İzmir’in simgelerinden biri olan ve Konak Meydanı’nda yer alan Saat Kulesi, 1901 yılından bu yana kentin en dikkat çeken yapıları arasında bulunuyor. Osmanlı Padişahı Sultan II. Abdülhamid’in tahta çıkışının 25. yıl dönümü nedeniyle yaptırılan kule, mimari yapısından çeşmelerine, saatlerinden 1974 yılında yaşanan depremde gördüğü hasara kadar birçok ayrıntıyı bünyesinde barındırıyor. Yaklaşık bir yıl süren çalışmaların ardından 1 Eylül 1901 tarihinde açılışı gerçekleştirilen yapı, zaman içerisinde İzmir’in simgesine dönüştü.
Sultan II. Abdülhamid’in 25. yılı için yaptırıldı
Saat Kulesi, Osmanlı Padişahı Sultan II. Abdülhamid’in tahta çıkışının 25. yıl dönümü dolayısıyla 1901 yılında yaptırıldı. Kulenin yapımı için oluşturulan komisyonda dönemin İzmir Valisi Kıbrıslı Kamil Paşa, Bahriye Mirlivası Said Paşa ve Belediye Reisi Eşref Paşa yer aldı.
Saat Kulesi’nin inşaatını mimar Raymond Charles Pere gerçekleştirdi. Yaklaşık bir yıl boyunca devam eden yoğun çalışmaların ardından yapının tamamlanmasıyla birlikte açılış 1 Eylül 1901 tarihinde yapıldı. Konak Meydanı’nda yükselen Çeşmeli Saat Kulesi, ilerleyen yıllarda İzmir ile özdeşleşen yapılardan biri haline geldi.
25 metre yüksekliğinde ve dört katlı
Saat Kulesi’nin tabanı 81 metrekarelik bir alan üzerine oturuyor. Yapı, dört basamaklı mermer bir platform üzerinde yükseliyor. Toplam 25 metre yüksekliğe sahip olan kule dört katlı ve sekizgen planlı olarak inşa edildi.
Kulenin platformunda beyaz mermer kullanılırken, diğer bölümleri kesme taştan yapıldı. Mimari yapının farklı bölümlerinde kullanılan süslemeler ve kolonlar da kulenin görünümünü belirleyen önemli unsurlar arasında yer aldı. Saat Kulesi’nin kolonlarında Kuzey Afrika temasını yansıtan mimari özelliklere yer verildi.
Sebiller ve çeşmeler kulenin dikkat çeken bölümleri arasında
Sekizgen platformun dar kenarlarında dörder küçük sütun üzerine oturan sebiller bulunuyor. At nalı kemerli ve baldeken biçimli olarak yapılan sebillerde üçer çeşme, kurna ve orta bölümde fıskiyeler yer alıyor.
Saat Kulesi’nin çeşmeli yapısının önemli parçaları arasında bulunan fıskiyelerden ikisi ise günümüze ulaşamadı. Böylece kulenin ilk yapıldığı dönemdeki bazı mimari unsurlar zaman içerisinde kaybolurken, sebiller ve çeşmeler yapının karakteristik özellikleri arasında varlığını sürdürdü.
Dış yüzeyinde dört saat bulunuyor
Saat Kulesi’nin dış cephesinde baklava dilimi biçimindeki kabartmalar bulunuyor. Yapının dış yüzeyine toplam dört saat yerleştirildi. Saatlerin her biri 75 santimetre çapında olacak şekilde düzenlendi.
Kulede bulunan saatlerin Alman İmparatoru II. Wilhelm tarafından hediye edildiği aktarılıyor. Bununla birlikte, saatlerin II. Wilhelm tarafından hediye edildiğine ilişkin anlatım bazı kaynaklarda rivayet olarak da ifade ediliyor.
1974 depreminde saat 02.04’te durdu
Saat Kulesi, 1974 yılında meydana gelen 5,2 büyüklüğündeki depremden etkilendi. Deprem sırasında yapıda hasar meydana gelirken, kulenin saati de depremin gerçekleştiği saat olan 02.04’te durdu.
Kule saatiyle ilgili aktarılan bilgilere göre, saat 1974 yılındaki depremde yalnızca bir kez durdu. Depremin ardından gerçekleştirilen çalışmalar kapsamında kule iki yıl içerisinde yeniden onarıldı. Saat de yeniden çalıştırıldı ve günümüzde çalışır durumda bulunuyor.
1901'den bugüne Konak Meydanı'nda
Sultan II. Abdülhamid’in tahta çıkışının 25. yıl dönümü nedeniyle yaptırılan İzmir Saat Kulesi, 1 Eylül 1901 tarihinde gerçekleştirilen açılışından bu yana Konak Meydanı’nda yer alıyor. 81 metrekarelik tabanı, 25 metrelik yüksekliği, dört katlı ve sekizgen planı, beyaz mermer platformu, kesme taş yapısı, çeşmeleri, sebilleri, kabartmaları ve dört ayrı saatiyle yapı, inşa edildiği dönemin mimari özelliklerini taşıyor.
1974 yılındaki depremde hasar gören ve saati 02.04’te duran kule, iki yıl içerisinde gerçekleştirilen onarımın ardından yeniden eski işlevine kavuştu. Saatinin yeniden çalıştırılmasıyla birlikte yapı, Konak Meydanı’ndaki varlığını sürdürmeye devam etti.
