Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Kahramanmaraş'ta 6 Şubat depremlerinin ardından tarihi ve kültürel mirasın korunması amacıyla yürütülen çalışmalara ilişkin açıklamalarda bulundu. Depremden etkilenen 11 ilde restorasyon, koruma ve ihya çalışmalarının sürdüğünü belirten Ersoy, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından ayrılan kaynakların toplam büyüklüğüne ilişkin bilgi verdi.
Bakan Ersoy, Kahramanmaraş programına Valilik ziyaretiyle başladı. Valilik Şeref Defteri'ni imzalayan Ersoy, Vali Mükerrem Ünlüer, milletvekilleri ve kurum amirlerinin katıldığı il değerlendirme toplantısına iştirak etti. Ersoy daha sonra Kahramanmaraş Büyükşehir Belediyesi'nde Başkan Fırat Görgel ile bir araya geldi.
Deprem bölgesinde 79 çalışma tamamlandı
Kahramanmaraş Ticaret ve Sanayi Odası'nda deprem bölgesindeki restorasyon çalışmalarının ele alındığı tanıtım toplantısına katılan Ersoy, 6 Şubat depremlerinin geniş bir coğrafyada ağır yıkıma neden olduğunu belirtti.
Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak depremden zarar gören tarihi yapıların gelecek nesillere aktarılması amacıyla çalışmaların başlatıldığını aktaran Ersoy, şu açıklamayı yaptı:
"Depremden etkilenen 11 ilimizde, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüz aracılığıyla Bakanlığımıza tahsisli yapıların restorasyon proje ve uygulamaları için bugüne kadar toplam 12 milyar 265 milyonu aşan kaynak kullandık. Deprem bölgesindeki 11 ilimizde yer alan taşınmaza yönelik 79 işi tamamladık, 17 işte çalışmalarımız devam ediyor. 4 işin ise ihale süreçlerini yürütüyoruz. Başlık başlık ele almak gerekirse; Gaziantep'te tarihimizin önemli simgelerinden Gaziantep Kalesi'ni yeniden ayağa kaldırdık. Zeugma Mozaik ve Arkeoloji Müzesi ile Gaziantep Arkeoloji Müzesi'nde deprem ve diğer afetlerden kaynaklanan hasarların giderilmesine yönelik önemli çalışmalar gerçekleştirdik. Diyarbakır'da surlarımızdan müzelerimize, Saint George Kilisesi'nden Zerzevan Kalesi'ne kadar çok sayıda kültür varlığımız için restorasyon ve koruma çalışmalarını tamamladık. Diyarbakır Cezaevi'nin müzeye dönüştürülmesine yönelik 3'üncü etap çalışmaları devam ediyor. Hedefimiz, 2027 başında cezaevi yapısını kültür ve sanat odaklı bir merkez olarak halkımıza sunmaktır."
Hatay ve Kahramanmaraş'taki restorasyonlar sürüyor
Hatay'daki çalışmaların tarihi kent dokusunu ve kültürel mirası kapsadığını belirten Ersoy, Hatay Müzesi, Gastronomi Merkezi, Eski Belediye Binası ve Kurtuluş Caddesi'ndeki sivil mimarlık örneklerinde yürütülen çalışmaları anlattı.
Ersoy, açıklamasını şöyle sürdürdü:
"Hatay'da ise tarihi kent dokusunun ve kültürel mirasın korunmasına yönelik en kapsamlı çalışmalardan birini yürütüyoruz. Hatay Müzesi'nin onarımından Gastronomi Merkezi'nin restorasyonuna yönelik çalışmalarımız devam ederken Eski Belediye Binası'ndan Kurtuluş Caddesi'nde yer alan sivil mimarlık örneklerinin restorasyonuna kadar kent bütününe yönelik çalışmaları tamamladık. Bugün Hatay'da yalnızca tek tek yapıları değil, şehrin kültürel hafızasını ve tarihi kimliğini yeniden ayağa kaldırıyoruz. Hatay'da yüzlerce tescilli yapının projelendirilmesi için çalışmaları gerçekleştirmeye devam ediyoruz... Kahramanmaraş'ta da Kahramanmaraş Kalesi'nin ziyaretçi karşılama merkezi ve çevre düzenlemesi ile birlikte yeniden ayağa kaldırılmasına yönelik çalışmalarımız tamamlandı. Kurtuluş Mahallesi'nde etaplar halinde çalışıyoruz, projelerini tamamladığımız tescilli yapıların restorasyon çalışmalarına başlıyoruz. Bunların yanında kentin önemli alanlarından Germanicia Antik Kenti ve Belediye Çarşısı'nın korunmasına ve ziyaretine yönelik proje çalışmalarımız tüm hızıyla devam ediyor"
11 ilde tescilli kültür varlıklarına destek
Depremin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Malatya'da koordinatör olarak görevlendirildiğini belirten Ersoy, Malatya, Şanlıurfa, Elazığ ve Adıyaman'da gerçekleştirilen çalışmalara ilişkin de bilgi verdi.
