Türk sinemasında otoriteyle merhameti, disiplinle insanlığı aynı potada eriten ender karakterler vardır. Bu çizginin en güçlü temsilcilerinden biri, kuşkusuz Münir Özkul’dur. Usta oyuncu, vefatının 8. yılında, hem perdeye hem sahneye bıraktığı derin izlerle anılıyor.
Sahneyle Başlayan Yolculuk
15 Ağustos 1925’te İstanbul’da doğan Özkul’un sanat serüveni, çocuk yaşta tiyatroyla başladı. İlk kez 1937’de sahneye çıkan sanatçı, Bakırköy Halkevi’ndeki performansıyla dikkat çekti. Profesyonel oyunculuğa 1948’de adım attı; kısa sürede tiyatronun disiplinini, metnin gücünü ve karakter inşasını özümsedi. Bu birikim, ilerleyen yıllarda sinemaya taşıdığı oyunculukta belirleyici oldu.
Kavuğun Emaneti
Geleneksel Türk tiyatrosunun simgesi olan kavuk, 1968’de İsmail Hakkı Dümbüllü’den Münir Özkul’a devredildi. Bu devir, yalnızca bir aksesuarın el değiştirmesi değil; ustalık, ahlak ve geleneğin emanet edilmesiydi. Özkul, kavuğu taşıdığı yıllar boyunca tiyatroda ölçüyü, sahnede saygıyı ve sanatta sürekliliği temsil etti.
Beyazperdede “Mahmut Hoca”
Özkul’u geniş kitlelerin kalbine kazıyan asıl durak, 1970’li yılların kalabalık kadrolu filmleri oldu. Ertem Eğilmez imzalı yapımlarda, özellikle Hababam Sınıfı serisindeki “Mahmut Hoca” tiplemesiyle, öğretmenin yalnızca ders anlatan değil, karakter inşa eden bir figür olduğunu gösterdi. Sert görünümünün ardındaki vicdan, kuşaklar boyunca örnek alındı.
Adile Naşit’le Kurulan Aile
Sinemada “aile” kavramını ete kemiğe büründüren filmlerde, Adile Naşit’le yakaladığı uyum, Türk sinemasının en sıcak işbirliklerinden birini doğurdu. “Bizim Aile”, “Gülen Gözler”, “Neşeli Günler” gibi yapımlar, yalnızca gişe başarısı değil, toplumsal hafıza yarattı.
Ödüllerle Taçlanan Bir Emek
“Sev Kardeşim”deki performansıyla Altın Portakal’da ödül alan Özkul, tiyatrodan sinemaya uzanan çizgide sayısız onur ve başarıya layık görüldü. 1998’de “Devlet Sanatçısı” unvanı, 2015’te Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü ile emeği tescillendi. Onun için ödüller, alkışın resmileşmiş hâliydi; asıl ödül ise seyircinin gönlüydü.
Ustanın Ardından
5 Ocak 2018’de aramızdan ayrılan Münir Özkul, Bakırköy’de toprağa verildi. Ardında yalnızca filmler, oyunlar ve replikler değil; ahlaklı bir oyunculuk mirası bıraktı. Bugün hâlâ bir sınıfın kapısı açıldığında, bir baba sofraya oturduğunda ya da bir tiyatro perdesi aralandığında, Mahmut Hoca’nın sesi yankılanıyorsa, bu miras yaşamaya devam ediyor.
