Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) Başkanı Mustafa Yılmaz, Milli Akıllı Sayaç Sistemi (MASS) kapsamında yürütülen çalışmalara ilişkin açıklamalarda bulundu. Türkiye genelinde elektrik dağıtım altyapısının dijitalleştirilmesini amaçlayan dönüşüm kapsamında, 2027 yılı sonuna kadar yaklaşık 2,7 milyon Akıllı Sayaç PRO modelinin kurulması planlanıyor. Böylece iki yıllık süreçte yaklaşık 7 milyon elektrik abonesinin sayacı uzaktan okunabilecek.
Elektrik sayaçlarında yeni sistem devreye giriyor
EPDK ve Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) işbirliğiyle düzenlenen Elektrik Dağıtım Sektöründe 1. İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimcilik Günleri etkinliğinde konuşan Mustafa Yılmaz, enerji sektöründeki teknolojik dönüşüme ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Yenilenebilir enerji kaynakları, elektrikli ulaşım, enerji depolama sistemleri ve dağıtık üretimin elektrik şebekelerinin işleyişini değiştirdiğini belirten Yılmaz, bu gelişmelere uygun altyapı yatırımlarının önemine dikkat çekti. Türkiye'de faaliyet gösteren 21 elektrik dağıtım şirketinin farklı coğrafi ve iklim koşullarında hizmet verdiğini hatırlatan Yılmaz, elektrik dağıtım altyapısının düzenli yatırım ve bakım gerektirdiğini ifade etti.
Elektrik dağıtım yatırımları artırıldı
EPDK'nın 2026-2030 dönemini kapsayan beşinci uygulama dönemine ilişkin düzenlemelerini açıklayan Yılmaz, elektrik dağıtım yatırımları için belirlenen tavanın önceki döneme göre reel olarak yaklaşık 1,5 katına çıkarıldığını bildirdi. Aynı dönemde planlı bakım faaliyetlerine ayrılan kaynakların ise 2,1 katına yükseltildiğini belirten Yılmaz, yatırımların hizmet kalitesine yansımasının esas alındığını kaydetti. Nisan 2026'da yayımlanan kalite faktörü düzenlemesi kapsamında elektrik kesintilerinin süresi ve sıklığı, teknik kalite, kullanıcı memnuniyeti ile iş sağlığı ve güvenliği göstergeleri birlikte değerlendiriliyor. Bu kriterler elektrik dağıtım şirketlerinin gelir tavanlarının belirlenmesinde de etkili oluyor.
Akıllı sayaç dönüşümünde 4 milyon sınırı aşıldı
Milli Akıllı Sayaç Sistemi kapsamında dönüşüm çalışmalarının 1 Mart 2026'da başladığını açıklayan Yılmaz, eylül ayına kadar 4 milyon Akıllı Sayaç EKO ve 70 bin Akıllı Sayaç PRO kurulumunun tamamlandığını duyurdu. Akıllı sayaçların yaygınlaştırılmasında düşük maliyetle en fazla sayacın dönüştürülmesinin hedeflendiğini belirten Yılmaz, 2027 sonuna kadar yaklaşık 2,7 milyon Akıllı Sayaç PRO modelinin daha kurulmasının planlandığını söyledi. Bu çalışmalarla yaklaşık 7 milyon abonenin sayacı uzaktan okuma kapsamına alınacak. Ayrıca 15 milyon abonenin bağlantı noktasındaki elektrik kesintileri ve teknik kalite verileri şebeke izleme sistemi üzerinden takip edilebilecek.
Elektrik tüketimi ve kesinti bilgileri cep telefonundan görülebilecek
Akıllı sayaç dönüşümüyle birlikte elektrik abonelerinin kullanımına yönelik MASS mobil uygulamasının test sürümü de hizmete sunuldu. Uygulama üzerinden Türkiye'deki elektrik aboneleri tüketim ve üretim verilerine, elektrik kesintisi kayıtlarına, tazminat bilgilerine ve planlı kesinti bildirimlerine ulaşabilecek. Yılmaz, akıllı sayaç dönüşümünün farklı haberleşme teknolojilerinin sisteme dahil edilmesiyle devam edeceğini belirtti. Sayaç değişimlerinin EPDK tarafından takip edileceğini aktaran Yılmaz, belirlenen takvimin gerisinde kalan dağıtım şirketleri hakkında gerekli tedbirlerin alınacağını ifade etti.
