İzmir Büyükşehir Belediyesi ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) iş birliğinde hayata geçirilen Sağlık Aracısı Modeli ile erken yaşta ve zorla evliliklerin önlenmesine yönelik saha çalışması başlatılacak. İlk etapta Basmane bölgesi ile Ferahlı ve Ulubatlı mahallelerinde uygulanacak model kapsamında risk altındaki çocuk ve ailelerin erken dönemde tespit edilmesi ve ihtiyaç duydukları hizmetlere yönlendirilmesi amaçlanıyor. Kentsel Adalet ve Eşitlik Şube Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen çalışma, Sağlık İşleri Dairesi Başkanlığı ile Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı tarafından belirlenen bölgelerde uygulanacak. Saha çalışmaları öncesinde görev yapacak Sağlık Aracılarına UNFPA eğitmenleri tarafından eğitim verildi.
Güvene dayalı köprü görevi görecekler
Sağlık Aracıları, sosyoekonomik eşitsizliklerin yoğun olduğu bölgelerde yaşayan yurttaşların sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere erişiminin güçlendirilmesi için çalışacak. Risk altındaki çocuklar ve ailelerin erken dönemde tespit edilmesinin ardından ihtiyaçlarına uygun hizmetlere yönlendirme yapılacak. Model kapsamında ailelerle güvene dayalı iletişim kurulacak. Çocuk yaşta evliliklerin sağlık, eğitim ve sosyal alandaki sonuçlarına ilişkin farkındalık çalışmaları gerçekleştirilecek. Kadın ve erkek gruplarına yönelik bilgilendirme faaliyetleriyle bireylerin hukuki haklar ve toplumsal cinsiyet eşitliği konularında bilinçlendirilmesi hedeflenecek. İhtiyaç duyan kişiler psikososyal destek, eğitim ve koruma mekanizmalarına yönlendirilecek. İlgili kurumlarla koordinasyon sağlanarak vakaların takibi gerçekleştirilecek. Eğitimini sürdüren ve meslek sahibi olan genç kadınların başarı hikâyelerinin görünür hale getirilmesi de çalışmanın bir diğer ayağını oluşturacak. Sağlık Aracıları denetleyici bir görev üstlenmek yerine, topluluk ile kamu kurumları arasında güvene dayalı bir iletişim köprüsü kuracak.
Proje kente yayılacak
Kentsel Adalet ve Eşitlik Şube Müdürlüğü’nde eğitmen olarak görev yapan Elmas Köçkün, Sağlık Aracıları Modeli’nin İzmir’de uygulanmaya başlanacağını belirtti. İzmir’in yoğun göç alan büyük bir şehir olduğuna dikkat çeken Köçkün, erken yaşta ve zorla evliliklerin çoğunlukla sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere erişimde engellerle karşılaşan kişilerin yaşadığı mahallelerde görüldüğünü ifade etti. Bu nedenle UNFPA’nın çalışmasının İzmir’de uygulanmasına karar verildiğini aktararak, Basmane bölgesi ile Ferahlı ve Ulubatlı mahallelerinin pilot bölgeler olarak belirlendiğini bildirdi. Sağlık Aracılarının toplumun içinden gelen, hanelerle doğrudan iletişim kurabilecek, risk analizi yapabilecek ve elde ettikleri bilgileri ilgili birimlere aktarabilecek kişilerden oluştuğunu belirten Köçkün, Sağlık Aracıları ile projede görev alacak personele üç günlük kapsamlı eğitim verildiğini kaydetti. Modeli toplumun kendi içinde eğitim ve bilgi paylaşımını sürdürdüğü bir süreç olarak değerlendirerek, çalışmanın ilerleyen dönemde İzmir geneline yaygınlaştırılmasının düşünüldüğünü, amaçlarından birinin de aktif ve katılımcı yurttaşlığı güçlendirmek olduğunu ifade etti.
“Sesimizi duyurmaya çalışacağız”
Sağlık Aracısı olmak amacıyla eğitimlere katılan Hüsniye Çoban da projede yer almaktan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Eğitimlerde erken yaşta evliliklerden kaynaklanan sorunlar konusunda bilgi sahibi olduklarını belirten Çoban, yakın zamanda saha çalışmalarına başlayacaklarını söyledi. Erken yaşta evlilikleri kendi çevrelerinde de gördüklerini ifade ederek, bu evliliklere karşı olduklarını ve özellikle kız çocuklarının eğitim hayatını sürdürmesinin önem taşıdığını belirtti. Sahada ulaşabildikleri kesimlerde farkındalık oluşturmaya çalışacaklarını aktardı.
“Önce ailelerin bilinçlenmesi gerekiyor”
Eğitimlere katılan Oğuzhan İlikçi ise Ferahlı Mahallesi’nde yaşadığını ve Roman olduğunu belirterek, çevresinde erken yaşta evlenen birçok arkadaşının bulunması nedeniyle projeye destek vermek istediğini söyledi. Erken evlenen arkadaşlarının maddi ve manevi açıdan zor süreçlerden geçtiğini aktaran İlikçi, eğitimler sırasında erken evliliklerin yalnızca Roman toplumlarında değil, farklı kültürlerde de görülebildiğini öğrendiğini ifade etti. Erken yaşta evliliklerin özellikle kadın sağlığı açısından çeşitli sorunlara yol açabildiğine ilişkin aldığı bilgilerin projeye katılma motivasyonunu artırdığını belirterek, saha çalışmalarında risk taşıyan hanelere ulaşmayı hedeflediklerini kaydetti. İlikçi, bu süreçte öncelikle ailelerin bilinçlendirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
