Muğla’nın Marmaris ilçesinde yer alan Amos Antik Kenti ile ilgili arkeolojik çalışmalar, antik dönemin ekonomik ve hukuki yapısına ışık tutan önemli bir bulguyu gün yüzüne çıkardı. Milattan önce 2. yüzyıla tarihlenen yazıtlı stel parçasının, detaylı bir arazi kira sözleşmesi olduğu tespit edildi.
Yazıtlı eser Fethiye’de bulundu
Kazı çalışmalarının ana sponsorlarından Marmaris Ticaret Odası tarafından yapılan açıklamaya göre, eser ilk olarak Fethiye Şövalye Adası’nda yürütülen çalışmalarda ortaya çıkarıldı. Buluntu, Fethiye Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü tarafından koruma altına alındı. Epigrafik incelemeler sonucunda, yazıtın Amos Antik Kenti’ne ait olduğu ve MÖ 220-200 yıllarına tarihlendiği belirlendi. Her iki yüzü yazılı olan stel parçasının, dönemin tarım ve hukuk düzenini detaylı şekilde yansıtan bir kira sözleşmesi olduğu ortaya kondu.
Tarım ve hukuk iç içe
Yazıtta yer alan hükümler, antik dönemde ekonomik faaliyetlerin nasıl düzenlendiğine dair çarpıcı bilgiler içeriyor. Sözleşmede yalnızca kira bedelleri değil, aynı zamanda üretim yükümlülükleri de detaylı şekilde yer alıyor. Buna göre, her 100 drahmilik kira karşılığında kiracının 800 asma ve 40 incir fidanı dikmesi zorunlu tutuluyor. Ayrıca fidanların dikim derinliklerine ilişkin teknik talimatlar da metinde açıkça belirtiliyor. Metinde yer alan cezai şartlar ve tazminat hükümleri ise, dönemin hukuki mekanizmalarının gelişmişliğine işaret ediyor.
Orta Çağ’da taşınmış
Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından yapılan değerlendirmeye göre, eserin orijinal konumunun Amos’taki Apollon Samnaios kutsal alanı olduğu belirlendi. Ancak stel parçasının Orta Çağ’da gemilerde balast taşı olarak kullanılmak üzere Fethiye Şövalye Adası’na taşındığı anlaşıldı. Bu durum, eserin bulunduğu yer ile ait olduğu bölge arasındaki farkı açıklıyor.
Bilim dünyasına kazandırıldı
Eser, Fatih Onur tarafından yapılan çalışmalar sonucunda bilim dünyasına kazandırıldı ve müze envanterine dahil edildi. Kazı Başkanı Mehmet Gürbüzer ve ekibinin, sözleşmeye ait yeni parçaların bulunması için çalışmalarını sürdürdüğü belirtildi.
Antik ekonomiye ışık tutuyor
Ortaya çıkarılan bu yazıt, yalnızca bir kira sözleşmesi olmanın ötesinde, Helenistik dönemde tarım üretimi, arazi yönetimi ve hukuki düzenin nasıl işlediğine dair kapsamlı bir veri seti sunuyor. Uzmanlar, bulgunun antik çağda ekonomik ilişkilerin ne kadar sistematik ve kurallara bağlı yürütüldüğünü göstermesi açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekiyor.
