Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıkların küresel ekonomi ve gıda güvenliği açısından ciddi riskler barındırdığına dikkat çekti. BM Güvenlik Konseyi’nde konuşan Guterres, deniz yollarının küresel ticaret için hayati önem taşıdığını belirterek, mevcut gerilimlerin bu kritik hatları doğrudan tehdit ettiğini vurguladı.
Küresel ticaretin “atardamarı” baskı altında
Guterres, deniz taşımacılığının dünya ekonomisinin temel taşı olduğunu ifade ederek, jeopolitik gerilimlerin artık denizlere taşındığını söyledi. Ticaret gemilerinin baskı unsuru haline geldiğini belirten Guterres, uluslararası hukuk çerçevesinde güvence altına alınan seyir özgürlüğünün giderek kısıtlandığını dile getirdi. Bu durumun sadece bölgesel değil, küresel ölçekte etkiler yarattığına dikkat çekildi.
Enerji ve gıda arzı doğrudan etkileniyor
Hürmüz Boğazı’ndaki aksaklıkların mart ayından bu yana enerji ve emtia piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtığı ifade edildi. Boğazın stratejik önemine işaret eden Guterres, küresel ölçekte:
- Petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin
- Sıvılaştırılmış doğal gazın beşte birinin
- Uluslararası gübre ticaretinin üçte birine yakınının
bu hat üzerinden gerçekleştirildiğini vurguladı. Bu nedenle kesintisiz geçişin hem ekonomik hem de insani açıdan kritik olduğu belirtildi.
Tedarik zincirlerinde yeni kırılma
Yaşanan gelişmelerin küresel tedarik zincirlerinde yeni bir kırılma yarattığını belirten Guterres, Covid-19 pandemisi ve Ukrayna savaşından bu yana en ağır kesintilerden birinin yaşandığını söyledi.Artan n akliye ve sigorta maliyetlerinin fiyatlara yansıdığı, bunun da küresel enflasyonist baskıyı artırdığı ifade edildi. Guterres, Hürmüz Boğazı’nda uzun süreli bir kapanmanın yalnızca enerji değil, gıda güvenliği açısından da büyük bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Özellikle Afrika ve Güney Asya’da kırılgan nüfusların bu durumdan doğrudan etkileneceğini belirten Guterres, geciken sevkiyatların ve artan maliyetlerin insani yardımların ulaşmasını zorlaştırdığını dile getirdi. Kritik ekim sezonuna denk gelen bu sürecin, küresel ölçekte bir gıda krizini tetikleyebileceği uyarısında bulunuldu.
Denizciler ve ticaret gemileri risk altında
BM verilerine göre, mevcut kriz nedeniyle 20 binden fazla denizci denizde mahsur kalırken, 2 binden fazla ticaret gemisi riskli bölgelerde beklemek zorunda kaldı. Guterres, bu kişilerin çatışmaların tarafı olmadığını ve küresel ticaretin sürdürülebilirliği için kritik rol oynadığını belirterek, güvenliklerinin korunması gerektiğini vurguladı.
Taraflara çağrı: Boğaz açılmalı
Guterres, uluslararası topluma ve ilgili taraflara açık bir çağrıda bulunarak, Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli geçişe açılması gerektiğini ifade etti. “Ticaret yeniden başlamalı, küresel ekonomi nefes almalı” diyen Guterres, herhangi bir ayrımcılık ya da ek maliyet olmaksızın serbest geçişin sağlanmasının önemine dikkat çekti. Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, enerji arzından gıda güvenliğine kadar geniş bir yelpazede küresel riskleri artırıyor. Uzmanlar, mevcut gerilimin uzaması halinde sadece bölgesel değil, dünya genelinde ekonomik ve insani krizlerin daha da derinleşebileceği görüşünde birleşiyor.
