ABD Savunma İstihbarat Ajansı (DIA), Çin'in geliştirdiği gizli uzay uçağına ait yüksek çözünürlüklü bir fotoğrafı kamuoyuyla paylaştı. ABD merkezli uydu görüntüleme şirketi Maxar (Vantor) tarafından 2024 yılında kaydedilen fotoğraf, DIA'nın uzaydaki tehditleri değerlendirdiği ve gizliliği kaldırılan raporunda yer aldı. Görüntüler, Çin'in yeniden kullanılabilir uzay aracının tasarımına ilişkin ayrıntıları ortaya koydu.
Çin'in uzay uçağı ABD'nin X-37B aracına benziyor
Paylaşılan görüntüdeki uzay aracının, ABD Uzay Kuvvetleri tarafından kullanılan X-37B ile benzer tasarım özelliklerine sahip olduğu görüldü. Çin'in aracında delta kanatlar, yük bölmesi kapakları, koyu renkli ısı kalkanı ve güneş panellerinin bulunduğu arka bölüm dikkat çekti.
Maxar tarafından gerçekleştirilen gözlem, 2024 yılında Güney Kore'de düzenlenen bir konferansta ABD Uzay Kuvvetleri yetkilisi tarafından duyurulmuştu. Ancak aracın genel yapısını gösteren yüksek çözünürlüklü fotoğraf daha önce kamuoyuna sunulmamıştı.
Çin 2020'den bu yana dört uzay görevi gerçekleştirdi
Çin, 2020 yılından itibaren yeniden kullanılabilir uzay uçaklarıyla dört ayrı görev gerçekleştirdi. Bu görevlerin süresi dokuz aya kadar uzarken, Şubat 2026'da fırlatılan dördüncü aracın yörüngedeki faaliyetleri devam ediyor.
Çin'in kaç uzay uçağına sahip olduğu ve gerçekleştirilen görevlerin kesin amaçları henüz açıklanmadı.
ABD Uzay Kuvvetleri ise iki X-37B uzay uçağını dönüşümlü olarak kullanıyor. Bugüne kadar sekiz görev gerçekleştiren bu araçların en uzun uçuşu yaklaşık iki buçuk yıl sürdü. ABD, X-37B'nin bazı teknik özelliklerini ve deneylerini açıklasa da yörüngedeki çalışmalarının önemli bir bölümünü gizli tutuyor.
Her iki ülkenin uzay uçakları da geleneksel roketlerle fırlatılıyor. Yörüngede uydu benzeri görevler gerçekleştiren araçlar, görevlerini tamamladıktan sonra Dünya atmosferine girerek otonom şekilde piste iniş yapabiliyor.
Çin'in uzay uçağı yörüngede uydu yakaladı
Çin'in uzay aracının dikkat çeken özelliklerinden biri de yörüngedeki nesnelerle etkileşime girebilmesi oldu.
Astrofizikçi Jonathan McDowell'ın açık kaynaklı yörünge takip verilerine dayanan incelemesine göre Çin'in uzay uçağı, haziran ayında küçük bir uyduyu serbest bıraktı ve temmuz ayında aynı nesneyi yeniden yakaladı. Benzer işlemler ağustos ve eylül aylarında tekrarlandı.
Bu faaliyetlerin robotik bir kol yardımıyla gerçekleştirilmiş olabileceği değerlendiriliyor. Söz konusu teknoloji, yörüngedeki uyduların bakımının yapılması, uzay araçları arasında etkileşim sağlanması ve nesnelerin kontrol edilmesi gibi alanlarda kullanılabiliyor.
Ancak Çin'in gerçekleştirdiği manevraların hangi amaçlara yönelik olduğu kesin olarak bilinmiyor.
Gizli uzay uçağının resmi adı açıklanmadı
Çin'in yeniden kullanılabilir uzay aracının resmi adı da belirsizliğini koruyor. Batılı kaynaklarda araç genellikle Shenlong adıyla anılıyor.
Çin devlet medyasında ise Chongfu Shiyong Shiyan Hangtian Qi (CSSHQ) ifadesi kullanılıyor. Bu isim, Türkçede yeniden kullanılabilir deneysel uzay aracı anlamına geliyor.
ABD raporunda Çin'in lazer silahlarına dikkat çekildi
ABD Savunma İstihbarat Ajansı'nın raporunda yalnızca Çin'in uzay uçağı değil, ülkenin uydu karşıtı silah sistemleri de değerlendirildi.
Rapora göre Çin, alçak Dünya yörüngesindeki uyduların faaliyetlerini bozabilecek, performanslarını düşürebilecek veya fiziksel hasara neden olabilecek farklı güç seviyelerinde kara konuşlu lazer sistemleri işletiyor.
DIA, Çin'in 2020'li yılların sonlarına doğru daha güçlü kara konuşlu lazer sistemlerini ve uzay tabanlı lazer silahlarını devreye alabileceğini öngörüyor. Bu sistemlerin daha yüksek yörüngelerde faaliyet gösteren uyduları da etkileyebilecek kapasiteye ulaşabileceği belirtiliyor.
Raporda ayrıca Çin'in kara konuşlu uydu karşıtı füze testleri gerçekleştirdiği bilgisine yer verildi.
Çin jeosenkron yörüngede yakıt ikmali gerçekleştirdi
Çin'in uzay teknolojilerindeki faaliyetleri arasında yörüngede yakıt ikmali çalışmaları da bulunuyor.
Ülke, 2025 yılında Dünya'dan yaklaşık 36 bin kilometre yükseklikteki jeosenkron yörüngede uydu yakıt ikmali gerçekleştirdi. DIA, bu işlemin söz konusu irtifada başka bir ülke tarafından gerçekleştirilememiş bir gösterim olduğunu değerlendirdi.
ABD Uzay Kuvvetleri de jeosenkron yörüngede diğer uyduları incelemek amacıyla geliştirilmiş araçlar kullanıyor. Kurum, uzay araçlarının manevra kabiliyetlerini artırmak için yakıt ikmali yapılabilecek yeni sistemler de tedarik etti.
ABD Hava Kuvvetleri Sekreteri Troy Meink, Eylül 2026'da Pentagon'un uzayda silah sistemleri konuşlandırdığını açıkladı. Rusya'nın da yörüngede askeri kabiliyetler geliştirmeye yönelik çalışmalar yürüttüğü belirtiliyor.
ABD istihbarat yetkilileri, Rusya'nın hedefleri arasında uzaya nükleer silah yerleştirilmesine yönelik planların da bulunduğunu ileri sürüyor.
