İzmir Büyükşehir Belediyesi, kent genelinde devam eden inşaat, altyapı ve kentsel gelişim çalışmalarından ortaya çıkan hafriyat toprağının çevreye zarar vermeden depolanması için yürüttüğü çalışmaları sürdürüyor. Egeşehir AŞ Çevre Koruma ve Kontrol Müdürlüğü koordinasyonunda gerçekleştirilen uygulamalar kapsamında hafriyat taşıyan araçlar kayıt altına alınırken, depolama sahalarına getirilen malzemeler denetleniyor. Çalışmalarla hafriyat toprağının boş arazilere, tarım alanlarına, dere yataklarına ve ormanlık bölgelere izinsiz dökülmesinin önlenmesi hedefleniyor. Kontrolsüz dökümlerin çevre ve görüntü kirliliğinin yanı sıra farklı atıklarla karışması durumunda toprak ve su kaynakları açısından da risk oluşturabileceği belirtiliyor.
42 bin araç kontrollü giriş yaptı
Orman Genel Müdürlüğü'nden beş yıllığına devralınan Kemalpaşa Sütçüler Hafriyat Toprağı Depolama Sahası, İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin en geniş ve aktif kullanılan hafriyat depolama alanı olarak faaliyet gösteriyor. 154 bin 743 metrekarelik alana sahip sahaya Kasım 2025'ten bu yana toplam 1 milyon 86 bin 300 ton hafriyat toprağı kabul edildi. Aynı dönemde sahaya giriş yapan araç sayısı 42 bin 263 olarak kaydedildi.
Günlük ortalama 250 ile 400 arasında aracın giriş yaptığı depolama sahasında denetimler, hafriyatın taşınacağı araçlar sahaya ulaşmadan önce başlatılıyor.
Plaka tanınıyor, yük kamerayla kontrol ediliyor
Hafriyat taşıma sürecinde üretici ve nakliyecilerin öncelikle Hafriyat Yönetim Bilgi Sistemi'ne kayıt yaptırması gerekiyor. Taşınacak malzemenin kaynağı, ada ve parsel bilgileri, miktarı ve taşıma işleminde kullanılacak araçların bilgileri sisteme işleniyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından belgelerin incelenmesinin ardından taşıma işlemlerine izin veriliyor. Depolama sahasına gelen araçlar, plaka tanıma sistemi aracılığıyla kayıtlı belge numaralarıyla eşleştiriliyor. Kantar üzerine yerleştirilen kameralarla kamyonların taşıdığı malzemeler kontrol edilirken, araçların dorselerindeki brandalar açılarak yüklerin niteliği inceleniyor. Denetim sırasında hafriyat toprağının altında depolanması uygun olmayan bir malzeme tespit edilmesi halinde, söz konusu malzeme iş makineleri ve kepçeler yardımıyla yeniden kamyona yüklenerek sahadan geri gönderiliyor. Bu uygulamayla depolama alanlarına yalnızca uygun nitelikteki hafriyat toprağının kabul edilmesi sağlanıyor.
Depolama sahasının kapasitesinin yarısı kullanıldı
Egeşehir AŞ Çevre Koruma ve Kontrol Müdürü Sinem Çok, Kemalpaşa Sütçüler'deki depolama sahasının toplam hacim kapasitesinin 5 milyon metreküpün üzerinde olduğunu ve mevcut kapasitenin yaklaşık yarısının kullanıldığını belirtti. İzmir'in farklı bölgelerinde yeni depolama alanları oluşturulmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü aktaran Çok, kontrollü hafriyat yönetiminin iki temel hedefi bulunduğunu ifade etti. Öncelikli amaçlarının kaçak hafriyat dökümlerini engellemek ve hafriyat taşıyan kişi ile işletmeleri yasal depolama alanlarına yönlendirmek olduğunu belirtti. İkinci hedefin ise dijital bir veri altyapısı oluşturmak olduğunu kaydeden Çok, kentin hangi bölgesinden ne miktarda hafriyat çıktığının belirlenmesi ve bu verilerin kurumsal hafızaya kazandırılmasının amaçlandığını bildirdi.
Kaçak dökümler su kaynaklarını tehdit edebiliyor
Kontrolsüz hafriyat dökümlerinin yalnızca görüntü kirliliğiyle sınırlı olmadığını belirten Sinem Çok, özellikle farklı atıkların birbirine karışmasının ciddi çevresel riskler oluşturabileceğine dikkat çekti. Kaçak dökümlerin çoğunlukla dere yataklarına, ormanlık alanlara ve kullanılmayan tarım arazilerine yapıldığını ifade eden Çok, bu alanlara bırakılan malzemelerin yalnızca hafriyat toprağından oluşmadığını, inşaat ve yıkıntı atıkları ile asbest içeren malzemelerin de risk oluşturduğunu aktardı. Karışık atıkların yer altı sularını, günlük kullanımda yararlanılan şebeke suyunu ve denizleri etkileyebilecek nitelikte olduğunu vurgulayan Çok, kaçak dökümün kentler açısından önemli bir çevre sorunu olduğunu belirterek toplumun bu konuda bilinçli hareket etmesi gerektiğini söyledi.
