Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği ve İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay'ın göreve gelmesinin ardından yürütülen gıda güvenliği çalışmaları kapsamında hazırlanan İzmir Gıda Sistemi Belgesi için çalışmalar devam ediyor. Belgeye son şeklinin verilmesi amacıyla düzenlenen çalıştayın açılışına; İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, İzmir Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Zeki Yıldırım, Genel Sekreter Yardımcısı Hakan Uzun, belediye bürokratları, kamu kurumları, üniversiteler, sivil toplum kuruluşları, kooperatifler ve sektör temsilcileri katıldı. Gastronomi ve Gıda Konseyi bünyesinde gerçekleştirilen beş ayrı toplantının çıktılarının da değerlendirileceği çalıştayda, Kent-Bölge Gıda Sistemi yaklaşımı kapsamında yapılan analizler ile bunlara dayalı politika, eylem ve öneriler ele alınacak.
"Gıda sisteminde planlamaya ihtiyaç var"
Çalıştayın açılışında konuşan Başkan Cemil Tugay, Karşıyaka Belediye Başkanlığı döneminde yürütülen Kentsel Gıda Stratejisi Belgesi çalışmalarını İzmir ölçeğine taşımak amacıyla yaklaşık iki buçuk yıldır hazırlık yaptıklarını belirtti. İzmir'in Türkiye'nin tarımsal üretiminde yüksek paya sahip kentlerden biri olduğunu ifade ederek, kooperatifler, yenilikçi uygulamalar ve çevre alanındaki çalışmaların kentin gıda sistemi açısından önem taşıdığını kaydetti. İzmir Gıda Sistemi Belgesi'nin geniş katılımla hazırlandığını belirten Tugay, gıda konusunun yalnızca tarımsal üretim ve beslenmeyle sınırlı olmadığını; ekolojik, ekonomik ve sosyal adalet boyutlarının da bulunduğunu ifade etti. Kent içerisinde sağlıklı gıdaya erişim açısından ciddi farklılıkların yaşandığı bölgeler bulunduğunu aktararak, bu alanların bölgesel ölçekte incelenmesi ve elde edilen sonuçlara göre strateji oluşturulması gerektiğini söyledi.
İzmir'de 479 bin ton patates üretildi
İzmir'deki üretim ve ürün hareketlerine ilişkin 2024 yılı verilerini paylaşan Tugay, kentte 479 bin ton patates üretildiğini, bunun 58 bin tonunun diğer illere gönderildiğini belirtti. Aynı dönemde diğer şehirlerden İzmir'e 41 bin ton patates getirildiğini aktardı. Bu tabloyu planlama ve koordinasyon açısından değerlendiren Tugay, yalnızca üretim miktarının değil, üretilen gıdanın hangi kanallar ve pazarlar üzerinden tüketiciye ulaştırıldığının da önem taşıdığını ifade etti. Üretici ile tüketici arasındaki zincirin güçlendirilmesi, süreçte yaşanan kayıpların azaltılması ve yerel üretimin kent içerisindeki tüketimde daha fazla karşılık bulması gerektiğini kaydetti.
Gıdaya erişimde gelir düzeyine dikkat çekti
Başkan Tugay, gıda sisteminde üretimin yanı sıra erişilebilirliğin de değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Gelir düzeyinin düştüğü bölgelerde gıdaya erişimin zorlaştığını ve vatandaşların gıda için daha fazla ödeme yapmak durumunda kalabildiğini ifade etti. Üreticinin emeğinin karşılığını alabildiği, vatandaşların ise sağlıklı, yeterli ve uygun fiyatlı gıdaya erişebildiği bir sistem oluşturulması gerektiğini belirten Tugay, İzmir Gıda Sistemi Belgesi'nin bu alanları da kapsadığını paylaştı.
Çocukların beslenmesi için özel çalışma
Çalıştayda çocukların sağlıklı ve yeterli beslenmesine de değinen Tugay, özellikle 0-14 yaş grubunun gıda yetersizliğinden doğrudan etkilendiğini belirtti. Türkiye'de bu yaş grubunda 19,5 milyon çocuk bulunduğunu ifade ederek, beslenmenin çocukların gelişiminin yanı sıra dikkat ve öğrenme süreçleri açısından da önem taşıdığını söyledi. Yeterli ve nitelikli gıdaya erişimin eğitimde fırsat eşitliği ve halk sağlığıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Tugay, yetersiz beslenmenin çocukları bazı zararlı kimyasalların etkilerine karşı daha kırılgan hale getirebildiğini aktardı.
