İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki İZBETON üzerinden yürütülen Gaziemir Yapı Kooperatifi soruşturmasında 1008 sayfalık iddianame hazırlandı. İddianamede Ümit Erkol ve Şenol Aslanoğlu’nun da aralarında bulunduğu 11 şüpheli hakkında 20 yıla kadar, eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer ile eski İZBETON Genel Müdürü Heval Savaş Kaya hakkında ise 14 yıla kadar hapis cezası talep edildi. Diğer 4 şüpheli için de isnat edilen suçlara göre 6 yıldan 16 yıla kadar değişen hapis cezaları istendi.
İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, İzmir Büyükşehir Belediyesi iştiraki İZBETON üzerinden yapılan işlemlere ilişkin yürütülen Gaziemir Yapı Kooperatifi soruşturması tamamlandı. İzmir Gaziemir İlçesi Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı projeleri kapsamında S.S. İş İnsanları Gaziemir Yapı Kooperatifi'nin aracı kılınarak menfaat temin edildiği iddiasına ilişkin soruşturmada; zimmet, nitelikli dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik ve denetim görevinin ihmali suçları yönünden hazırlanan 1008 sayfalık iddianamede şüphelilere yöneltilen suçlamalar ve talep edilen cezalar ayrıntılı şekilde yer aldı.
Soruşturma kapsamında aralarında CHP Ankara İl Başkanı Ümit Erkol'un da bulunduğu şüpheliler hakkında gözaltı kararı verilmiş, şüpheliler 9 Nisan'da gözaltına alınmıştı. Jandarmadaki işlemlerinin ardından adliyeye sevk edilen şüphelilerin yanı sıra başka soruşturmalar kapsamında tutuklu bulunan eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer, eski CHP İzmir İl Başkanı Şenol Aslanoğlu ve eski İZBETON Genel Müdürü Heval Savaş Kaya'nın da bulunduğu 15 şüpheli tutuklanırken, 2 kişi adli kontrol şartıyla serbest bırakılmıştı. Gaziemir dosyasında hazırlanan iddianamede toplam 17 şüpheli yer aldı.
1008 sayfalık iddianame hazırlandı
Soruşturmanın tamamlanmasının ardından hazırlanan 1008 sayfalık iddianamede, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından kentsel dönüşüm gerçekleştirilecek alanların mülkiyetinin belediyeye ait olduğu belirtildi. Söz konusu alanlardaki inşaat işlerinin yapılması amacıyla çalışmaların belediye meclisi kararıyla belediye iştiraki İZBETON'a verildiği kaydedildi.
İddianamede, yapı sahibinin İzmir Büyükşehir Belediyesi olmasına rağmen İZBETON ile S.S. İş İnsanları Gaziemir Konut Yapı Kooperatifi arasında protokol imzalandığı ifade edildi. Söz konusu protokolün temsil yetkisinin aşılarak, yönetim kurulu kararı bulunmaksızın genel müdürün münferit imzasıyla yapıldığı ileri sürüldü.
İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin söz konusu süreçte "arsa sahibi", İZBETON A.Ş.'nin ise "geçici müteahhitlik belgesi" ile "yüklenici" konumunda bulunduğu belirtildi. Kooperatifin arsa sahibi olmaması ve inşaat yapılacak alanın kendisine devredilememesi nedeniyle müteahhitlik belgesi ve izni alamadığı, bunun da kooperatif açısından çeşitli maddi kayıplara neden olduğu iddianamede yer aldı.
Kooperatifin alt yüklenicilik yapamayacağının ilgili Bakanlık tarafından tespit edilmesinin ardından işlemlerin durdurulduğu da iddianamede aktarıldı. Şüphelilerin bulundukları konumlar ve Türk Ticaret Kanunu kapsamında "basiretli tacir" sıfatına sahip olduklarının karine olarak kabul edildiği belirtilerek, söz konusu hususları bilmeden ve iyi niyetle hareket etmiş olmalarının hayatın olağan akışına uygun düşmediği yönünde değerlendirmeye yer verildi.
Casamar'a yapılan ödemeler iddianamede yer aldı
İddianamede Casamar Mühendislik Yapı A.Ş. isimli şirketin söz konusu projeyi gerçekleştirme yeterliliğinin bulunmadığı ileri sürüldü. Alınan bilirkişi raporlarına göre mevcut inşaat yapısı ile kooperatif tarafından firmaya yapılan ödemeler karşılaştırıldığında, şirkete 30 milyon lira ile 33 milyon lira arasında fazladan ödeme yapıldığı belirtildi.
