6 Eylül 2026’da gerçekleştirilen KPSS Lisans sınavının ardından adaylar, hukuk ve insan hakları konularındaki soruların cevaplarını değerlendirmeye başladı. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) maddeleriyle ilgili boşluk doldurma sorusu da sınav sonrası gündeme gelen başlıklardan biri oldu.
Soruda yer alan boşluğun “ifade özgürlüğü” kavramıyla tamamlandığı belirtildi. AİHS’nin 10’uncu maddesi, ifade özgürlüğünü güvence altına alıyor. Bu maddeye göre herkes, görüş sahibi olma, bilgi ve düşünceleri alma ve kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın açıklama hakkına sahip.
İfade özgürlüğü yalnızca kişinin düşüncelerini açıklamasını değil, aynı zamanda bilgi ve düşüncelere ulaşmasını, bunları başkalarına aktarmasını ve farklı iletişim araçlarını kullanmasını da kapsıyor. Bu özgürlük yazılı ve görsel basın, kitap, dergi, televizyon, internet ve sosyal medya gibi farklı kanallar aracılığıyla kullanılabiliyor.
AİHS’nin 10’uncu maddesinde ifade özgürlüğünün mutlak olmadığı da belirtiliyor. Bu özgürlüğe yönelik sınırlamalar ancak kanunla öngörülmesi, meşru bir amaca dayanması ve demokratik toplumda gerekli olması şartıyla uygulanabiliyor.
Ulusal güvenliğin, kamu güvenliğinin ve ülke bütünlüğünün korunması; kamu düzeninin sağlanması; suç işlenmesinin önlenmesi; genel sağlığın ve genel ahlakın korunması; başkalarının şöhret ve haklarının güvence altına alınması, ifade özgürlüğüne getirilebilecek sınırlamaların başlıca gerekçeleri arasında yer alıyor.
AİHS’deki diğer maddelerle karıştırılmaması gereken noktalar da bulunuyor. Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü sözleşmenin 9’uncu maddesinde; toplantı ve dernek kurma özgürlüğü 11’inci maddesinde; özel ve aile hayatına saygı hakkı ise 8’inci maddesinde düzenleniyor.
KPSS’de AİHS maddeleriyle ilgili sorular genellikle hak ve özgürlüklerin doğru maddeyle eşleştirilmesi üzerinden hazırlanıyor. “Düşünce ve kanaatleri açıklama, bilgi ve görüşleri alma ve yayma hakkı” ifadesi görüldüğünde doğru cevap ifade özgürlüğü oluyor.
Sınav sorusunun beklenen cevabı şöyle:
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10’uncu maddesi ifade özgürlüğünü düzenler. Bu kapsamda herkes, görüş sahibi olma, bilgi ve düşünceleri alma ve açıklama hakkına sahiptir.