Çocuklar ve Gıda Güvenliği Misyon Projesi başlatıldı
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin çocukların beslenmesine yönelik yürüttüğü çalışmaları anlatan Tugay, Çocuklar ve Gıda Güvenliği Misyon Projesi'nin başlatıldığını bildirdi. Proje kapsamında çocukların beslenmesi ve gıda güvenliği üzerine çalışacak özel bir misyon grubu oluşturuldu. Grup; belediyeye bağlı kreşler, yurtlar, yemekhaneler ve toplu beslenme yapılan diğer alanlardaki süreçleri inceleyecek. Çalışmalarda mutfaklarda kullanılan malzemelerden pişirme yöntemlerine kadar farklı aşamalar ele alınırken, çocukların gıda yoluyla zararlı kimyasallara maruz kalmasının önlenmesine yönelik bilimsel uygulamalar yürütülecek. Tugay ayrıca Sağlık Dairesi Başkanlığı aracılığıyla vatandaşlara yönelik rehber kitap ve kitapçıkların dağıtılacağını, çocuk sağlığını tehdit eden aşırı işlenmiş gıdalar konusunda yıl içerisinde eğitim programlarının gerçekleştirileceğini belirtti.
İZMAR'dan Kent Bostanlarına gıda sistemi çalışmaları
Gıda güvenliğinin yalnızca tarım ve üretim sektörünün konusu olmadığını vurgulayan Tugay, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen farklı projelerin Kent-Bölge Gıda Sistemi yaklaşımının parçalarını oluşturduğunu ifade etti. Tanzim satış mağazaları İZMAR, Süt Kuzusu, Kent Lokantaları, Bokaşi Kompostu, Üretici Pazarları ve Kent Bostanları'nı bu çalışmalar arasında sıralayarak, kırsal üretim, kent yaşamı, halk sağlığı, sosyal adalet, kültürel miras ve ekolojik dengeyi aynı çerçevede değerlendiren bir yol haritası üzerinde çalıştıklarını kaydetti. Tugay, oluşturulacak sistemle üreticilerin emeğinin, doğal varlıkların ve kentte yaşayanların sağlıklı gıdaya erişiminin korunmasını amaçladıklarını ifade etti.
Yaklaşık 100 bin veri değerlendirildi
İzmir Büyükşehir Belediyesi Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanı Nehir Yüksel de İzmir Kent-Bölge Gıda Sistemi Belgesi'nin hazırlanma sürecine ilişkin bilgi verdi. Çalışmada İzmir'in gıda sisteminin üretim, tüketim, dağıtım ve atık aşamalarıyla bütüncül şekilde ele alındığını belirterek, kentin kültürel, ekolojik ve sosyal özelliklerinin de değerlendirmeye dahil edildiğini aktardı. Belgenin hazırlık sürecinde yaklaşık 100 bin veri üzerinde çalışıldığını kaydeden Yüksel, Coğrafi Bilgi Sistemleri tabanlı haritalar hazırlandığını, çeşitli analizler ve saha doğrulamalarının gerçekleştirildiğini dile getirdi.
İzmir, Milano Gıda Paktı'na üye oldu
Uluslararası deneyimlerden yararlanmak ve iş birliklerini artırmak amacıyla Şubat 2026'da Milano Gıda Paktı'na üyelik gerçekleştirildiğini belirten Yüksel, Nisan 2026'da ise Gıda ve Gastronomi Konseyi toplantısının düzenlendiğini ifade etti. Konsey toplantısının ardından gerçekleştirilen beş odak toplantısında İzmir'in mevcut gıda sistemi, altyapısı ve potansiyeli değerlendirildi. Yüksel, bu çalışmalar sonucunda ortaya çıkan ortak çerçevenin İzmir Gıda Sistemi Çalıştayı'na taşındığını belirterek, tarımsal üretimden atık yönetimine kadar uzanan süreç ile kır-kent bağlantılarının bütüncül biçimde ele alınacağını kaydetti. Çalışmaların ortak hedefler, koordinasyon ve izlenebilir bir eylem planı doğrultusunda şekillendirilmesinin amaçlandığını bildirdi.