İzmir Büyükşehir Belediyesi ile İZBETON arasında 15 Haziran 2021 tarihinde KDV dahil 51 milyon 175 bin 731 lira bedelle ve 1080 takvim günü süreyle sözleşme yapıldığı, 8 Temmuz'da ise yer tesliminin gerçekleştirildiği iddianamede kaydedildi.
İZBETON ile kooperatif arasında 25 Şubat 2022 tarihinde imzalanan sözleşmenin KDV dahil bedelinin 151 milyon 175 bin 731 lira, süresinin ise 820 takvim günü olduğu belirtildi. Kooperatif ile alt yüklenici Casamar Mühendislik Yapı A.Ş. arasında yapılan sözleşmenin ise KDV dahil 329 milyon 203 bin 501 lira bedelle ve 780 takvim günü süreyle imzalandığı kaydedildi.
İddianamede ayrıca Casamar Mühendislik Yapı A.Ş.'ye 47 milyon 265 bin 265 lira avans verildiği, İZBETON'un ise yer teslimini aldıktan sonra 255 gün boyunca herhangi bir imalat gerçekleştirmediği belirtildi.
İddianamede "kooperatif zarara sokuldu" değerlendirmesi
Aynı işin 9 ay sonra, 780 takvim günü süre ve 178 milyon 27 bin 769 liralık farkla Casamar Mühendislik Yapı A.Ş.'ye protokol yoluyla verilmesinin iyi niyetle açıklanamayacağı değerlendirmesine yer verilen iddianamede, bu işlemin kooperatifi ciddi ölçüde zarara uğrattığı ileri sürüldü.
İZBETON'un 9 ay boyunca herhangi bir imalat çalışması gerçekleştirmediği, kooperatifle hukuka aykırı olduğu ileri sürülen bir sözleşme imzaladığı ve kooperatifin de işi 9 ay sonra 178 milyon 27 bin 769 liralık daha yüksek bedelle alt taşeron şirkete verdiği kaydedildi. İddianamede bu durumun hem kooperatif hem de kooperatif üyeleri açısından ciddi bir zararın meydana gelmesine neden olduğu belirtildi.
Kooperatif tarafından vinç kiralama, araç kiralama, elektrik ve su faturalarının ödenmesi gibi çeşitli harcamaların gerçekleştirildiği de dosyada yer aldı. Bu harcamaların iddia edilen protokolde öngörülen anahtar teslim yapı işiyle uyumlu olmadığı ileri sürüldü.
Projede bulunmayan villalara ilişkin tespit
İddianamede, başlangıçtaki projede bulunmayan villaların daha sonra projeye dahil edildiği de belirtildi. Şüphelilerin söz konusu villalar için ödeme yaptıkları bilgisine dosyada yer verildi.
Bu kapsamda Ümit Erkol'a ilişkin değerlendirmelerde, Erkol'un yönetim kurulunda görev yaptığı dönemdeki bankacılık işlemlerinin MASAK raporları üzerinden incelendiği ifade edildi. Rapora göre Erkol'un hesaplarında önceki yıllarla karşılaştırıldığında yüksek miktarda para giriş ve çıkışı bulunduğu kaydedildi.
Projede başlangıçta yer almadığı belirtilen 11 villadan birinin Ümit Erkol'a tahsis edildiği, Erkol'un buradaki payının yarısını oğlu Fırat Erkol'a devrettiği, Fırat Erkol'un da kendi payının yarısını şüpheliler arasında bulunan İsmail Alkan'a devrettiği iddianamede yer aldı. Erkol'un "zimmet" ve "resmi belgede sahtecilik" suçlarını işlediği ileri sürüldü.
Tunç Soyer hakkında iki suçlama
İddianamede Tunç Soyer'in olayların yaşandığı dönemde İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı ve İZBETON Yönetim Kurulu Başkanı olduğu belirtildi. Soyer'in belediye başkanlığı döneminde kamuoyuna yaptığı açıklamalarda kooperatifler aracılığıyla yürütülen inşaat çalışmalarının İzmir Büyükşehir Belediyesi garantisi altında olduğu ve vatandaşların söz konusu kooperatiflere güvenle üye olabilecekleri yönünde açıklamalarda bulunduğu, bu açıklamaların vatandaşlarda güven oluşturarak kooperatife üye olmalarında etkili olduğu ileri sürüldü.
