Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Murat Yüzüak, nefes darlığının kalp ve akciğer hastalıklarının yanı sıra kansızlık, metabolik sorunlar ve kondisyon düşüklüğü gibi farklı nedenlerden de kaynaklanabileceğini belirtti.
Doğru tanı için şikâyetin ne zaman başladığı, eforla ilişkisi, hangi pozisyonda arttığı ve eşlik eden belirtilerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Yüzüak, gerekli muayene ve tetkiklerin tanı sürecinde önemli rol oynadığını söyledi.
Yatış pozisyonu önemli ipucu olabilir
Kalp hastalıklarına, özellikle kalp yetmezliğine bağlı nefes darlığında yatış pozisyonunun önemli bir ipucu olabileceği belirtildi. Kalp yetmezliği yaşayan bazı hastalarda düz yatınca nefes darlığı artabiliyor, oturur veya yarı oturur pozisyona geçildiğinde ise rahatlama görülebiliyor.
Bu durumun ortopne olarak adlandırıldığını belirten Yüzüak, bulgunun tek başına nefes darlığının kalp kaynaklı olduğunu göstermediğine dikkat çekti. Akciğer hastalıklarında ise pozisyonla ilişkili şikâyetlerin hastalığın türüne ve kişinin klinik durumuna göre değişebileceği ifade edildi.
Bu nedenle nefes darlığının hangi koşullarda başladığının ve ne zaman arttığının hekim açısından önemli bilgiler sunduğu kaydedildi.
Akciğer grafisi ve solunum testleri yol gösteriyor
Nefes darlığı şikâyetiyle başvuran hastalarda akciğer grafisinin önemli bilgiler sağlayabildiği belirtildi. Grafide kalbin büyüklüğü değerlendirilebildiği gibi zatürre, akciğerde kitle, akciğer çevresinde sıvı birikimi, pnömotoraks ve KOAH’la uyumlu bazı değişiklikler de görülebiliyor.
Solunum yetmezliğinden şüphelenilen hastalarda kan gazı ölçümünden yararlanılıyor. Hastanın klinik durumuna göre solunum fonksiyon testleri, akciğer grafisi, kan gazı ve gerektiğinde ileri görüntüleme yöntemleri kullanılabiliyor.
Yüzüak, öykü ve muayene bulgularının solunum fonksiyon testleriyle birlikte değerlendirilmesiyle KOAH ve astım gibi hastalıklar hakkında önemli bilgiler elde edilebildiğini belirtti. Ancak nefes darlığının her zaman akciğer kaynaklı olmadığını vurgulayan Yüzüak, gerekli durumlarda kalp hastalıklarının araştırıldığını ve kardiyoloji başta olmak üzere ilgili branşlardan destek alındığını ifade etti.
Nefes darlığının nedeni kansızlık olabilir
Her nefes darlığının kalp veya akciğer hastalığı anlamına gelmediği bildirildi. Ciddi kansızlık, bazı metabolik ve hormonal hastalıklar ile kişinin genel kondisyonunun da nefes darlığına yol açabileceği belirtildi.
Bu nedenle hastaların yalnızca kalp ve akciğer yönünden değil, gerektiğinde daha geniş bir sağlık değerlendirmesinden geçirilmesi gerekiyor. Nefes darlığının altında yatan nedenin belirlenebilmesi için kişinin genel sağlık durumu ve diğer şikâyetleri de dikkate alınıyor.
Ani başlayan nefes darlığı ihmal edilmemeli
Ani başlayan veya kısa sürede şiddetlenen nefes darlığının acil değerlendirme gerektirebileceği vurgulandı. Nefes darlığına göğüs ağrısı, bayılma, morarma, kanlı balgam veya belirgin oksijen düşüklüğünün eşlik etmesi halinde vakit kaybetmeden acil sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Uzman değerlendirmesine göre bu belirtiler kalp krizi, akciğer damarlarında pıhtı, pnömotoraks veya ciddi solunum yetmezliği gibi acil durumlarla ilişkili olabilir. Bu nedenle özellikle ani başlayan ve hızla ağırlaşan nefes darlığının ihmal edilmemesi önem taşıyor.
