İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), Beyoğlu Perşembe Pazarı'nda bulunan tarihi Kuyumcu Han'ı restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından yeniden hizmete açtı. İBB Miras tarafından 2022 yılında başlatılan çalışmalar kapsamında restore edilen dört katlı tarihi yapı, Şehir Araştırmaları Merkezi olarak yeniden işlevlendirildi. Uzun yıllar ticari faaliyetlerin yürütüldüğü ve zaman içerisinde harap duruma gelen Kuyumcu Han, yaklaşık 61,3 milyon liralık çalışmanın ardından kütüphanesi ve araştırma kurumlarıyla hizmet vermeye başladı.
Açılış törenine belediye başkanları ve araştırmacılar katıldı
Tarihi Kuyumcu Han'da düzenlenen açılış törenine İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanvekili Nuri Aslan, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanı Memduh Büyükkılıç, Tarihi Kentler Birliği yöneticileri ve birliğe üye belediyelerin temsilcileri katıldı. Törende akademisyenler, araştırmacılar ve İstanbullular da yer aldı.
Açılışta konuşan İBB Başkanvekili Nuri Aslan, İstanbul'un tarihi ve kültürel mirasının korunması amacıyla 2019 yılından bu yana yürütülen çalışmalara ilişkin açıklamalarda bulundu. İstanbul'un tarihi yapılarının korunması ve yeniden kullanıma kazandırılması için gerçekleştirilen projeleri anlatan Aslan, Kuyumcu Han'ın da bu çalışmalar kapsamında restore edildiğini belirtti.
Tarihi yapı araştırmacıların buluşma noktası olacak
Konuşmasında Perşembe Pazarı'nın tarihsel önemine değinen Nuri Aslan, bölgenin yüzyıllardır ticaretin, üretimin ve emeğin merkezlerinden biri olduğunu ifade etti. Kuyumcu Han'ın geçmişte zanaatkarların, kalfaların ve tüccarların faaliyet gösterdiği bir yapı olduğunu belirten Aslan, restorasyonun ardından hanın bilim insanları, tarihçiler ve genç araştırmacılar için yeni bir buluşma noktası olarak kullanılacağını söyledi.
Kuyumcu Han'ın İstanbul'un tarihi açısından önemli bir yapı olduğunu vurgulayan Aslan, hanın geçmişine ilişkin ticaret kayıtlarına da dikkat çekti. Tarihi yapının 1889-1890 yıllarına ait ticaret kayıtlarında yer aldığını aktaran Aslan, uzun yıllar kullanılmayan binanın gerçekleştirilen çalışmalarla yeniden hayata kazandırıldığını belirtti.
Aslan, "1889-1890 yıllarına ait ticaret kayıtlarında yer alan bir yapı. Uzun yıllar boyunca kaderine terk edilmişti. Titiz çalışmalarımızla yeniden hayata geçirdik. Burası yeni fikirlerin üretildiği, kapısından insanların girdiği bir yaşam alanı olsun istedik." ifadelerini kullandı.
Merkezde 2 bin 200 eserden oluşan kütüphane hizmet verecek
Şehir Araştırmaları Merkezi bünyesinde farklı kurumların bir araya geleceğini açıklayan Nuri Aslan, Tarih Vakfı, Tarihi Kentler Birliği ve TAÇ Vakfı gibi kurumların merkezde çalışmalar yürüteceğini bildirdi. Söz konusu kurumların yalnızca İstanbul'un değil, Türkiye coğrafyasının tarihine yönelik araştırmalar gerçekleştireceğini belirten Aslan, tarihi yapının farklı disiplinlerden araştırmacılara ev sahipliği yapacağını ifade etti.
Merkez bünyesinde 2 bin 200 eserden oluşan İBB Kütüphanesinin de hizmet vereceğini açıklayan Aslan, tarihi hanın yeni kullanım alanlarına ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Şehir Araştırmaları Merkezimizde Tarih Vakfı, Tarihi Kentler Birliği, TAÇ Vakfı gibi ülkemizin önemli kurumları bir araya gelecekler. Hem İstanbul'un hem de Türkiye coğrafyasının tarihi için çalışmalar yapacaklar. Ayrıca 2 bin 200 eserden oluşan İBB Kütüphanemiz de burada hizmet verecek. Bir zamanlar zanaatkarların, kalfaların ve tüccarların çalıştığı bu tarihi yapı artık bilim insanlarının, mimarların, şehir plancılarının, tarihçilerin ve genç araştırmacıların buluşma noktası olacak."
İstanbul'da açılan müze ve kütüphanelere ilişkin bilgi verdi
İBB Başkanvekili Nuri Aslan, açılış töreninde İstanbul Büyükşehir Belediyesinin kültürel miras alanında gerçekleştirdiği diğer çalışmalara da değindi. Aslan, İstanbul'da bugüne kadar 50 yeni sergi ve müze mekanı ile 79 kütüphane açtıklarını belirtti.
