Market raflarında “füme”, “isli”, “barbekü” veya “odun ateşi lezzeti” ifadeleriyle tüketiciye sunulan bazı ürünlerde yeni dönem başlıyor. Cipslerden soslara, salamdan peynire ve işlenmiş balık ürünlerine kadar farklı gıda gruplarında kullanılan tütsü aroma vericilerinin piyasadan kaldırılması için Türkiye'de geçiş takvimi belirlendi.
Ürünlere tütsülenmiş lezzeti kazandırmak için her zaman geleneksel tütsüleme yöntemleri kullanılmıyor. Bazı gıdalarda benzer tat ve aroma, tütsü aroma vericileri aracılığıyla sağlanıyor. Yeni düzenlemeyle birlikte bu aroma vericilerinin kullanıldığı ürünler için farklı gıda kategorilerine göre belirlenen tarihler uygulanacak.
EFSA'nın değerlendirmesi sonrası süreç başladı
Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), sekiz tütsü aroma vericisine ilişkin yaptığı değerlendirmelerde söz konusu maddeler açısından genotoksisite endişesinin tamamen dışlanamadığını bildirdi.
Genotoksisite, bir maddenin hücrelerde bulunan genetik materyal DNA'ya zarar verme potansiyelini ifade ediyor. Değerlendirmelerin ardından Avrupa Komisyonu, SF-001 ile SF-010 arasındaki 10 birincil tütsü aroma vericisini izin verilen ürünler listesinden çıkardı.
Türkiye'de de Avrupa Birliği'ndeki düzenlemeler referans alınarak tütsü aroma vericilerinin piyasadan kaldırılması için geçiş takvimi oluşturuldu.
Cips ve soslarda kritik tarih 1 Ocak 2027
Cips, sos ve diğer gıda kategorilerinde geçiş süreci 2026 yılı içerisinde başlayacak. Bu kategorilerde kullanılan tütsü aroma vericilerinin ithalatı ve piyasaya arzı 1 Ekim 2026 tarihinde sona erecek.
İşletmeler arasındaki satış için belirlenen son tarih ise 1 Aralık 2026 olacak. Tütsü aroma vericilerini içeren bu kategorilerdeki gıdaların üretimine, ithalatına ve piyasaya arzına 1 Ocak 2027 tarihinden itibaren izin verilmeyecek.
Salam, peynir ve balık ürünlerinde süre daha uzun
Et ve et ürünleri, peynir ve peynir ürünleri ile işlenmiş balık ve su ürünlerinde ise daha uzun bir geçiş dönemi uygulanacak.
Bu ürünlerde söz konusu aroma vericilerinin ithalatı ve piyasaya arzı 1 Haziran 2028'e kadar devam edebilecek. Tütsü aroma vericilerinin kullanıldığı ürünlerin üretimi, ithalatı ve piyasaya arzı açısından son tarih ise 1 Ağustos 2028 olacak.
Böylece uygulamaya geçiş tarihi ürün kategorisine göre değişiklik gösterecek.
Ürünler market raflarından hemen kalkmayacak
Belirlenen tarihler, tütsü aroma vericisi içeren bütün ürünlerin aynı gün market raflarından kaldırılacağı anlamına gelmiyor. Geçiş sürecindeki son tarihlerden önce piyasaya sunulan ürünler, raf ömürleri sona erene kadar satışta kalabilecek.
Bu nedenle geçiş döneminde tütsü aroma vericisi kullanılan ürünlerle market raflarında karşılaşılmaya devam edilebilecek.
Etikette “tütsü aroma vericisi” ifadesine dikkat
Tüketicilerin ürün seçerken ambalajın ön kısmında bulunan “füme”, “isli” veya “barbekü” gibi ifadelerin yanı sıra içindekiler bölümünü de kontrol etmesi önem taşıyor.
Ürünün içindekiler listesinde “tütsü aroma vericisi” ifadesinin bulunması, üründe bu tür bir aroma kullanıldığını gösteriyor. Geleneksel yöntemlerle tütsülenerek elde edilen ürünler ile tütsü aroma vericisi kullanılan ürünler bu açıdan birbirinden ayrılıyor.
