Avrupa'da 2026 yazında yaşanan aşırı sıcakların yol açtığı can kayıplarına ilişkin araştırmanın sonuçları açıklandı. Imperial College London ve Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulundan 27 bilim insanının yürüttüğü çalışmada, Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin yanı sıra İngiltere, Norveç ve İsviçre'deki toplam 854 kentsel bölge mercek altına alındı. Araştırma, söz konusu 30 ülkenin nüfusunun yaklaşık yüzde 40'ının yaşadığı bölgeleri kapsadı.
Bilim insanlarının hesaplamalarına göre, 2026 yazında yüksek sıcaklıkların etkisiyle 50 binden fazla kişi yaşamını yitirdi. Araştırmada, tahmini can kayıplarının yaklaşık üçte ikisinin fosil yakıt kullanımından kaynaklanan iklim değişikliğiyle ilişkili olduğu belirtildi.
Aşırı sıcaklara bağlı ölümler 26 yılın zirvesinde
Araştırmacılar, 2000-2026 yılları arasındaki yaz dönemlerine ait sıcaklık kayıtlarını ve geçmiş yıllarda sıcaklıklarla ölüm oranları arasında gözlemlenen ilişkiyi inceleyerek modelleme gerçekleştirdi.
Elde edilen sonuçlara göre, 2026 yazında aşırı sıcaklara bağlı tahmini ölüm sayısı, 2000 yılından bu yana incelenen dönemlerin en yüksek seviyesine ulaştı.
Önceki yıllara ilişkin araştırma verilerinde, 2022 yazında 29 bin, 2003 yazında ise 28 bin kişinin yüksek sıcaklıklar nedeniyle hayatını kaybettiği hesaplanmıştı.
Bilim insanları, kullanılan tahmin yönteminin ulusal sağlık otoriteleri tarafından daha sonra açıklanan resmi sıcaklık kaynaklı ölüm istatistikleriyle tutarlı sonuçlar verdiğini de belirtti.
İki haftalık dönemde sıcaklıklar 5 dereceyi aştı
Araştırmada, can kayıplarının önemli bir bölümünün haziran ayının ikinci yarısı ile temmuz ayının başında meydana geldiği tespit edildi.
Bilim insanlarının tahminlerine göre, sıcaklığa bağlı ölümlerin yaklaşık üçte biri 17 Haziran-1 Temmuz tarihleri arasında yaşandı. Bu dönemde incelenen bölgelerde günlük ortalama sıcaklıklar, 1991-2020 yılları ortalamasının 5 dereceden fazla üzerine çıktı.
2026 yazı boyunca özellikle Batı Avrupa'da art arda yaşanan sıcak hava dalgaları, sıcaklık değerlerinin mevsim normallerinin üzerinde seyretmesine neden oldu.
Güney ve Batı Avrupa'da can kayıpları öne çıktı
Araştırmanın sonuçları, aşırı sıcakların en ağır etkilerinin Güney ve Batı Avrupa'daki kentlerde görüldüğünü ortaya koydu. Bu bölgelerde hem yüksek sıcaklık değerleri hem de sıcaklığa bağlı tahmini ölüm sayıları dikkat çekti.
Batı Avrupa, aynı zamanda mevsim normallerinden sıcaklık sapmasının en yüksek olduğu bölge olarak kayıtlara geçti.
Yaz mevsimi genelinde sıcaklıkların 1991-2020 ortalamasını yaklaşık 2,9 derece aştığı, bazı günlerde ise bu farkın 12 dereceye kadar yükseldiği belirlendi.
Kuzey Avrupa'da yaklaşık 4 bin 500 ölüm
Araştırma, yüksek sıcaklıkların yalnızca Avrupa'nın güneyindeki ülkelerde değil, daha serin iklim koşullarına sahip kuzey bölgelerinde de can kayıplarına neden olduğunu gösterdi.
İngiltere'nin de aralarında bulunduğu Kuzey Avrupa ülkelerindeki kentsel bölgelerde yaklaşık 4 bin 500 kişinin aşırı sıcaklar nedeniyle yaşamını yitirdiği tahmin edildi.
Çalışmada, sıcaklıkların insan sağlığı üzerindeki etkilerinin farklı iklim özelliklerine sahip Avrupa kentlerinde de görüldüğü ortaya konuldu.
Hayatını kaybedenlerin 6 bini 65 yaşın altında
Araştırmanın yaş gruplarına ilişkin sonuçlarında, aşırı sıcaklara bağlı ölümlerin ağırlıklı olarak ileri yaştaki kişiler arasında görüldüğü belirtildi.
Bununla birlikte, incelenen 854 kentsel bölgede 2026 yazında yaşamını yitirdiği tahmin edilen kişilerden yaklaşık 6 bininin 65 yaşın altında olduğu hesaplandı.
Bilim insanlarının 30 ülkeyi kapsayan analizi, 2026 yazındaki aşırı sıcakların Avrupa genelindeki halk sağlığı üzerindeki etkilerini ve insan kaynaklı iklim değişikliğinin tahmini can kayıplarındaki payını ortaya koydu.
