İzmir Büyükşehir Belediyesi ile Ege Geriatri Derneği iş birliğinde düzenlenen 5. Uluslararası Katılımlı, 14. Ulusal İzmir İleri Yaş Sempozyumu’nun sonuç bildirgesi yayımlandı. Bildirgede, yaşlı bireylerin afetlere karşı yalnızca korunması gereken bir grup olarak değerlendirilmemesi, bilgi ve deneyimleriyle afet yönetimi süreçlerine doğrudan dahil edilmesi gerektiği belirtildi.
1-2 Ekim tarihlerinde İzmir Büyükşehir Belediyesi Mustafa Necati Kültür Merkezi’nde gerçekleştirilen sempozyumda, ileri yaştaki bireylerin afet öncesinde, afet sırasında ve sonrasında karşılaşabilecekleri riskler ele alındı. İki gün süren çalışmaların ardından hazırlanan bildirgede, yaşlıların yaşadıkları bölgeye ilişkin deneyimlerinin ve bilgi birikimlerinin afetlere dirençli kentlerin oluşturulmasında önemli olduğu ifade edildi.
Yaş Dostu İzmir Afet Eylem Planı hazırlanacak
Sempozyumun öne çıkan sonuçlarından biri, İzmir için hazırlanması planlanan “Yaş Dostu İzmir Afet Eylem Planı” oldu. Sempozyum Düzenleme Kurulu, yaşlı bireylerin sağlığını, güvenliğini, bağımsızlığını, yaşam kalitesini ve karar süreçlerine katılımını merkeze alan yaş dostu ve afetlere dirençli kentlerin geliştirilmesinin önemine dikkat çekti.
Bu kapsamda Kent Konseyi, üniversiteler, yerel yönetimler, yaşlı örgütleri, AFAD, Kızılay, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ile Sağlık Müdürlüğü başta olmak üzere ilgili kurumların katılımıyla bir çalıştay düzenlenmesi planlanıyor.
Yaşlılar karar süreçlerine katılacak
Sonuç bildirgesinde yaşlı bireylerin afet planlarının hazırlanmasından uygulama aşamasına kadar farklı süreçlerde aktif rol üstlenmesi gerektiğine dikkat çekildi. Risk değerlendirmeleri, tahliye güzergâhları, toplanma alanları, geçici barınma alanları ve sağlık hizmetlerinin planlanması sırasında yaşlıların görüşlerinin alınması gerektiği belirtildi.
Tatbikatların değerlendirilmesi aşamasında da ileri yaştaki bireylerin deneyimlerinden yararlanılması önerildi. Böylece yaşlıların yalnızca afetlerden etkilenen kişiler olarak değil, afet yönetiminin paydaşlarından biri olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Risk ve kırılganlık haritaları önerildi
Bildirgedeki önemli öneriler arasında yaşlı bireylere yönelik risk ve kırılganlık haritalarının hazırlanması da yer aldı. Yalnız yaşayan, hareket veya duyusal kısıtlılığı bulunan, bilişsel sorun yaşayan, sürekli ilaç ya da tıbbi cihaz kullanan ve bakım ihtiyacı bulunan kişilerin gereksinimlerinin afet gerçekleşmeden önce belirlenmesi gerektiği kaydedildi.
Afet planlarının bu ihtiyaçlar dikkate alınarak bütüncül biçimde hazırlanması gerektiği belirtilirken, arama-kurtarma, sağlık ve sosyal koruma sistemlerinin de yaşlı bireylerin özel gereksinimlerine göre yapılandırılması önerildi.
Afet çantasında sağlık bilgileri bulunmalı
Sempozyumda kişisel afet hazırlığı konusunda da yaşlı bireylere yönelik çeşitli öneriler gündeme geldi. Düzenli kullanılan ilaçların yanı sıra ilaç raporları ve reçetelerin, gözlüklerin, işitme cihazlarının, protezlerin, tıbbi cihazların ve diğer kişisel sağlık gereksinimlerinin afet çantasında veya kolay ulaşılabilecek güvenli bir yerde tutulması önerildi.
Kullanılan ilaçların isimlerinin, dozlarının ve kullanım sıklıklarının yazılı olarak bulundurulmasının da afet sırasında sağlık hizmetlerinin sürdürülebilmesi açısından önemli olduğu belirtildi.
İklim kaynaklı afet risklerine dikkat çekildi
Sonuç bildirgesinde afet risklerinin yalnızca depremle sınırlı olmadığına da dikkat çekildi. İklim krizine bağlı aşırı sıcaklar, yangınlar, hava kirliliği ve sellerin yaşlı bireyler üzerindeki etkilerinin dikkate alınması gerektiği ifade edildi.
Yerel ölçekte koruyucu ve önleyici politikaların geliştirilmesi gerektiği belirtilirken, yaş dostu kent yaklaşımının erişilebilir ulaşım ve fiziksel çevrenin yanı sıra güvenli tahliye, afetlere hazırlık, geçici barınma ve sağlık ile sosyal hizmetlerin sürekliliğini de kapsaması gerektiği kaydedildi.
Sağlık ve bakım hizmetlerinin devamlılığı vurgulandı
Sempozyum sonuçlarında kronik hastalıkların takibi, ilaç tedavileri, tıbbi cihaz ihtiyaçları, bakım hizmetleri ve acil sağlık hizmetlerinin afet sırasında ve sonrasında kesintiye uğramaması için gerekli mekanizmaların oluşturulması çağrısında bulunuldu.
Acil servislerde çoklu hastalık ve ilaç kullanımı, deliryum, demans, düşme ve travma riski ile psikolojik aciller gibi ileri yaşlarda daha sık karşılaşılabilecek durumlara duyarlı bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiği belirtildi.
Afet sonrasında yaşlı bireylerin yalnızca hayatta kalmasının değil, güvenli barınma, sağlık, bakım, sosyal ve psikososyal destek ihtiyaçlarının karşılanmasının da önemli olduğu kaydedildi. Sosyal ilişkilerin yeniden kurulması ve bireylerin yaşamlarını yeniden inşa edebilmesinin desteklenmesi gerektiği ifade edildi.
“Yaşlılar için değil, yaşlılarla birlikte”
İki gün süren sempozyumun ardından yayımlanan bildirgenin ortak mesajı, “Afetlere hazırlık afet anında başlamaz. Yaşlılar için değil, yaşlılarla birlikte hazırlanmak gerekir” sözleriyle özetlendi.
Yaşlı bireylerin deneyimleri, bilgi birikimleri ve yaşam alanlarına ilişkin sahip oldukları bilgilerle afetlere dirençli toplumların oluşturulmasında aktif rol üstlenebileceği vurgulandı.
