Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması Bölgesel Araştırması'nın sonuçlarını yayımladı. Araştırmaya göre İzmir, hanehalkı bütçesinde konut ve kira harcamalarına ayrılan pay bakımından Türkiye'nin 26 İBBS 2. Düzey bölgesi arasında ilk sırada yer aldı. İzmirliler toplam tüketim harcamalarının yüzde 30,2'sini konut ve kiraya ayırırken, İstanbul'da bu oran yüzde 29,6, Ankara'da yüzde 29,5 oldu. İzmir, Türkiye genelindeki hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 6,5'inin gerçekleştiği il olarak da İstanbul ve Ankara'nın ardından üçüncü sırada bulundu.
İzmir'de her 100 liralık harcamanın 30 lirası konut ve kiraya gidiyor
TÜİK verilerine göre İzmir'de hanehalklarının toplam tüketim harcamaları içerisinde konut ve kira giderlerinin payı yüzde 30,2'ye ulaştı. Bu oran, Türkiye'deki 26 İBBS 2. Düzey bölgesi arasında kaydedilen en yüksek oran oldu. Araştırmada konut ve kira harcamalarına bütçesinden en yüksek payı ayıran ikinci bölge yüzde 29,6 ile İstanbul olarak belirlendi. İstanbul'u yüzde 29,5 ile Ankara, yüzde 28,3 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır'dan oluşan TRC2 bölgesi, yüzde 27,4 ile Gaziantep, Adıyaman ve Kilis'ten oluşan TRC1 bölgesi izledi. Konut ve kira harcamalarına en düşük payı ayıran bölge ise yüzde 19,6 ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkari'den oluşan TRB2 bölgesi oldu. Bu bölgeyi yüzde 20,2 ile Mardin, Batman, Şırnak ve Siirt, yüzde 21,2 ile Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan takip etti. İzmir'de konut ve kira harcamalarının toplam bütçe içerisindeki payı, en düşük orana sahip bölgeden 10,6 puan daha yüksek gerçekleşti.
İzmir, İstanbul ve Ankara'yı geride bıraktı
TÜİK'in bölgesel tüketim araştırmasında İzmir, konut ve kira harcamalarının hane bütçesindeki ağırlığı bakımından Türkiye'nin en büyük iki kenti İstanbul ve Ankara'nın önüne geçti. İzmir'de yüzde 30,2 olarak hesaplanan konut ve kira harcamalarının payı, İstanbul'dan 0,6 puan, Ankara'dan ise 0,7 puan yüksek gerçekleşti. Araştırmada İzmir'in ilk sırada yer alması, konut ve kira giderlerinin kentteki toplam tüketim harcamaları içerisindeki ağırlığını ortaya koydu. Ancak söz konusu oranlar, kentlerdeki konut fiyatlarının veya kira tutarlarının doğrudan karşılaştırmasını değil, hanehalkı harcamalarının bütçe içerisindeki dağılımını gösteriyor.
Türkiye'deki tüketim harcamalarının yüzde 6,5'i İzmir'de yapıldı
TÜİK'in İBBS 2. Düzey sınıflandırmasına göre Türkiye genelindeki hanehalkı tüketim harcamalarından en yüksek payı yüzde 25,6 ile İstanbul aldı. İstanbul'u yüzde 8,3 ile Ankara, yüzde 6,5 ile İzmir ve yüzde 5,7 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'dan oluşan TR42 bölgesi takip etti. Böylece İzmir, ülke genelindeki toplam hanehalkı tüketim harcamalarından aldığı pay bakımından Türkiye'nin üçüncü sırasında yer aldı. En düşük tüketim harcaması payı ise yüzde 0,5 ile Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan'dan oluşan TRA2 bölgesinde kaydedildi. Bu bölgeyi yüzde 0,7 ile Kastamonu, Çankırı ve Sinop, yüzde 0,9 ile Erzurum, Erzincan ve Bayburt izledi.
