Orta Doğu’daki çatışmaların ardından ilan edilen ateşkese rağmen Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği henüz normalleşmiş değil. Küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan boğazda, güvenlik endişeleri ve belirsizlikler nedeniyle gemi geçişleri son derece sınırlı kaldı. BBC Verify tarafından yapılan analiz, ateşkesin ilan edildiği 7 Nisan’dan bu yana boğazdan geçen gemi sayısının oldukça düşük seviyelerde seyrettiğini ortaya koyuyor.
Ateşkes sonrası sadece 11 gemi geçebildi
9 Nisan saat 14.00 itibarıyla elde edilen verilere göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana Hürmüz Boğazı’ndan yalnızca 11 gemi geçiş yapabildi. Geçiş yapan gemilerin dağılımı ise şu şekilde:
- 3 tanker
- 1 konteyner gemisi
- 7 kuru yük gemisi
Bu veriler, gemi takip sistemi MarineTraffic üzerinden yapılan analizlere dayanırken, konum bilgisini paylaşmadan geçen bazı gemilerin de olabileceği belirtiliyor.
Normal döneme göre dramatik düşüş
Ateşkes sonrası kaydedilen bu sınırlı trafik, çatışma öncesi döneme kıyasla dikkat çekici bir daralmaya işaret ediyor. 28 Şubat öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan günlük ortalama 138 gemi geçiş yapıyordu. Mevcut tablo, küresel deniz ticaretinde ciddi bir yavaşlamaya işaret ederken, enerji ve tedarik zincirleri üzerindeki risklerin sürdüğünü ortaya koyuyor.
Güvenlik tehditleri geçişleri sınırlıyor
Bölgede faaliyet gösteren gemilere yönelik yapılan uyarılar, geçişlerin neden sınırlı kaldığını açıklıyor. Boğazı izinsiz geçmeye çalışan gemilerin hedef alınabileceği yönündeki mesajlar, denizcilik şirketlerinin risk iştahını önemli ölçüde düşürdü. İran yetkilileri ise boğazın açık olduğunu belirtmekle birlikte, gemilerin teknik kısıtlamalar ve güvenlik gerekçeleri nedeniyle İran güçleriyle koordinasyon içinde hareket etmesi gerektiğini vurguluyor.
Alternatif rotalar devrede
İran Devrim Muhafızları tarafından yapılan açıklamalarda, gemilerin güvenli geçiş için belirlenen alternatif rotaları kullanmaları gerektiği ifade edildi. Buna göre:
- Umman Denizi’nden giriş yapan gemiler Larak Adası’nın kuzeyinden ilerleyecek
- Basra Körfezi’nden çıkan gemiler ise adanın güneyinden geçecek
Bu düzenleme, deniz mayınları ve olası güvenlik risklerine karşı önlem olarak değerlendiriliyor.
Yüzlerce gemi bölgede mahsur kaldı
Denizcilik sektöründen gelen değerlendirmeler, krizin boyutunu daha net ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bölgede yaklaşık 800 gemi haftalardır mahsur durumda bulunuyor. Bu gemilerin büyük kısmının yüklerini tamamladığı ve öncelikli olarak bölgeden çıkış yapmalarının beklendiği belirtiliyor. Ancak güvenlik koşullarının netleşmemesi, bu süreci geciktiriyor.
Denizcilik şirketleri temkinli
Sektör temsilcileri, ateşkese rağmen sahadaki risklerin ortadan kalkmadığı görüşünde birleşiyor. Denizcilik analistleri, gemi mürettebatlarının güvenli geçiş konusunda ikna edilmesinin zaman alacağını vurguluyor. Ayrıca iki haftalık ateşkes süresinin kısa olması da şirketleri temkinli davranmaya itiyor. Firmalar, yeniden bölgede mahsur kalma riskini almak istemiyor.
Geçiş ücreti tartışması yeni risk yarattı
Boğazdan geçiş için İran’a ödeme yapılabileceğine yönelik iddialar da piyasada yeni bir belirsizlik unsuru oluşturuyor. Bu tür ödemelerin, özellikle ABD yaptırımları kapsamında hukuki risk yaratabileceği ifade ediliyor. Uzmanlara göre, geçiş ücretine ilişkin net bir çerçevenin oluşmaması, denizcilik şirketlerinin bölgeye yaklaşımını daha da zorlaştırıyor.
Küresel ekonomi için kritik risk sürüyor
Hürmüz Boğazı yalnızca petrol taşımacılığı açısından değil, aynı zamanda mikroçip, ilaç ve gübre üretiminde kullanılan kritik hammaddelerin sevkiyatı için de hayati öneme sahip. Bu nedenle boğazdaki aksaklıklar, küresel tedarik zincirlerinde yeni kırılmalar yaratma potansiyeli taşıyor. Uzmanlar, geçişlerin kısa vadede sınırlı kalmaya devam edeceğini öngörüyor.
Ateşkes var, güven yok
Ateşkesin devreye girmesine rağmen sahadaki belirsizliklerin sürmesi, Hürmüz Boğazı’nda normalleşmenin zaman alacağını gösteriyor. Güvenlik riskleri, hukuki belirsizlikler ve operasyonel kısıtlamalar, küresel deniz ticaretinin en kritik noktalarından birinde hareketliliği ciddi şekilde sınırlıyor.
