Türkiye’de yaz aylarının başlamasıyla birlikte orman yangını riski yeniden gündeme geldi. Uzmanlar, iklim değişikliğinin etkileri nedeniyle bu yıl özellikle temmuz ayının sonlarından itibaren şimdiye kadar görülmemiş seviyelerde sıcaklıkların yaşanabileceği uyarısında bulunurken, artan risk karşısında vatandaşların daha dikkatli olması gerektiğini vurguladı.
Yüksek risk alanında yaşayan insanlar bilinçlendirilmeli
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (İklimBU) Müdürü Prof. Dr. Levent Kurnaz, orman yangınlarının temel nedeninin insan kaynaklı olduğunu belirterek, toplumsal bilinçlenmenin önemine dikkat çekti. Kurnaz, ormanların yaşam ve yağış döngüsü açısından hayati öneme sahip olduğunu ifade ederek, vatandaşların yangınlara karşı nasıl davranmaları gerektiği konusunda eğitilmesi gerektiğini söyledi. Yangın anında yardım ekipleri bölgeye ulaşana kadar vatandaşların da imkanları ölçüsünde destek verebilmesinin önem taşıdığını belirten Kurnaz, özellikle yüksek risk taşıyan bölgelerde yaşayanların daha kapsamlı şekilde eğitilmesi gerektiğini dile getirdi. Deprem afetlerinde olduğu gibi yangınlar için de afet gönüllülerinin oluşturulmasının gerekli olduğunu kaydetti.
Bu yıl özellikle temmuz ayının sonlarından sonra şimdiye kadar görülmeyen sıcaklık değerlerinin yaşanma ihtimalinin yüksek olduğunu ifade eden Kurnaz, yüksek sıcaklıkların günler boyunca etkisini sürdürebileceğini söyledi. Sıcaklığın yanı sıra yüksek nem oranının da ciddi risk oluşturduğunu belirten Kurnaz, sıcaklık ve nemin birlikte yükseldiği dönemlerin özellikle yaşlı nüfus açısından ölümcül sonuçlara yol açabileceğini ifade etti. Kurnaz, Fransa’nın başkenti Paris’te 2003 yılında yaşanan sıcak hava dalgasında iki hafta içinde 17 bin kişinin hayatını kaybettiğini hatırlatarak benzer durumlara karşı hazırlıklı olunması gerektiğini söyledi.
Orman yangınlarının yağış rejimiyle de bağlantılı olduğunu belirten Kurnaz, yeri uzun süre nemli tutan yağışların azalacağını öngördüklerini ifade etti. Buna karşılık kısa sürede yoğun şekilde gerçekleşen ve ardından sıcak havanın yeniden etkili olduğu yağışların artabileceğini belirten Kurnaz, bu tür yağışların orman yangınları açısından yeterli koruma sağlamadığını söyledi. Kurnaz, hem insan kaynaklı dikkatsizliklerin hem de yağış düzenindeki değişimlerin ciddi orman yangınlarına yol açabileceğini kaydetti.
"Hassas bir ekosisteme sahip"
Türkiye Ormancılar Derneği Bilim Kurulu Başkanı ve Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Kavgacı da Ege Bölgesi’nin Akdeniz iklimi nedeniyle yangın açısından hassas bir ekosisteme sahip olduğunu belirtti. Dünyada yangınların milyonlarca yıldır doğal ekosistemin bir parçası olduğunu ifade eden Kavgacı, insan etkisinin doğal yangın rejimini değiştirdiğini söyledi. Günümüzde değişmiş bir yangın rejimi içerisinde bulunulduğunu belirten Kavgacı, geçmiş yıllara göre orman yangınlarının daha sık ve daha büyük ölçeklerde görüldüğünü dile getirdi.
Geçmişte İzmir’de büyük yangınların daha çok temmuz sonu ve ağustos başında gündeme geldiğini belirten Kavgacı, artık haziran ayından kasım ayına kadar büyük yangınların konuşulduğunu ifade etti. Daha önce 100 ila 200 hektarlık alanları etkileyen yangınların büyük yangın olarak değerlendirildiğini hatırlatan Kavgacı, günümüzde bin hektarın üzerindeki yangınların olağan hale geldiğini söyledi. Türkiye’de 2025 yılında orman yangını sayısının 5 bini aştığını belirten Kavgacı, yangınların boyutunun ve sıklığının arttığını kaydetti.
Artan sıcaklıkların ormanların nem kaybetmesine neden olduğunu ifade eden Kavgacı, bunun da bitki örtüsünü daha kolay yanabilir hale getirdiğini söyledi. Kurutucu rüzgarların uzun süre etkili olduğu dönemlerde yangınların çok daha hızlı büyüdüğünü belirten Kavgacı, büyük orman yangınlarının söndürülmesinin kolay olmadığını dile getirdi. Yangınların kontrol altına alınabilmesi için hava sıcaklığının düşmesi, nem oranının yükselmesi ve rüzgarın etkisini kaybetmesi gerektiğini ifade etti.
İzmir'de farkındalıklar artırılmalı
İzmir’de son 10 yılda ormanlık alanlara doğru yerleşimlerin önemli ölçüde arttığını belirten Kavgacı, bu bölgelerde yaşayan nüfusun yangın deneyimine sahip olmadığını söyledi. Yangınların çoğu zaman spiral kullanımı ve kaynak makineleri gibi faaliyetlerden kaynaklandığını ifade eden Kavgacı, İzmir, Çanakkale, Manisa ve Bursa gibi illerde kırsal alanlara yeni yerleşen vatandaşların orman yangınları konusunda farkındalıklarının artırılması gerektiğini vurguladı.