Dosyada yer alan MASAK raporlarının incelenmesi sonucunda kooperatif hesaplarında diğer yıllara göre yüksek oranlarda para giriş ve çıkışlarının bulunduğu belirtildi. İddianamede, Soyer'in aynı zamanda İZBETON A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanı olması nedeniyle hukuka aykırı olduğu ileri sürülen işlemlerden ve kooperatifte oluştuğu belirtilen zarardan "zimmet suçuna yardım eden" sıfatıyla sorumlu olduğu iddia edildi.
Soyer'in ayrıca İZBETON tarafından işin kooperatife devredilmesi sürecinde hukuka aykırı işlemler gerçekleştirdiği ve bu kapsamda "resmi belgede sahtecilik" suçunu işlediği ileri sürüldü. Soyer hakkında "zimmete yardım" ve "resmi belgede sahtecilik" suçlarından toplam 14 yıla kadar hapis cezası talep edildi.
Heval Savaş Kaya hakkında iddianamedeki suçlamalar
Dönemin İZBETON Genel Müdürü Heval Savaş Kaya'ya ilişkin bölümde ise yapı işinin kooperatife protokolle devredildiği belirtildi. İddianamede söz konusu devrin hukuka aykırı olduğu, işlemin yönetim kurulu kararı bulunmadan gerçekleştirildiği ileri sürüldü.
Bu nedenle Kaya'nın "zimmet suçuna yardım eden" sıfatıyla sorumlu olduğu kaydedildi. Heval Savaş Kaya hakkında da Tunç Soyer ile aynı şekilde "zimmete yardım" ve "resmi belgede sahtecilik" suçlamaları yöneltilerek 14 yıla kadar hapis cezası talep edildi.
Şenol Aslanoğlu hakkında hesap ve para trafiği tespitleri
Şüphelilerden Şenol Aslanoğlu'nun S.S. İş İnsanları Gaziemir Konut Yapı Kooperatifi'nde denetim kurulu üyesi olarak görev yaptığı iddianamede belirtildi.
Kooperatifin 2022 yılı hesaplarında olması gereken bakiye ile ticari defterlerde görünen bakiye arasında 178 bin 535 liralık fark bulunduğu, 2023 yılı hesaplarındaki farkın ise 14 milyon 128 bin 424 liraya ulaştığı kaydedildi.
Aslanoğlu'nun aynı zamanda Gaziemir kooperatifiyle para trafiği bulunduğu belirtilen S.S. İmece Yaka Konut Yapı Kooperatifi'nin kurucu ortaklarından ve denetim kurulu üyelerinden olduğu ifade edildi. Aslanoğlu'nun ortak veya müdür olarak bulunduğu şirketlerle kooperatif arasında ticari ilişkilerin bulunduğu da iddianamede yer aldı.
MASAK raporlarına göre Aslanoğlu'nun 2022 ile 2024 yılları arasındaki banka hesaplarında önceki yıllarla karşılaştırıldığında yüksek tutarlı para giriş ve çıkışlarının bulunduğu belirtildi. İddianamede Aslanoğlu'nun kooperatifin uğradığı ileri sürülen zarardan sorumlu olduğu ve "zimmet" suçunu işlediği iddia edildi.
Aslanoğlu'nun kooperatifle ticari işlem gerçekleştirmiş olması nedeniyle Kooperatifler Kanunu'na aykırı davrandığı da iddianamedeki değerlendirmeler arasında yer aldı.
11 şüpheli hakkında 20 yıla kadar hapis talebi
İddianamede aralarında Ümit Erkol ve Şenol Aslanoğlu'nun da bulunduğu 11 şüpheli hakkında "zimmet" ve "resmi belgede sahtecilik" suçlarından toplam 20 yıla kadar hapis cezası talep edildi.
Eski İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer ile eski İZBETON Genel Müdürü Heval Savaş Kaya hakkında "zimmete yardım" ve "resmi belgede sahtecilik" suçlarından 14 yıla kadar hapis cezası istendi.
Dosyadaki diğer 4 şüpheli hakkında ise "nitelikli dolandırıcılık", "zimmete yardım" ve "denetim görevini ihmal" suçlarından 6 yıl ile 16 yıl arasında değişen hapis cezaları talep edildi. Hazırlanan iddianame ağır ceza mahkemesine gönderildi.
