Stajyer ve genç avukatların ekonomik koşullarının iyileştirilmesi amacıyla Avukatlık Kanunu'nda değişiklik yapılmasını öngören kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunuldu. Demokrat Parti İzmir Milletvekili Haydar Altıntaş tarafından hazırlanan teklif, stajyer avukatlara aylık net asgari ücret tutarında ödenek verilmesinden baro aidatı muafiyetine, zorunlu müdafilik ücretlerinden dava dosyalarına erişime kadar çeşitli düzenlemeler içeriyor. 10 Kasım 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunulan 2/4043 esas numaralı kanun teklifi, 12 Kasım'da esas komisyon olarak Adalet Komisyonuna, tali komisyon olarak ise Plan ve Bütçe Komisyonuna sevk edildi. Teklifin yasalaşması halinde avukatlık stajı yapanlar ile mesleğe yeni başlayan avukatların mali ve mesleki haklarına ilişkin yeni hükümler uygulanacak.
Stajyer avukatlara her ay net asgari ücret ödeneği
Kanun teklifinin birinci maddesiyle Avukatlık Kanunu'nun 27'nci maddesinin değiştirilmesi hedefleniyor. Düzenlemeye göre avukatlık staj listesine kayıt yaptıran stajyerlere, mahkemelerde ve avukat yanında tamamlanan toplam bir yıllık zorunlu staj süresince her ay net asgari ücret tutarında geri ödemesiz staj ödeneği verilecek. Staj ödeneği için gerekli mali kaynak Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak. Bakanlık tarafından ayrılan tutar Türkiye Barolar Birliği (TBB) hesabına aktarılacak ve stajyer avukatlara kayıtlı bulundukları barolar aracılığıyla ödenecek. Ödemelerin her ayın ilk iş gününde yapılması öngörülürken stajyer avukatların genel sağlık sigortası ile iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primlerinin de aynı ödenekten karşılanması planlanıyor.
Mesleğe yeni başlayan avukatlara beş yıl aidat muafiyeti
Demokrat Parti İzmir Milletvekili Haydar Altıntaş'ın sunduğu kanun teklifinde, mesleğe yeni başlayan avukatların ekonomik yükümlülüklerini azaltmaya yönelik hükümler de yer alıyor. Düzenlemeye göre avukatlık mesleğine ilk kez kabul edilen kişilerden, ruhsatnamelerini aldıkları tarihten itibaren beş yıl boyunca baro levhasına kayıt ücreti, giriş keseneği ve yıllık baro keseneği tahsil edilmeyecek. Teklifin genel gerekçesinde, avukatlık stajı yapanların ekonomik güvencelerine ilişkin mevcut uygulamalara dikkat çekildi. Hâkim ve savcı adaylarının staj dönemlerinde maaş ve sosyal güvenceye sahip oldukları, buna karşılık stajyer avukatların bir yıllık zorunlu eğitim sürecinde karşılıksız kamu ödeneğinden yararlanamadıkları belirtildi.
Zorunlu müdafilik ücretleri için yeni düzenleme
Kanun teklifinin bir diğer bölümünde Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) kapsamında görevlendirilen zorunlu müdafi ve vekillere yapılan ödemelerin yeniden düzenlenmesi öngörülüyor. Teklife göre barolar tarafından görevlendirilen zorunlu müdafi ve vekillere ödenecek ücretler, Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde aynı yargı mercileri ve hukuki yardımlar için belirlenen maktu ücretlerin altında olamayacak. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nde yapılacak güncellemelerin zorunlu müdafilik ve vekillik ücretlerine doğrudan yansıtılması da düzenlemede yer alıyor. Bunun yanında CMK kapsamında sunulan zorunlu müdafilik ve vekillik hizmetleri ile adli yardım hizmetlerinin katma değer vergisinden muaf tutulması isteniyor.
Avukatların ücretleri 15 iş günü içinde ödenecek
Teklifte, zorunlu müdafilik ve vekillik kapsamında görevlendirilen avukatların ücretlerinin ödenmesine ilişkin süre de düzenleniyor. Buna göre görevlendirilen avukatların hak ettikleri ücretler, görevlendirmenin ve hukuki yardımın başladığının ilgili baro tarafından Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesinden itibaren en geç 15 iş günü içerisinde banka hesaplarına yatırılacak.
Avukatlara UYAP üzerinden dosya inceleme imkânı
Kanun teklifi, avukatların ve stajyer avukatların soruşturma, dava ve takip dosyalarına erişim süreçlerinde de değişiklik yapılmasını içeriyor. Düzenlemeye göre avukatlar ve stajyer avukatlar, vekâletname sunmadan Cumhuriyet başsavcılıklarındaki soruşturma dosyaları ile mahkemeler ve icra dairelerindeki dava ve takip dosyalarını inceleyebilecek. Dosya inceleme işlemleri fiziki ortamda gerçekleştirilebileceği gibi Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden de yapılabilecek. Bununla birlikte vekâletname sunmayan avukatlara dosyalarda bulunan belgelerin örnekleri verilmeyecek. Müdafi veya vekil olarak görevlendirilen ya da vekâletname sunan avukatlar ise kanunda belirtilen gizlilik kararları saklı kalmak şartıyla dosyalardaki belgelerin örneklerini herhangi bir harç ödemeden alabilecek.
Adliyelerde avukatların erişimini engelleyen uygulamalar yasaklanabilecek
Teklif kapsamında adliye binalarında avukatların mesleki faaliyetlerini yürütürken karşılaştıkları fiziki engellere yönelik düzenlemeler de bulunuyor. Buna göre soruşturma bürolarında, mahkeme kalemlerinde ve icra dairelerinde avukatların mesleki görevleri kapsamında hâkim, savcı ve kalem personeliyle görüşmesini ya da dosya incelemesini engelleyen uygulamaların yasaklanması öngörülüyor. Düzenleme, avukatların görevlerini yerine getirmelerini engelleyen banko, bariyer, turnike ve şifreli kapı uygulamalarını kapsıyor. Ayrıca adliye ana girişindeki güvenlik kontrolü dışında gerçekleştirilen mükerrer güvenlik aramalarının da yasaklanması isteniyor.
Kanun teklifinin gerekçesinde ekonomik güvencesizlik vurgusu
TBMM'ye sunulan teklifin gerekçesinde, savunma makamının karşılaştığı ekonomik ve fiziki engellerin adil yargılanma hakkını olumsuz etkilediği ifade edildi. Stajyer ve genç avukatların ekonomik güvencesizliği, zorunlu müdafilik kapsamında ödenen ücretlerin yetersizliği ve avukatların mesleki faaliyetlerini yürütürken karşılaştıkları erişim sorunları, düzenlemenin hazırlanma gerekçeleri arasında gösterildi. Stajyer avukatlara ekonomik destek sağlanması, mesleğe yeni başlayan avukatların mali yükümlülüklerinin hafifletilmesi ve avukatların mesleki faaliyetlerinin önündeki engellerin kaldırılması teklifin temel amaçları arasında yer aldı. 10 Kasım'da TBMM Başkanlığına sunulan ve 12 Kasım'da ilgili komisyonlara sevk edilen kanun teklifi, halen TBMM Adalet Komisyonunda bulunuyor. Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.