Ege Bölgesi Türkiye'nin tüketim harcamalarında ikinci sırada
Araştırmanın İBBS 1. Düzey sonuçlarına göre, Türkiye genelindeki hanehalkı tüketim harcamalarının yüzde 25,6'sı İstanbul'da gerçekleşti. İstanbul'un ardından yüzde 14,5 ile İzmir'in de içerisinde bulunduğu Ege Bölgesi ikinci sırada yer aldı. Ege'yi yüzde 12,6 ile Akdeniz, yüzde 11,2 ile Batı Anadolu ve yüzde 10,6 ile Doğu Marmara bölgeleri takip etti. Diğer bölgelerin toplam tüketim harcamalarından aldığı paylar ise Batı Marmara'da yüzde 5,3, Güneydoğu Anadolu'da yüzde 5,2, Batı Karadeniz'de yüzde 4,4, Orta Anadolu'da yüzde 4, Doğu Karadeniz'de yüzde 2,8, Ortadoğu Anadolu'da yüzde 2,5 ve Kuzeydoğu Anadolu'da yüzde 1,4 olarak hesaplandı.
Ege'de sağlık ve ev eşyası harcamaları dikkat çekti
TÜİK verilerine göre Ege Bölgesi, Türkiye genelindeki tüketim harcamalarının yüzde 14,5'ini oluştururken bazı harcama kalemlerinde bu oranın üzerine çıktı.
Türkiye genelinde alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri için yapılan harcamaların yüzde 17,9'u Ege Bölgesi'nde gerçekleşti. Sağlık harcamalarının yüzde 15,9'u, mobilya ve ev eşyaları harcamalarının yüzde 15,5'i ve eğlence, spor ve kültür harcamalarının yüzde 15,5'i de Ege Bölgesi'nde yapıldı. Ege'nin diğer harcama türlerinden aldığı paylar ise gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 14,5, giyim ve ayakkabıda yüzde 14,3, konut ve kirada yüzde 14,5, ulaştırmada yüzde 13,6 olarak kaydedildi. Bölge, bilgi ve iletişim harcamalarından yüzde 13,8, eğitim hizmetlerinden yüzde 10,9, lokanta ve konaklama hizmetlerinden yüzde 14,7, sigorta ve finansal hizmetlerden yüzde 13,7, kişisel bakım ve çeşitli mal ve hizmetlerden yüzde 14,9 pay aldı.
Ege'de bütçenin en büyük bölümü konut ve kiraya ayrıldı
Bölgelerin kendi tüketim harcamaları içerisindeki dağılımına bakıldığında Ege Bölgesi'nde konut ve kira giderlerinin yüzde 26,9 ile ilk sırada olduğu görüldü. Ulaştırma harcamaları yüzde 20 ile ikinci sırada yer alırken, gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 18,5 olarak hesaplandı. Ege Bölgesi'ndeki diğer harcama kalemlerinin toplam tüketim içerisindeki payları şöyle gerçekleşti:
- Lokanta ve konaklama hizmetleri: Yüzde 6,6
- Mobilya ve ev eşyaları: Yüzde 6,2
- Giyim ve ayakkabı: Yüzde 4,8
- Sigorta ve finansal hizmetler: Yüzde 3,6
- Kişisel bakım ve çeşitli mal ve hizmetler: Yüzde 3,6
- Bilgi ve iletişim: Yüzde 3,5
- Alkollü içecekler, tütün ve tütün ürünleri: Yüzde 3,2
- Sağlık: Yüzde 2,5
- Eğlence, spor ve kültür: Yüzde 2,3
İstanbul eğitim ve konaklama harcamalarında ilk sırada
Araştırmaya göre İstanbul, Türkiye genelindeki tüm harcama türlerinde en yüksek paya sahip bölge oldu. Türkiye'deki eğitim hizmetleri harcamalarının yüzde 38,3'ü İstanbul'da gerçekleşirken lokanta ve konaklama hizmetleri harcamalarının yüzde 32,2'si de aynı bölgede yapıldı. İstanbul'un ülke genelindeki konut ve kira harcamalarından aldığı pay yüzde 28,4, eğlence, spor ve kültür harcamalarından aldığı pay ise yüzde 27,3 oldu. İstanbul, sağlık harcamalarının yüzde 25,7'sini, ulaştırma harcamalarının yüzde 25,9'unu, bilgi ve iletişim harcamalarının yüzde 25'ini ve giyim ile ayakkabı harcamalarının yüzde 23,9'unu oluşturdu.
