Anayasa Mahkemesi’nin, Türk Medeni Kanunu’nun yoksulluk nafakasını düzenleyen 175’inci maddesindeki “süresiz olarak” ibaresinin iptaline ilişkin gerekçeli kararı Resmi Gazete’de yayımlandı. Nafakanın süresinin belirlenmesinde tarafların koşullarının dikkate alınabileceğine işaret edilen iptal hükmü, 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek.
Anayasa Mahkemesi’nin (AYM), Türk Medeni Kanunu’nun yoksulluk nafakasına ilişkin düzenlemesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresinin iptaline ilişkin gerekçeli kararı Resmi Gazete’de yayımlandı. Antalya 12’nci Aile Mahkemesi tarafından yapılan başvuruyu inceleyen AYM Genel Kurulu, 4 Haziran 2026 tarihinde söz konusu ibarenin iptaline oy çokluğuyla karar verdi. İptal hükmünün ise kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasından 9 ay sonra yürürlüğe girmesi kararlaştırıldı. Buna göre düzenleme 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Antalya 12’nci Aile Mahkemesi AYM’ye başvurdu
Süreç, Antalya 12’nci Aile Mahkemesi’nin baktığı bir boşanma davasında uygulanacak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesinin birinci fıkrasında bulunan “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı görmesi üzerine başladı. Mahkeme, söz konusu ibarenin iptal edilmesi talebiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurdu.
Başvuruyu değerlendiren Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 4 Haziran 2026 tarihinde dosyayı görüşerek Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesinin birinci fıkrasında yoksulluk nafakasına ilişkin kullanılan “süresiz olarak” ifadesinin iptaline oy çokluğuyla hükmetti. Kararın gerekçeli hali ise 30 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı.
AYM’den nafaka yükümlüsüne ilişkin değerlendirme
Anayasa Mahkemesi’nin gerekçeli kararında, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın korunmasının devletin pozitif yükümlülükleri kapsamında bulunduğu belirtildi. Bununla birlikte yoksulluk nafakasının herhangi bir ölçüt belirlenmeden süresiz şekilde öngörülmesinin, nafaka yükümlüsü açısından ağır bir külfete dönüşebileceği değerlendirmesine yer verildi.
Kararda, nafaka alacaklısının korunmasıyla nafaka yükümlüsünün sahip olduğu haklar arasında makul bir dengenin kurulması gerektiği vurgulandı. Tarafların menfaatleri arasındaki dengenin bozulması ve taraflardan biri aleyhine aşırı ve olağan dışı bir külfet ortaya çıkmasının devletin pozitif yükümlülükleriyle bağdaşmayacağı kaydedildi.
Nafakanın süresinde hangi koşullar dikkate alınabilir?
Anayasa Mahkemesi gerekçeli kararında, yoksulluk nafakasının süresinin belirlenmesinde dikkate alınabilecek koşullara da yer verdi. Buna göre evliliğin süresi, tarafların yaşları, eğitim ve sağlık durumları ile ekonomik ihtiyaçlarını kendi imkanlarıyla karşılayabilme kapasitelerinin değerlendirilmesinin mümkün olduğu ifade edildi.
Kararda, her somut olayın şartlarına göre nafakanın belirli bir süreyle sınırlandırılmasına imkan tanıyan bir sistem oluşturulabileceği belirtildi. Bunun yanında bazı özel durumlarda nafakanın daha uzun süreyle veya yaşam boyunca ödenmesine imkan sağlayabilecek bir düzenlemenin de kurulabileceği kaydedildi.
Bu değerlendirmeler kapsamında Anayasa Mahkemesi, nafakanın süresine ilişkin sistem oluşturulurken hem nafaka alacaklısının korunmasının hem de nafaka yükümlüsünün haklarının gözetilebileceğine işaret etti.
İptal kararı hemen yürürlüğe girmeyecek
AYM, Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesinin birinci fıkrasında bulunan “süresiz olarak” ibaresinin iptali sonucunda ortaya çıkacak hukuki boşluğun kamu yararını ihlal edecek nitelikte olduğuna karar verdi.
Bu nedenle Anayasa Mahkemesi, iptal hükmünün Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihte hemen yürürlüğe girmemesi yönünde hüküm kurdu. Mahkeme, iptal kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından 9 aylık sürenin tamamlanmasıyla yürürlüğe girmesini kararlaştırdı.
Gerekçeli kararın 30 Eylül 2026 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte 9 aylık süre de başlamış oldu. Buna göre Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesindeki “süresiz olarak” ibaresine ilişkin iptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
Karar yoksulluk nafakasının tamamını kapsamıyor
Anayasa Mahkemesi’nin verdiği iptal kararı, Türk Medeni Kanunu’nun 175’inci maddesinde düzenlenen yoksulluk nafakasının tamamına ilişkin değil, maddenin birinci fıkrasında bulunan “süresiz olarak” ibaresine ilişkin oldu. Bu nedenle Resmi Gazete’de yayımlanan kararla iptal edilen bölüm, yoksulluk nafakasının süresiz olarak talep edilebilmesine ilişkin ifade olarak kayıtlara geçti.
AYM’nin belirlediği 9 aylık sürenin sonunda iptal hükmü 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek.
