiğini söyledi.
Koçdemir, süreçte “Cephe sizin, sokak hepimizin” sloganını kullandıklarını belirterek, bina cephelerinin yalnızca özel mülk değil aynı zamanda kamusal alanın bir parçası olduğuna dikkat çekti.
Rehbere aykırı uygulamaların tespit edilerek mülk sahiplerine resmi bilgilendirmelerin yapılmaya başlandığı da ifade edildi.
Esra Koçdemir, İzmir Planlama Ajansı’nın kapsamlı literatür ve tarihi belge taramalarıyla Alaçatı’nın geçmişten gelen mimari karakterini günümüze taşıyan bir çalışma hazırladığını söyledi.
Koçdemir, Alaçatı’nın geçmişten gelen renk kartelasının yeniden ortaya çıkarıldığını belirterek pastel tonlar, taş renkleri, kiremit ve toprak tonları ile Ege’nin mavi ve turkuaz renklerini içeren geniş bir renk skalası oluşturulduğunu ifade etti.
Amaçlarının tüm binaların aynı görünmesi olmadığını belirten Koçdemir, işletmelerin kendi kimliklerini korurken Alaçatı’nın bütüncül estetiğine uyum sağlamasının hedeflendiğini kaydetti.
Tente, aplik, şemsiye ve tabela tasarımlarında tarihi referansların esas alındığını söyleyen Koçdemir, tabela genişliklerinin cephelerin yüzde 25’ini geçmeyecek şekilde planlandığını ve yükseklik sınırlarının rehberde tanımlandığını aktardı.
Ayrıca işletmeler için örnek uygulama setleri hazırlandığı ve böylece hangi tabela, tente ve aydınlatma unsurlarının birlikte uyumlu kullanılabileceğine dair yönlendirmeler yapıldığı belirtildi.
Samed Özen de işletmesini rehbere uygun şekilde hazırladığını belirterek çalışmanın işletmeler açısından yol gösterici olduğunu söyledi.
Samed Özen, rehber sayesinde tasarım sürecinin daha sistemli ilerlediğini ifade ederek, “Renk paletleri, tenteler ve mekanın genel tasarımını buna göre belirledik. Sabit olan şeyleri bildiğimiz için tasarım sürecimiz daha kolay ilerledi diyebilirim.” dedi.
Diğer işletmelerin de aynı tasarım anlayışını benimsemesi halinde Alaçatı’nın daha düzenli, bütüncül ve estetik görünebileceğini belirten Özen, bunun hem mahalleye hem de işletmelere katkı sağlayacağını ifade etti.
Hazırlanan rehber kapsamında Alaçatı Kentsel Sit Alanı içerisindeki yapı cepheleri ve kamusal alan ilişkilerinin bütüncül bir anlayışla ele alındığı kaydedildi.
Tente ve sundurmalar, tabelalar, aydınlatma elemanları, klima ve teknik tesisat kutuları gibi yapıların dış görünümünü etkileyen unsurlar için tasarım önerileri geliştirildiği belirtildi.
Cephe düzenlemeleri, renk seçimleri, malzeme kullanımları ve bitkisel peyzaj uygulamalarının da Alaçatı’nın özgün mimari karakterine uygun şekilde yeniden değerlendirildiği ifade edildi.
Rehberin temel hedeflerinden birinin, Alaçatı’da yıllar içinde oluşan estetik bütünlüğü korumak olduğu belirtilirken, farklı işletmelerin yaptığı kontrolsüz uygulamaların oluşturduğu görüntü karmaşasının önüne geçilmesinin amaçlandığı kaydedildi.
