Başarılı olmak için binlerce saat çalışmak, tutkularının peşinden gitmek veya zorluklar karşısında asla pes etmemek gerektiği yönündeki düşünceler uzun yıllardır yaygınlığını koruyor. Ancak psikoloji alanında gerçekleştirilen bilimsel araştırmalar, başarıya ulaşmanın bu kadar basit formüllerle açıklanamayacağını gösteriyor. Central Florida Üniversitesi'nden psikolog Bobby Hoffman, başarı konusunda toplumda yerleşmiş beş yaygın inanışı bilimsel bulgular ışığında değerlendirdi. İncelenen araştırmalar, çalışma süresi, ödüllendirme, motivasyon ve kişisel özelliklerin başarı üzerindeki etkilerine ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
10 bin saat çalışmak uzman olmak için yeterli mi?
Bir alanda uzmanlaşmak için 10 bin saat çalışmanın yeterli olduğu düşüncesi, başarı konusunda en fazla benimsenen yaklaşımlardan biri olarak öne çıkıyor. Ancak bilimsel araştırmalar, uzun süre çalışmanın tek başına uzmanlık garantisi vermediğini gösteriyor.
Psikolog Brooke Macnamara öncülüğünde gerçekleştirilen bir meta-analizde, bilinçli ve düzenli pratiğin farklı alanlardaki performansa etkisi incelendi.
Araştırma sonuçlarına göre pratik yapmak, oyunlardaki performans farklılıklarının yüzde 26'sını, müzik alanındaki farklılıkların ise yüzde 21'ini açıklıyor. Mesleki alanlarda ise bu oran yüzde 1'in altında kalıyor.
Bu bulgular, bir işe ayrılan sürenin uzmanlaşma açısından tek belirleyici olmadığını ortaya koyuyor.
Ödül vermek motivasyonu gerçekten azaltıyor mu?
Çocukların kitap okumaları veya yüksek not almaları karşılığında ödüllendirilmesinin, öğrenmeye yönelik doğal motivasyonlarını azaltabileceği düşünülüyor. Ancak bilimsel çalışmalar, ödüllerin her durumda olumsuz sonuçlar doğurmadığını gösteriyor.
Araştırmacılar, yaklaşık 40 yıllık bilimsel çalışmaları inceleyerek ödüllendirme ile motivasyon arasındaki ilişkiyi değerlendirdi.
Elde edilen bulgular, yaptıkları işten keyif alan kişilerin genellikle daha yüksek performans gösterdiğini, ödüllendirilen kişilerin ise çoğunlukla daha fazla iş gerçekleştirdiğini ortaya koydu.
Ödüllerin motivasyonu olumsuz etkilediği durumların ise belirli koşullarla sınırlı olduğu belirlendi.
Gelişim odaklı eğitim programları notları yükseltiyor mu?
Öğrencilerin çaba göstererek zekâlarını ve yeteneklerini geliştirebileceği düşüncesine dayanan eğitim programları, akademik başarıyı artırmak amacıyla birçok okulda uygulanıyor.
Ancak yaklaşık 98 bin katılımcının bulunduğu 63 araştırmanın incelendiği kapsamlı bir analiz, bu programların akademik performansı anlamlı ölçüde yükselttiğine ilişkin güçlü kanıtlar bulunmadığını gösterdi.
Araştırmada ayrıca olumlu sonuçlar bildiren çalışmaların, söz konusu eğitim programlarından finansal çıkar sağlayan araştırmacılar tarafından yürütülme olasılığının daha yüksek olduğu tespit edildi.
Bu sonuçlar, gelişim odaklı eğitim yaklaşımlarının akademik başarı üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesinde araştırmaların niteliğinin de önem taşıdığını gösteriyor.
Azimli olmak başarıya ulaşmayı garanti ediyor mu?
Zorluklar karşısında vazgeçmemek ve hedeflere ulaşmak için kararlılıkla çalışmak, başarıya ilişkin yaygın öneriler arasında bulunuyor. Ancak araştırmalar, azim ile başarı arasındaki ilişkinin düşünüldüğünden daha sınırlı olduğunu ortaya koyuyor.
66 binden fazla kişinin yer aldığı 88 örneklemin incelendiği araştırmada, azim ile başarı arasında sınırlı düzeyde bir bağlantı bulundu.
Araştırmacılar ayrıca azim kavramının önemli bir bölümünün, psikoloji alanında uzun yıllardır incelenen sorumluluk bilinci kişilik özelliğiyle açıklanabildiğini belirledi.
Bulgular, azmin başarı üzerinde etkili olabilecek özelliklerden biri olduğunu ancak tek başına belirleyici bir unsur olarak değerlendirilemeyeceğini gösteriyor.
Başarılı olmak için tutkunuzu bulmanız şart mı?
İnsanların başarılı olabilmek için öncelikle tutkuyla bağlı oldukları bir alanı keşfetmeleri gerektiği düşüncesi de bilimsel araştırmaların ele aldığı konular arasında yer alıyor.
Stanford Üniversitesi'nden psikolog Carol Dweck'in ortak yazarlarından biri olduğu araştırmada, ilgi alanlarının doğuştan geldiğine ve değişmediğine inanan kişilerin davranışları incelendi.
Araştırma, ilgi alanlarının sabit olduğunu düşünen kişilerin zorluklarla karşılaştıklarında motivasyonlarını daha kolay kaybedebildiğini ortaya koydu.
Aynı kişilerin daha önce deneyimlemedikleri alanlara yönelme konusunda da daha isteksiz oldukları belirlendi.
