İstanbul’da devlet koruması altındaki çocuklara yönelik yürütülen özel bir terapi programı, travma yaşayan çocukların kendilerini ifade etme biçiminde dikkat çekici bir dönüşüm sağlıyor. Üsküdar’da hayata geçirilen uygulamada, çocuklar yaşadıkları zorlu deneyimleri anlatmak zorunda kalmadan, kum ve figürler aracılığıyla dışa vurabiliyor.
İstanbul Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı Üsküdar Hasan Tan Çocuk Evleri Sitesi’nde başlatılan proje kapsamında, daha önce kullanılmayan müstakil bir bina terapi alanına dönüştürüldü. Nisan 2025’te başlatılan çalışmaların ardından yenilenen yapı, Eylül 2025 itibarıyla 7-12 yaş aralığındaki erkek çocuklara hizmet veren özel bir psikososyal destek birimi olarak faaliyete geçti.
Bu birimde uygulanan “Kum Tepsisi Temelli EMDR terapisi”, çocukların bilinç düzeyinde ifade edemedikleri travmatik yaşantıları, sembolik yollarla ortaya koymalarına imkan tanıyor. Birebir yürütülen seanslarda çocuklar, kum tepsisi içinde yer alan figürleri kullanarak iç dünyalarını yansıtıyor. Uzman terapistler ise bu süreçte çocuğun duygusal yükünü yeniden işlemesine yardımcı oluyor.
Program kapsamında aktif olarak terapiye katılan 24 çocukta, özellikle duygusal denge, özgüven ve sosyal uyum alanlarında belirgin iyileşmeler gözlemlendi. Terapilerin, çocukların bireysel ihtiyaçlarına göre planlanması ve güvenli bir ortamda yürütülmesi sürecin etkisini artıran temel unsurlar arasında yer alıyor.
Kurum yetkilileri, aile ortamından ayrılmanın çocuklar için başlı başına travmatik bir süreç olduğuna dikkat çekerek, verilen desteğin temel amacının çocukların sağlıklı bireyler olarak topluma kazandırılması olduğunu vurguluyor. Terapi süreci sonunda, daha önce duygularını ifade etmekte zorlanan çocukların iletişim kurmaya başladığı, kendilerini daha açık şekilde ortaya koyabildiği belirtiliyor.
Uzman psikologlar ise travmanın tamamen ortadan kaldırılmasından ziyade, etkisinin azaltılmasının hedeflendiğini ifade ediyor. EMDR yöntemiyle beynin doğal iyileşme mekanizmasının devreye sokulduğu, böylece travmatik anıların duyarsızlaştırıldığı aktarılıyor. Kum terapisi ise bu sürece özellikle sözel ifade becerisi sınırlı olan çocuklar için önemli bir araç sunuyor.
Uygulamada dikkat çeken bir diğer unsur, çocukların yaşadıkları travmayı doğrudan anlatmak zorunda kalmaması. Terapistler, figürler aracılığıyla kurulan sembolik anlatım sayesinde çocuğun bilinç dışındaki deneyimlerin ortaya çıkarılabildiğini belirtiyor. Bu yöntem, özellikle erken yaşta travma yaşamış ve bu deneyimleri hatırlayamayan çocuklar için etkili bir alternatif olarak değerlendiriliyor.
Türkiye’de bu alanda çalışan uzman sayısının sınırlı olduğu, ancak yöntemin yaygınlaşmasının çocuk ve ergen ruh sağlığı açısından önemli katkılar sağlayabileceği ifade ediliyor. Projenin ilerleyen dönemde daha geniş kitlelere ulaştırılması hedefleniyor.
