Emekli maaşı almasına rağmen yeniden çalışma hayatına katılan vatandaşların sosyal güvenlik hakları gündemdeki yerini koruyor. SSK (4/a), Bağ-Kur (4/b) ve Emekli Sandığı (4/c) kapsamında emekli olanların çalışırken hastalanmaları veya iş kazası geçirmeleri durumunda Sosyal Güvenlik Kurumundan (SGK) rapor parası alıp alamayacakları, çalışma statülerine göre değişiklik gösteriyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında çalışan emeklilerin geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabilmesi için gereken şartları değerlendirdi.
Çalışan emekliler rapor parası alabilir mi?
SGK Başuzmanı İsa Karakaş'ın açıklamalarına göre, emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlayan vatandaşların rapor parası hakkı, emekli aylıklarının devam edip etmediğine ve hangi sigorta kapsamında çalıştıklarına bağlı olarak belirleniyor. İlk sigortalılık başlangıcı Ekim 2008 öncesinde olan ve emeklilik sonrasında özel sektörde bir işverene bağlı olarak yeniden çalışmaya başlayan kişiler için iki farklı uygulama bulunuyor. Bunlardan ilki, emekli aylığının kestirilerek kısa ve uzun vadeli sigorta kollarına tabi şekilde çalışılması. İkinci seçenek ise emekli maaşı alınmaya devam edilirken Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kapsamında çalışma hayatının sürdürülmesi. Karakaş, şirket ortağı olan veya kendi iş yerinde ticari faaliyetlerini sürdüren Bağ-Kur emeklilerinin ise emekli aylıkları kesilmeden faaliyetlerine devam edebildiğini belirtti.
Emekli maaşını kestirenler hangi durumlarda rapor parası alabilir?
Emekli aylığını kestirerek tüm sigorta kollarına tabi şekilde yeniden çalışmaya başlayan vatandaşlar, hastalık ve iş kazası durumlarında geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabiliyor. Karakaş'ın aktardığı bilgilere göre, hastalık nedeniyle çalışamayan sigortalıların Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş hekimlerden veya sağlık kurullarından istirahat raporu alması gerekiyor. Bu kapsamda geçici iş göremezlik ödeneği, istirahat süresinin üçüncü gününden itibaren SGK tarafından ödeniyor. İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle çalışamayan sigortalılarda ise farklı bir uygulama bulunuyor. Bu durumlarda herhangi bir bekleme süresi veya prim gün şartı aranmadan, iş göremezliğin başladığı ilk günden itibaren ödeme yapılabiliyor.
Emekli maaşı kesilmeden çalışanlara hastalık rapor parası ödeniyor mu?
Emekli maaşını almaya devam ederken özel sektörde SGDP kapsamında çalışan vatandaşlar için hastalık ve iş kazası durumlarında farklı hükümler uygulanıyor.
Karakaş, SGDP kapsamında çalışan emeklilerin hastalık ve analık sigortası kollarından geçici iş göremezlik ödeneği alamadığını açıkladı.
Buna göre, emekli maaşı kesilmeden çalışmaya devam eden bir kişi olağan bir hastalık nedeniyle istirahat raporu aldığında SGK tarafından hastalık rapor parası ödenmiyor. Ancak aynı kişi iş kazası geçirir veya meslek hastalığına yakalanırsa geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabiliyor.
İş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle düzenlenen istirahat raporlarının e-Ödenek sistemi üzerinden veya kâğıt ortamında SGK'ya iletilmesiyle birlikte, iş göremezliğin ilk gününden itibaren ödeme yapılabiliyor.
SGDP ile çalışan emekliler hangi şartlarda iş göremezlik ödeneği alır?
Sosyal Güvenlik Destek Primi kapsamında çalışan emeklilerin rapor parası hakkı, iş göremezliğe neden olan duruma göre belirleniyor. Emekli maaşı devam eden ve SGDP kapsamında çalışan bir kişi, olağan hastalık nedeniyle rapor aldığında geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanamıyor. Buna karşılık iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle çalışamaz duruma gelmesi halinde ilk günden itibaren ödenek alma hakkı bulunuyor. Karakaş, bu nedenle çalışan emeklilerin işe giriş sırasında hangi sigorta statüsüne tabi olduklarını bilmelerinin önem taşıdığını ifade etti.
Malullük aylığı alanlar yeniden çalışabilir mi?
Malullük aylığı alan sigortalıların yeniden çalışma hayatına katılması halinde uygulanacak hükümler de Karakaş'ın değerlendirmesinde yer aldı.Karakaş, malullük aylığı alan kişilerin maaşlarını kestirmeden yeniden çalışamayacağını, bu kişilerin SGDP kapsamında çalışmasının SGK mevzuatına göre mümkün olmadığını belirtti.
Engellilik nedeniyle emekli aylığı alan vatandaşların ise SGDP kapsamında çalışabildiğini aktardı. Yabancı ülke mevzuatına göre çalışmaya başlayan malullük aylığı sahiplerinin de aylıklarının kesildiğini ifade eden Karakaş, maaşını kestirerek yeniden çalışmaya başlayan malullerin geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabildiğini kaydetti. Bu kapsamda, malullük aylığını kestirip yeniden sigortalı olarak çalışan kişilere hastalık nedeniyle düzenlenen istirahat raporlarında üçüncü günden itibaren, iş kazası veya meslek hastalığında ise ilk günden itibaren geçici iş göremezlik ödeneği ödenebiliyor.
Kamuda çalışan emeklilerin rapor parası hakkı nasıl belirleniyor?
Kamu kurumlarında yeniden çalışmaya başlayan emekliler için de ayrı düzenlemeler bulunuyor. Karakaş, kanunda belirtilen özel istisnalar dışında genel bütçeli kamu idareleri, belediyeler, kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT) ve sermayesinin yüzde 50'sinden fazlası kamuya ait kurumlarda emekli aylığı kesilmeden çalışmanın mümkün olmadığını hatırlattı. Kamuda 4/1-a kapsamında sigortalı olarak çalışan emeklilerin hastalanmaları halinde yetkili hekim tarafından düzenlenen istirahat raporuyla üçüncü günden itibaren geçici iş göremezlik ödeneği alabildiğini belirtti. İş kazası veya meslek hastalığı yaşanması halinde ise iş göremezlik süresinin ilk gününden itibaren SGK tarafından ödeme yapılabiliyor.
SGK uzmanı İsa Karakaş'tan çalışan emeklilere uyarı
SGK Başuzmanı İsa Karakaş, emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlayan vatandaşların hem emekli maaşı hem de rapor parası almasının her durumda mümkün olmadığını vurguladı. Emekli aylığını kestirerek tüm sigorta kollarına tabi çalışanların hastalık, iş kazası ve meslek hastalığı durumlarında geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanabildiğini belirten Karakaş, SGDP kapsamında çalışanların ise yalnızca iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle bu ödeneği alabildiğini ifade etti. Malullük aylığı alan kişilerin de yeniden çalışmaya başlamaları durumunda aylıklarının kesildiğini ve normal sigortalı çalışanlar gibi iş göremezlik ödeneği hakkından yararlanabildiklerini aktardı. Karakaş, geçim koşulları nedeniyle yeniden çalışma hayatına katılan emeklilerin özellikle işe giriş bildirgelerindeki sigortalılık tercihini ve düzenlenen istirahat raporunun gerekçesini dikkatle takip etmeleri gerektiğini belirtti.