Eski maden sahaları yeniden doğaya kazandırılacak
Kemalpaşa Sütçüler'deki hafriyat depolama çalışmalarının bir diğer hedefi ise geçmişte taş ve maden ocağı olarak kullanılan alanın yeniden doğaya kazandırılması. Sinem Çok, depolama sahasının daha önce madencilik faaliyetleri nedeniyle büyük bir çukur haline geldiğini belirterek dolgu çalışmalarının Orman Bölge Müdürlüğü'nden alınan izinler doğrultusunda yürütüldüğünü açıkladı. Sahanın kapasitesinin dolmasının veya kullanım süresinin tamamlanmasının ardından alana bahçe toprağı serileceğini ve ağaçlandırma çalışması yapılacağını belirten Çok, bölgenin yeniden orman alanı olarak Orman Bölge Müdürlüğü'ne teslim edileceğini ifade etti. Bu yöntemle geçmişte taş ve maden ocağı olarak kullanılan, doğal yapısı bozulan alanların yeniden yeşillendirilerek vatandaşların kullanımına sunulmasının hedeflendiğini kaydetti.
İzmir genelinde depolama ağı genişliyor
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Kemalpaşa Sütçüler'in yanı sıra kentin farklı ilçelerinde bulunan depolama sahalarında da hafriyat yönetimi çalışmalarını sürdürüyor. Menderes Küner Hafriyat Toprağı Depolama Sahası 73 bin metrekarelik alana sahipken, Ataköy'deki depolama alanı 24 bin 750 metrekare büyüklüğünde bulunuyor. Dikili Deliktaş Hafriyat Toprağı Depolama Sahası ise 16 bin metrekarelik alanıyla 4 Mayıs 2026 tarihinde faaliyete geçirildi. Bergama'da da 122 bin metrekarelik bir depolama alanı bulunuyor. Belediye, mevcut sahaların etkin kullanılması ve yeni depolama alanlarının belirlenmesiyle inşaat ve altyapı faaliyetlerinden çıkan hafriyatın kontrollü şekilde yönetilmesini ve çevreye gelişigüzel bırakılmasının önüne geçilmesini amaçlıyor.
963 bin metrekareden fazla alan ağaçlandırıldı
İzmir Büyükşehir Belediyesi, kullanım ömrünü tamamlayan hafriyat döküm sahalarını ağaçlandırarak yeniden yeşil alanlara dönüştürmeye yönelik çalışmalar da gerçekleştiriyor. Bu kapsamda kent genelinde bugüne kadar toplam 963 bin 624 metrekarelik alanda 106 bin 390 fidan toprakla buluşturuldu. Ağaçlandırma çalışmalarının ilki Kasım 2012'de Evka-7 Döküm Sahası'nda gerçekleştirildi. Bu alanda 23 bin 748 metrekarelik bölgeye bin 449 fidan dikildi. Kırıklar Döküm Sahası'nda 51 bin 292 metrekarelik alana 2 bin 655 fidan dikilirken, Bornova Gökdere Döküm Sahası'nda 189 bin 205 metrekarelik alan 18 bin 325 fidanla ağaçlandırıldı. Urla 565 Nolu Bölme Güzelbahçe Yelki Döküm Sahası'nda 43 bin 60 metrekarelik alana 10 bin 300 fidan dikildi. Fatmacık Kayası Döküm Sahası'nda ise 150 bin 236 metrekarelik alanda 4 bin 170 fidan toprakla buluşturuldu. Şeytanderesi Döküm Sahası'nda 281 bin 865 metrekarelik alana 46 bin 947 fidan dikilirken, Berbersalih Tepesi Döküm Sahası'nda 99 bin 15 metrekarelik alana 2 bin 752 fidan dikildi.
Son çalışma Şubat 2026'da yapıldı
Kullanım ömrünü tamamlayan döküm sahalarının yeniden doğaya kazandırılması kapsamında son çalışma Şubat 2026'da Yelki Çalıca Tepe Döküm Sahası'nda gerçekleştirildi. Bu kapsamda 125 bin 203 metrekarelik alana 19 bin 792 fidan dikildi. İzmir Büyükşehir Belediyesi, hafriyat toprağının denetimli şekilde depolanması ve kullanım süresi dolan sahaların ağaçlandırılmasıyla hem kaçak dökümlerin önlenmesini hem de doğal yapısı bozulan alanların yeniden yeşillendirilmesini hedefliyor.