Kentte bulunan tarihi mekanların korunmasına yönelik çalışmaların sürdürüldüğünü ifade eden Aslan, İstanbul'un tarihi yapılarına ilişkin yeni projeleri de anlattı. Kuyumcu Han'ın Şehir Araştırmaları Merkezi olarak hizmete açılmasının, tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesine yönelik çalışmalar kapsamında gerçekleştirildiğini aktardı.
Mansur Yavaş kültürel mirasın korunmasına dikkat çekti
Açılış töreninde konuşan Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş ise Şehir Araştırmaları Merkezi bünyesinde hizmet verecek kurumlardan Tarihi Kentler Birliğinin faaliyetlerini anlattı. Kültürel ve tarihi mirasın korunmasının önemine değinen Yavaş, birliğin kuruluşundan bugüne kadar geçen süreçte üye belediye sayısında yaşanan artışa ilişkin bilgi verdi.
Tarihi Kentler Birliğinin 2000 yılında 52 belediyenin katılımıyla kurulduğunu hatırlatan Yavaş, bugün üye sayısının 500'e yaklaştığını belirtti. Belediyelerin kendi bölgelerindeki tarihi ve kültürel eserleri ortaya çıkarmak amacıyla çalışmalar yürüttüğünü ifade eden Yavaş, tarihi yapılara yönelik yaklaşımın zaman içerisinde değiştiğini söyledi.
Yavaş, "2000 yılında 52 belediye ile kurulan Tarihi Kentler Birliği'nin üye sayısı şu anda 500'e yaklaşmış durumda. Günümüzde herkes kendi bölgesindeki tarihi ve kültürel eserleri gün yüzüne çıkarmak için adeta bir yarış içerisinde. Eskiden yalnızca bir moloz yığını ya da yıkılması gereken varlıklar olarak görülen bu miraslar, Tarihi Kentler Birliğinin çalışmaları sayesinde aslında bize emanet edilmiş birer mücevher olarak değerlendirilmeye başlanmıştır." dedi.
"Eserlerini kaybeden kentler kimliklerini yitirir"
Konuşmasında kentlerin tarihi hafızasının korunması gerektiğini vurgulayan Mansur Yavaş, geçmişten günümüze ulaşan yapıların şehirlerin kimliği açısından taşıdığı öneme dikkat çekti. Kentlerin yaşayan varlıklar olduğunu belirten Yavaş, tarihi eserlerin kaybedilmesinin kent hafızasının da kaybedilmesi anlamına geldiğini ifade etti.
Yavaş, "Kentler canlı varlıklardır, miras bırakılan eserlerin yok edilmesi aslında kent hafızasının yok edilmesi anlamına gelir. Hafızasını kaybetmiş bir insan nasıl kimliğini yitirirse, eserlerini kaybeden kentler de kimliklerini yitirirler." ifadelerini kullandı.
Kuyumcu Han'ın tarihi 19. yüzyıla uzanıyor
Beyoğlu Perşembe Pazarı'nda bulunan Kuyumcu Han'ın 19. yüzyılda inşa edildiği değerlendiriliyor. İstanbul'un tarihi ticaret bölgelerinden birinde yer alan yapı, uzun yıllar boyunca ticari faaliyetlere ev sahipliği yaptı. 1889-1890 yıllarına ait ticaret kayıtlarında da adı geçen han, geçmişte zanaatkarlar, kalfalar ve tüccarlar tarafından kullanıldı.
Dört katlı tarihi yapı, 1980'li yıllardan itibaren giderek terk edilmeye başlandı. Uzun süre kullanılmayan Kuyumcu Han, zaman içerisinde harap duruma geldi. Tarihi binanın yeniden kullanıma kazandırılması amacıyla İstanbul Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki İBB Miras tarafından restorasyon süreci başlatıldı.
Restorasyon çalışmaları 2022 yılında başladı
İBB Miras, Kuyumcu Han'ın restorasyon çalışmalarına 2022 yılında başladı. Tarihi yapının korunarak yeniden işlevlendirilmesini kapsayan çalışmalar sonucunda, uzun yıllar ticari faaliyetlerle kullanılan hanın Şehir Araştırmaları Merkezi'ne dönüştürülmesi sağlandı.
Yaklaşık 61,3 milyon lira maliyetle gerçekleştirilen restorasyonun ardından tarihi bina, yeni kullanım amacı doğrultusunda hizmete açıldı. Merkezde Tarih Vakfı, Tarihi Kentler Birliği ve TAÇ Vakfı gibi kurumlar çalışmalar yürütecek. Ayrıca 2 bin 200 eserden oluşan İBB Kütüphanesi de tarihi yapıda hizmet verecek.
Böylece geçmişte ticaret ve zanaat faaliyetlerinin gerçekleştirildiği Kuyumcu Han, restorasyonun tamamlanmasıyla birlikte bilim insanları, mimarlar, şehir plancıları, tarihçiler ve genç araştırmacıların bir araya geleceği Şehir Araştırmaları Merkezi olarak yeniden kullanıma açılmış oldu.
