Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürüttüğü ve kamuoyuna “ziyaretçi karşılama alanı” olarak sunulan projede, Efes Antik Kenti’nin Vedius Gymnasiumu karşısında alışveriş birimleri, otopark ve giriş yapıları inşa ediliyor. Arkeologlar ve kent tarihçileri, bu çalışmanın sadece fiziksel değil, bilimsel bir tahribata da yol açabileceği konusunda uyarıyor. Bölgedeki hafriyatın, Efes’in çok katmanlı arkeolojik yapısını tehdit ettiği belirtiliyor.
İzmir’in tarihi ve kültürel yapısına darbe vuruluyor
CHP PM Üyesi ve İzmir Milletvekili Deniz Yücel, Efes’in kalbinde yaklaşık 44 bin metrekarelik bir alanın asfaltla kaplanacağı iddiasının, kültürel miras açısından vahim bir tablo oluşturduğunu ifade etti. Karşılaştırma yapmak adına İzmir Atatürk Stadyumu’nun 7 bin metrekarelik alanına dikkat çeken Yücel, projenin büyüklüğünün altını çizerek bu kadar geniş bir alanın betonla örtülmesinin Efes’in tarihi dokusunu yok saymak anlamına geldiğini kaydetti.
Belediyenin onay vermediği projeye Bakanlıktan onay
Efes’in 1. derece arkeolojik sit alanı statüsünde olduğunu hatırlatan Yücel, 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu uyarınca bu alanda inşaat ve kazı faaliyetlerinin yasak olduğunu vurguladı. Ancak Selçuk Belediyesi tarafından ruhsat verilmeyen projeye ilişkin inşaat izninin, İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından res’en düzenlenerek belediye devre dışı bırakıldı. Böylece yerel yönetimlerin iradesi bypass edildi, merkezi yönetim kendi kararını dayattı.
Geri dönüşü olmayan tahribat uyarısı
Yücel, Efes Antik Kenti’nde gerçekleştirilen müdahalelerin yalnızca fiziksel zarar vermediğini, aynı zamanda geri dönüşü olmayan bilimsel veri kayıplarına da yol açabileceğini belirtti. Henüz kazısı tamamlanmamış alanlara yapılacak zemin kaplamaları ve araç güzergâhlarının, kazı çalışmalarıyla çakışma ihtimali barındırdığına dikkat çekti. Bu müdahalelerin Efes’in arkeolojik sürekliliğini riske attığını ifade etti.
Proje fahiş bedelle bir firmaya ihale edildi
Projede alışveriş birimlerinin yer alması ve kamuoyuna yansıyan fahiş ihale bedelleri, projeye yönelik rant şüphesini daha da artırıyor. Yücel, bu kapsamda turizme katkı iddiası taşıyan projenin, aslında geçmişin güzelliklerini silme ve Anadolu’nun zenginliklerini ticarileştirme amacı taşıdığını dile getirdi. “Geleceğe miras” adıyla pazarlanan bu uygulamanın, gerçekte tarihi tahrip eden bir yatırım olduğunu vurguladı.
10 maddelik soru önergesi
CHP'li Yücel’in, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un cevaplaması üzerine verdiği soru önergesi ise şöyle;
1- Bakanlığınızca Efes Antik Kenti’nde “Ziyaretçi Karşılama Projesi” hangi ihtiyaç üzerine başlatılmıştır?
2- Proje ile ilgili olarak Selçuk Belediyesi’nin devre dışı bırakılmasının sebebi nedir?
3- Projenin inşaat ruhsatının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından resen düzenlenmesinin sebebi nedir? Bu ruhsatın hukuki dayanağı nedir?
4- Projenin ihalesi yapılmış mıdır? Eğer yapıldıysa bu ihale hangi usulle, ne zaman yapılmıştır? Proje hangi şirkete ne kadar bedelle ihale edilmiştir?
5- Efes Antik kentini bir arkeolojik, kültürel ve tarihsel bir zenginlik olarak mı, bir rant alanı ve gelir kapısı olarak mı görüyorsunuz?
6- Bu projeyi gündeme getirirken, inşaat sırasında, koruma altındaki bu tarihi alana verilecek olası zararı öngördünüz mü? Yoksa Efes Antik Kentindeki eşsiz arkeolojik kalıntılar sizin için AVM ve otopark inşaatında kullanılacak taş ve çimento ile aynı değerde midir?
7- Bu projeyi iştahla kamuoyuna açıklamadan önce, arkeologlar ve tarihçilerden bölgede henüz gün yüzüne çıkarılmamış antik kalıntılarla ilgili detaylı bir araştırma istediniz mi?
8- Selçukluların hiçbir fikrini almadan yıllarca Efes Selçuk Belediyesi tarafından işletilen Meryem Ana Otoparkı ile Efes Alt Kapı Otoparkına el koyan iktidarınız bu talan projesiyle kimlere yeni rant kapıları açmayı planlanmaktadır?
9- Yandaş şirketlerinize mağaza ve dükkân tahsis edeceğiniz bu ucube projenizle, Selçuk esnafının emeğini, alın terini, kazancını, hakkını görmezden gelmekten, Selçuk esnafını kaderine terk etmekten hicap duymayacak mısınız?
10- Kültür ve Turizm Bakanlığı olarak Türkiye'nin imajına bu kadar zarar veren bir projeyi yapmakta ısrarcı olacak mısınız?