Gıda harcamalarına en yüksek pay Güneydoğu Anadolu'da ayrıldı
TÜİK verilerine göre, bölgelerin kendi tüketim bütçeleri içerisinde gıda ve alkolsüz içeceklere ayırdığı pay bakımından Güneydoğu Anadolu ilk sırada yer aldı. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde toplam tüketim harcamalarının yüzde 27,1'i gıda ve alkolsüz içeceklere ayrıldı. Bu oran Ortadoğu Anadolu'da yüzde 25,4, Kuzeydoğu Anadolu'da yüzde 25 olarak gerçekleşti.
Gıdaya en düşük payı ayıran bölge ise yüzde 14,2 ile İstanbul oldu. Ege Bölgesi'nde gıda ve alkolsüz içeceklerin toplam tüketim içerisindeki payı yüzde 18,5 olarak kaydedildi. İBBS 2. Düzey verilerinde ise gıda harcamalarının bütçedeki payının en yüksek olduğu bölge yüzde 29,6 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır oldu. Bu bölgeyi yüzde 29 ile Ağrı, Kars, Iğdır ve Ardahan, yüzde 28,4 ile Van, Muş, Bitlis ve Hakkari takip etti. Gıda harcamalarının en düşük paya sahip olduğu bölgeler arasında İstanbul yüzde 14,2 ile ilk sırada bulunurken Ankara'da bu oran yüzde 15,6, İzmir'de ise yüzde 16,7 olarak hesaplandı.
Ulaştırma harcamalarında en yüksek pay Kocaeli ve çevresinde
Araştırmanın İBBS 2. Düzey sonuçlarına göre, toplam tüketim bütçesi içerisinde ulaştırma harcamalarına en yüksek payı ayıran bölge yüzde 25 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu ve Yalova'dan oluşan TR42 bölgesi oldu. Bu bölgeyi yüzde 24,1 ile Balıkesir ve Çanakkale, yüzde 23,6 ile Ankara, yüzde 23,4 ile Hatay, Kahramanmaraş ve Osmaniye, yüzde 23 ile Adana ve Mersin takip etti. Ulaştırma harcamalarına en düşük payı ayıran bölge ise yüzde 12,9 ile Şanlıurfa ve Diyarbakır oldu.
İBBS 1. Düzey sonuçlarında ulaştırmaya en yüksek payı yüzde 23,3 ile Batı Marmara ayırırken en düşük pay yüzde 16,5 ile Güneydoğu Anadolu'da kaydedildi.
TÜİK verileri üç yıllık araştırmadan oluşturuldu
TÜİK'in 2025 yılı Hanehalkı Tüketim Harcaması Bölgesel Araştırması, 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait Hanehalkı Bütçe Araştırması verilerinin birleştirilmesiyle hazırlandı. Bölgesel düzeyde tüketim harcamalarının dağılımını belirlemek amacıyla oluşturulan bütünleşik veri setinde, hanehalklarının konut ve kira, gıda, ulaştırma, sağlık, eğitim, giyim, iletişim ve diğer tüketim kalemlerine ayırdığı paylar incelendi. Araştırma sonuçlarına göre İzmir, hem Türkiye genelindeki toplam tüketim harcamalarından aldığı pay bakımından üçüncü sırada yer aldı hem de hane bütçesinde konut ve kiraya ayrılan yüzde 30,2'lik payla ülke genelinde ilk sıraya yerleşti.
Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Hanehalkı Tüketim Harcaması (Bölgesel), 2025.
