Emekli aylığının hesaplanmasında sigortalılık süresi ve prim gün sayısının yanında, çalışma hayatı boyunca SGK’ya bildirilen prime esas kazançlar da dikkate alınıyor. Çalışanın uzun yıllar boyunca düşük kazanç üzerinden bildirilmesi, emeklilik döneminde bağlanacak aylığı etkileyebiliyor. SGK Uzmanı İsa Karakaş, bu nedenle çalışanların yalnızca toplam prim günlerine değil, primlerinin hangi kazanç üzerinden yatırıldığına da dikkat etmesi gerektiğini ifade etti.
SGK’ya bildirilen kazançların kontrol edilmesi gerekiyor
Çalışanların gerçek kazançları ile SGK’ya bildirilen tutarlar arasında fark bulunması, uzun vadede emekli aylığı hesabına yansıyabiliyor. Karakaş, çalışanların kendileri adına yapılan bildirimleri düzenli şekilde incelemesinin önem taşıdığını kaydetti.
Uzun süre asgari ücret veya düşük matrah üzerinden gerçekleştirilen SGK bildirimleri de emeklilikte hesaplanacak aylığı etkileyebilecek unsurlar arasında bulunuyor. Bu nedenle çalışanların banka hesaplarına yatırılan net ücretin yanı sıra bordrolarındaki brüt ücret ve prime esas kazanç tutarlarını da kontrol etmeleri gerekiyor.
Maaş bordroları her ay kontrol edilmeli
Karakaş'ın dikkat çektiği konular arasında ücret bordroları da yer alıyor. Çalışanların bordrolarında bulunan maaş, fazla mesai, prim, ikramiye ve diğer ödemelerin SGK kayıtlarına doğru şekilde yansıtılıp yansıtılmadığını kontrol etmeleri önem taşıyor. Mevzuat kapsamında prime tabi olan fazla çalışma ücretleri, ikramiyeler ve bazı ek ödemeler SGK bildirimlerinde dikkate alınabiliyor. Düzenli olarak fazla mesai yapan çalışanların da bu ödemelerin bordrolarında doğru şekilde gösterilip gösterilmediğini incelemeleri gerekiyor.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanıyor?
İş Kanunu kapsamında haftalık 45 saati aşan çalışmalar genel olarak fazla çalışma olarak değerlendiriliyor. Fazla çalışma ücretinin hesaplanmasında saatlik normal ücretin yüzde 50 artırılması esas alınıyor. Buna göre saatlik normal ücreti 500 TL olan bir çalışanın 3 saat fazla mesai yapması durumunda, fazla çalışma için saatlik ücret 750 TL olarak hesaplanıyor. Çalışanın 3 saatlik toplam brüt fazla mesai ücreti ise 2 bin 250 TL'ye ulaşıyor.
Ek ödemelerde SGK matrahı ayrıntısı
Fazla mesai, prim, ikramiye ve diğer ek ödemelerin SGK matrahına dahil edilme şekli, ödemenin niteliğine ve yürürlükte bulunan mevzuata göre farklılık gösterebiliyor. Bu nedenle çalışanlara yapılan her ek ödeme, emekli aylığı hesabına aynı şekilde yansımıyor. Emekli aylığı açısından söz konusu ödemelerin niteliğinin yanı sıra SGK’ya hangi tutar üzerinden bildirim yapıldığı da önem taşıyor.
SGK kayıtları e-Devlet üzerinden takip edilebiliyor
Çalışanlar, SGK hizmet dökümlerini ve kendileri adına bildirilen kazançları e-Devlet üzerinden takip edebiliyor. Bu kayıtların düzenli kontrol edilmesiyle işveren tarafından SGK’ya bildirilen kazançların bordroda yer alan tutarlarla uyumlu olup olmadığı görülebiliyor. Çalışanların bordrolarını imzalamadan önce içerikteki bilgileri incelemeleri de önem taşıyor. Eksik veya hatalı bildirim şüphesi bulunması durumunda SGK’dan bilgi alınması veya hukuki destek seçeneğinin değerlendirilmesi mümkün.
Emekli aylığında prime esas kazanç önemli
İsa Karakaş’ın değerlendirmesine göre, emeklilik döneminde daha yüksek aylık almak isteyen çalışanların çalışma hayatları boyunca prime esas kazançlarını takip etmeleri gerekiyor. Emekli aylığının belirlenmesinde yalnızca çalışanın kaç gün prim ödediği değil, primlerin hangi kazanç tutarı üzerinden ödendiği de hesaplamada etkili oluyor.
