İran ile ABD ve İsrail arasındaki savaşın küresel petrol ve doğal gaz sevkiyatı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı çevresindeki etkileri sürüyor. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), altı aylık savaş döneminde Körfez ve çevresindeki sularda ticari gemileri etkileyen 68 olayın doğrulandığını açıkladı.
Veriler, bölgede ortalama her 2,6 günde bir olay yaşandığını ortaya koydu. Olaylarda en az 20 denizci veya liman çalışanı yaşamını yitirirken, 35 kişi yaralandı, bir kişiden ise haber alınamadı.
Tankerler olayların yaklaşık yarısını oluşturdu
IMO verilerine göre olaylardan en fazla tankerler etkilendi. Kayda geçen vakaların yaklaşık yarısında tankerler yer alırken, konteyner gemilerinin payı yüzde 20, dökme yük gemilerinin payı ise yüzde 15 olarak açıklandı.
Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO), toplam 68 olayın 47'sini saldırı olarak sınıflandırdı.
Bayrak devletlerine göre yapılan değerlendirmede Liberya bayraklı gemiler 13 olayla ilk sırada yer aldı. Panama ve Marshall Adaları bayraklı gemiler ise 10'ar olayda yer aldı. İran bayraklı gemilerin dört olaya karıştığı bildirildi.
Görüşmeler başlayınca olayların sıklığı azaldı
Deniz trafiğinde yaşanan olayların sıklığı, savaşın farklı dönemlerinde önemli değişiklik gösterdi. Savaşın şubat ayı sonlarında başlamasından ABD ile İran arasında görüşmeler için bir çerçeve üzerinde uzlaşıya varılan haziran ortasına kadar ortalama her 2,3 günde bir olay kaydedildi.
Bu dönemde meydana gelen olaylarda 16 kişi hayatını kaybetti, 19 kişi yaralandı. Vakalar Hürmüz Boğazı'nın hem doğusunda hem de batısında; Irak, İran, Katar, Suudi Arabistan, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri açıklarında kayda geçti.
ABD ile İran arasındaki görüşmelerin sürdüğü haziran ortasından yaklaşık 7 Temmuz'a kadar ise olayların sıklığında belirgin düşüş yaşandı. Ortalama olay aralığı 4,6 güne yükselirken, bu dönemde beş olay kaydedildi. Herhangi bir denizci veya çalışanın öldüğü, yaralandığı ya da kaybolduğu bildirilmedi.
Görüşmelerin çökmesinin ardından olaylar yeniden arttı
Görüşmeler döneminde meydana gelen beş olaydan dördünün, Hürmüz Boğazı'nın en dar bölümünün çevresinde Umman kıyıları açıklarında yoğunlaştığı belirtildi. Söz konusu olayların İran makamlarının izin vermediği alternatif bir rota üzerinde gerçekleştiği aktarıldı.
İran'ın, savaş sonrasında Hürmüz üzerindeki kontrolünü korumayı ve geçişlerden ücret almayı hedeflediği belirtilirken, Tahran yönetiminin gemileri alternatif rotayı kullanmamaları konusunda daha önce uyardığı kaydedildi.
Görüşmelerin sona ermesinin ardından bölgedeki olayların sıklığı yeniden savaşın ilk aylarındaki seviyelere yaklaştı. Bu dönemde ortalama her 2,8 günde bir olay meydana geldi. Son dönemdeki vakalarda dört denizci veya çalışan hayatını kaybetti, 16 kişi yaralandı ve bir kişi kayıp olarak bildirildi.