"Malatya'da Arslantepe'den Atatürk Evi'ne, Arkeoloji Müzesi'nden Beşkonaklar'a kadar birçok alanda koruma ve restorasyon çalışmaları yaptık. Şanlıurfa'da Göbeklitepe Ziyaretçi Karşılama Merkezi ve otopark yapımı tamamlanırken Karahantepe'de üst örtü yapımı çalışmalarımız tüm hızıyla devam ediyor. Şanlıurfa Kalesi'nin restorasyonunda 2'nci etap restorasyonun tamamlanmasının ardından kalemizi ziyarete açacağız. Elazığ'ın tarihi ve kültürel mirasını gelecek kuşaklara aktarmak üzere Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesini açtık. Adıyaman'da Cumhuriyet İlkokulu binasının rekonstrüksiyonunun yapılarak müze olarak kullanılmasına ilişkin çalışmaları da yürütüyoruz."
Vatandaşların mülkiyetindeki tescilli taşınmaz kültür varlıklarının da destek programına dahil edildiğini bildiren Ersoy, 11 ilde bin 297 proje yardımı ve 311 uygulama yardımı olmak üzere toplam bin 608 taşınmaz kültür varlığı için sözleşme imzalandığını açıkladı. Bu çalışmalar için 2 milyar 140 milyon lirayı aşan destek programı yürütüldüğünü belirtti.
Ersoy, bu çalışmaların kapsamına ilişkin şunları söyledi:
"Çünkü biz biliyoruz ki bir şehrin sokağı da çarşısı da meydanı da mirastır. Bu nedenle çalışmalarımızı yapı bazında değil, tarihi kent dokularını ve şehir hafızasını koruyacak bütüncül bir anlayışla sürdürüyoruz. Depremin hemen ardından öncelik verdiğimiz çalışmalardan biri de yıkılan-ağır hasar gören tarihi yapılardaki kültür enkazının korunması, ayrıştırılması ve belgelenmesi oldu. Çünkü tarihi bir yapının her taşı, her ahşap parçası, her mimari unsuru geçmişten bize ulaşan bir belgedir."
678 vakıf kültür varlığı incelendi
Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından 11 ili kapsayan deprem bölgesi için 22 milyar liralık bütçe ayrıldığını açıklayan Ersoy, teknik ekipler ve Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) Türkiye Milli Komisyonu uzmanlarıyla hasar tespit çalışmalarının gerçekleştirildiğini bildirdi.
"Deprem bölgesinde 678 vakıf kültür varlığını tek tek inceledik; her bir eserin mevcut durumunu kayıt altına aldık, müdahale önceliklerini belirledik. Bu eserlerin 31'i tamamen yıkılmış veya göçmüş, 144'ü ağır, 104'ü orta, 98'i hafif hasarlı olarak tespit edildi. 301 eserimizin ise depremi hasarsız atlattığını belirledik."
Çalışmaların 377 eser ve parsel ölçeğine ulaştığını aktaran Ersoy, bunların 209'unun tamamlandığını söyledi. 2026 yılı sonuna kadar 58, 2027 yılı içerisinde ise 110 olmak üzere toplam 168 işin daha tamamlanmasının planlandığını kaydetti.
Ersoy, 2026 yılının kalan bölümündeki takvime ilişkin, "Özellikle 2026 yılının kalan aylarında önemli bir tamamlanma ve açılış takvimimiz bulunuyor. Eylül ayında 1, Ekim ayında 7, Kasım ayında 15 ve Aralık ayında ise 35 eserin tamamlanması planlanıyor" dedi.
Toplam yatırım 34 milyar liraya ulaşacak
Deprem bölgesindeki kültür varlıklarının restorasyonu ve ihyası için ayrılan kaynakları açıklayan Ersoy, bugüne kadar 24 milyar liralık iş gerçekleştirildiğini bildirdi.
Ersoy, şöyle konuştu:
"Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğümüz 12,2 milyar lirayı aşan, Vakıflar Genel Müdürlüğümüz ise 22 milyar liralık kaynak ayırdı. Bugüne kadar toplam 24 milyar liralık iş gerçekleştirilirken, kalan projelerin tamamlanmasıyla deprem bölgesindeki toplam yatırımımız 34 milyar liraya ulaşacaktır. 6 Şubat depremleri bize bir kez daha gösterdi kültürel mirasımızı da afetlere karşı daha dirençli hale getirmek zorundayız. Bundan sonraki süreçte de kültür varlıklarımızın belgelenmesine, dijital envanterlerinin güçlendirilmesine, yapısal risklerinin belirlenip, koruma çalışmalarının daha etkin biçimde yürütülmesine devam edeceğiz. Bugün deprem bölgesinde yürüttüğümüz çalışmaların her birinde milletimize karşı sorumluluk bilinciyle hareket ediyoruz. Biz, depremden etkilenen tüm şehirlerimizi, tarihi ve kültürel değerleriyle birlikte yeniden ayağa kaldıracağız. Bu büyük süreçte emeği geçen tüm kurumlarımıza, bilim insanlarımıza, mimarlarımıza, mühendislerimize, restoratörlerimize, sanat tarihçilerimize, arkeologlarımıza ve fedakarca çalışan tüm mesai arkadaşlarıma teşekkür ediyorum"