EPDK'dan 724 AR-GE projesine onay
Elektrik ve doğal gaz dağıtım sektöründe yürütülen araştırma ve geliştirme çalışmalarına ilişkin verileri de paylaşan Yılmaz, Temmuz 2014'ten bu yana EPDK'ya toplam 2 bin 85 AR-GE proje başvurusu yapıldığını açıkladı. Başvuruların 724'ü kabul edilirken, onaylanan projelerin 619'u elektrik dağıtımı, 105'i ise doğal gaz dağıtımı alanında gerçekleştirildi. Yılmaz, 5 Eylül'de yayımlanan düzenlemelerle AR-GE ve yenilik faaliyetlerine yönelik desteklerin kapsamının genişletildiğini bildirdi. Yeni düzenlemeler kapsamında seri üretim öncesi prototip geliştirme, doğrulama testleri, pilot uygulamalar, saha gösterimleri, siber güvenlik testleri ve yerlileştirme faaliyetleri belirli koşullarla destek kapsamına alındı. Fikri ve sınai mülkiyet haklarının korunmasına ilişkin hükümler de düzenlemelere eklendi.
Yerli yazılım kullanan şirketlere teşvik
Elektrik dağıtım sektöründe yerli yazılım kullanımının artırılmasına yönelik çalışmalara da değinen Yılmaz, Ocak 2023 AR-GE proje döneminden itibaren başlatılan Yerli Yazılım Ekosistemi Çağrısı kapsamında 72 proje başvurusu alındığını belirtti. Bu projelerden 26'sının kabul edildiğini açıklayan Yılmaz, 2026-2030 döneminde yerli yazılım kullanan elektrik dağıtım şirketlerine yönelik ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti oranında yüzde 5'lik artış teşvikinin uygulandığını bildirdi. Dijitalleşmeyle birlikte arıza tespiti, şebeke yönetimi ve bakım süreçlerinde yeni teknolojilerin kullanılmasının önem kazandığını ifade eden Yılmaz, sistemlerin birbiriyle uyumlu çalışması ve siber güvenliğin sağlanmasının öncelikli konular arasında bulunduğunu kaydetti.
Elektrik şebekelerinde afet ve arıza takibi güçlendirilecek
Milli Akıllı Sayaç Sistemi'nin EPDK tarafından desteklenen bir AR-GE projesi sonucunda geliştirildiğini belirten Yılmaz, sistemin elektrik dağıtım altyapısının izlenmesine yönelik yeni imkanlar sunduğunu ifade etti. Uzaktan haberleşme ve şebekeden veri toplanmasını sağlayan sistemle arızaların önceden tahmin edilmesi, risk odaklı bakım yapılması, kayıp-kaçakla mücadele edilmesi ve elektrik şebekelerinin afetlere karşı dayanıklılığının artırılması amaçlanıyor. Yılmaz, AR-GE çalışmalarının uygulanabilir ürünlere dönüştürülmesi için ürün geliştirme faaliyetlerinin de desteklenmesi gerektiğini belirtti.
Girişimcilik ve teknoloji projelerine destek sürecek
EPDK ile Elder işbirliğinde düzenlenen etkinlikte 21 elektrik dağıtım şirketinin bilgi ve deneyimleri, araştırmacılar, teknoloji geliştiriciler ve girişimcilerle bir araya getirildi. Yeni AR-GE ve ÜR-GE düzenlemeleri kapsamında kuluçka merkezleri, hızlandırma programları, eğitim ve yaygınlaştırma faaliyetlerine yönelik giderlerin de belirlenen koşullarla desteklendiğini açıklayan Yılmaz, kurumun öncelikleri arasında güvenilir elektrik şebekeleri, etkin yatırım ve bakım süreçleri, çalışan güvenliği ve tüketicilere sunulan hizmet kalitesinin artırılmasının bulunduğunu ifade etti. EPDK'nın yerli teknoloji geliştirme çalışmalarını desteklemeye devam edeceğini belirten Yılmaz, araştırma projelerinin somut ürünlere dönüştürülmesinin hedeflendiğini kaydetti.
