Sayıştay, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılı düzenlilik denetim raporunu yayımladı. Rapordaki 44 numaralı bulguda, belediyenin kentsel dönüşüm yapım işlerini protokolle verdiği İzbeton AŞ’nin bu işleri bazı kooperatiflere devretmesi incelendi. Sayıştay, devirlerin 6306 sayılı Kanun ve belediye ile şirket arasında imzalanan protokollerdeki hükümler açısından uygun olmadığını belirtti.
Rapora göre İzmir Büyükşehir Belediyesi; Uzundere 3. ve 4. etap, Örnekköy 3. ve 4. etap ile Aktepe-Emrez kentsel dönüşüm alanlarındaki yapım işlerini 6306 sayılı Kanun’a dayanarak protokolle İzbeton AŞ’ye verdi. İzbeton AŞ ise aynı işleri alt yüklenici kapsamında kooperatiflere yine protokollerle devretti.
Sayıştay, 6306 sayılı Kanun’un ilgili hükmünün kentsel dönüşüm uygulamalarının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki idarelerle protokol yapılarak yürütülmesine imkân tanıdığını kaydetti. Raporda, kooperatiflerin bu kapsamdaki idarelerden olmadığı ve işlerin bu kuruluşlara protokolle devredilmesinin mevzuat açısından mümkün görünmediği ifade edildi.
Belediyenin yazılı izni alınmamış
Belediye ile İzbeton AŞ arasında imzalanan protokollerde, idarenin yazılı izni olmadan işlerin devredilemeyeceği ve devralacak kuruluşlarda ilk protokolde aranan şartların bulunması gerektiği belirtiliyordu. Sayıştay incelemesinde, kooperatiflere yapılan devirler için Büyükşehir Belediyesinden alınmış bir yazılı izin bulunmadığı tespit edildi.
Raporda, devralan kooperatiflerin yapı müteahhitliği yapmaya yeterli olup olmadığının da değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. İlgili yönetmeliğe göre yapı ruhsatına tabi işlerin, müteahhitlik yetki belgesi bulunan gerçek veya tüzel kişiler ya da bunların oluşturduğu ortak girişimler sorumluluğunda yürütülmesi gerekiyor. Sayıştay, kendi adına tescilli arsası bulunmayan kooperatiflerin müteahhitlik yetki belgesi almasının mümkün olmadığını aktardı.
Yapı ruhsatlarında müteahhit olarak İzbeton AŞ’nin, yapı sahibi olarak ise Büyükşehir Belediyesinin gösterildiği raporda yer aldı. Sayıştay, kooperatiflerin müteahhitlik sorumluluğunu üstlenemediği değerlendirmesinde bulundu. Raporda ayrıca, İzbeton AŞ’ye bildirilen alt yükleniciler için şirketin Sosyal Güvenlik Kurumu nezdindeki numarası altında işlem yapılmasını amaçlayan ek protokole de değinildi.
Örnekköy’de imalat seviyeleri düşük kaldı
Sayıştay raporunda, Örnekköy 3. ve 4. etap işlerinin süre uzatımları da dahil olmak üzere 2024 yılının ortasına kadar teslim edilmesinin öngörüldüğü belirtildi. Ancak bu tarihte 3. etaptaki fiziki imalat seviyesinin yüzde 19,24, 4. etaptaki seviyenin ise yüzde 32,09 olduğu tespit edildi.
Rapora göre, İzbeton AŞ ile kooperatifler arasındaki sözleşmeler 22 Temmuz 2024’te sonlandırıldı ve yapım işlerinin mevcut halleriyle teslim alınmasına karar verildi. Şirket yönetim kurulunda Büyükşehir Belediye Başkanı, genel sekreter ve diğer üst düzey belediye yöneticilerinin de yer aldığına dikkat çeken Sayıştay, belediye ve şirket yönetiminin süreçten haberdar olmasına rağmen denetim ve kontrol yetkilerinin kullanılmadığını değerlendirdi.
Kira yardımları ve gecikmeler de raporda
Sayıştay, işlerin öngörülen sürelerde tamamlanmaması ve iş programının gerisinde kalınması nedeniyle hak sahiplerine inşaat süresince yapılması kararlaştırılan kira yardımlarının da gündeme geldiğini belirtti. Raporda, gecikmeler ve kira yardımı ödemeleri nedeniyle belediyenin uğrayabileceği zararlar bakımından sorumlular hakkında gerekli hukuki sürecin işletilmesi gerektiği ifade edildi.
Belediye idaresinin yanıtında kentsel dönüşüm süreçlerine ilişkin bilgi verildi. Ancak raporun sonuç bölümünde, İzbeton AŞ’ye protokolle verilen işlerin 4734 sayılı Kanun kapsamında olmayan kooperatiflere devredilmesinin mevzuat açısından mümkün olmadığı yönündeki değerlendirme tekrarlandı.
İzmir Büyükşehir Belediyesi eski Başkanı Tunç Soyer, CHP İzmir eski İl Başkanı Şenol Aslanoğlu, İZBETON eski Genel Müdürü Heval Savaş Kaya gibi isimler söz konusu dava çerçevesinde tutuklu olarak yargılanıyor.
