Türkiye'de sebze ve meyve ticaretini yeniden düzenlemeyi amaçlayan Yeni Hal Yasası için çalışmalar sürüyor. Ticaret, Tarım, Hazine ve Çalışma bakanlıklarının ortak hazırladığı düzenleme taslağı Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) gönderildi. Market raflarında yerli ürünlerin daha fazla yer almasını öngören düzenleme, üreticilerin ürünlerini aracılar olmadan tüketiciye ulaştırmasını da teşvik etmeyi amaçlıyor. Taslağın son şeklinin verilmesinin ardından AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler tarafından kanun teklifi olarak Meclis'e sunulması bekleniyor.
Yeni Hal Yasası ile neler değişecek?
Yeni Hal Yasası taslağı, tarımsal üretimden market satışlarına kadar uzanan tedarik zincirinde çeşitli değişiklikler öngörüyor. Düzenlemeyle üretici ile tüketici arasındaki aracı sayısının azaltılması, kayıt dışı faaliyetlerin önlenmesi ve yerli tarımsal üretimin desteklenmesi hedefleniyor.
Taslakta ayrıca tarımsal ürünlerin ticaretinde yaşanan vergi kayıplarının önüne geçilmesi, toptancı hallerinin modernize edilmesi ve ürün hareketlerinin dijital sistemler üzerinden daha etkin takip edilmesi amaçlanıyor.
Tarımsal kooperatiflerin sayısı iki katına çıkarılacak
Düzenlemenin önemli başlıklarından birini tarımsal kooperatiflerin yaygınlaştırılması oluşturuyor. Türkiye genelinde faaliyet gösteren 8 bin 933 tarımsal amaçlı kooperatifin sayısının kısa vadede iki katına çıkarılması öngörülüyor.
Kooperatifleşmenin teşvik edilmesiyle yerel üreticilerin ürünlerini doğrudan tüketicilere ulaştırabilmesi amaçlanıyor. Böylece çiftçiden market rafına uzanan süreçte aracıların rolünün azaltılması ve üretici birliklerinin ticarette daha etkin hale gelmesi hedefleniyor.
Market raflarında yerli ürünlere öncelik verilecek
Yeni Hal Yasası taslağında marketlerde satılan sebze ve meyvelere ilişkin düzenlemeler de bulunuyor. Özellikle muz, sarımsak ve limon gibi belirli dönemlerde ithalatı artan ürünlerde yerli üretimin desteklenmesi planlanıyor.
Bu kapsamda ithal ürünlere yönelik kota uygulamasının yanı sıra marketlerin raflarında yerli sebze ve meyvelere daha fazla alan ayırması öngörülüyor.
Yerli ürün satışını artıran marketlere vergisel teşvikler sağlanması da gündemde bulunuyor. Ancak raflarda yerli ürünlere ayrılacak kesin oranlar ve teşviklerin kapsamına ilişkin ayrıntılar henüz netleşmiş değil.
Toptancı hallerinde dijital takip güçlendirilecek
Düzenleme kapsamında toptancı hallerinin modernizasyonuna yönelik adımlar da planlanıyor. Hal Kayıt Sistemi'nin daha etkin kullanılması ve tarımsal ürünlerin ticaret süreçlerinin dijital ortamda izlenmesi hedefleniyor.
Toptancı hallerinde görev yapan idari personel ve yöneticilerin veri aktarımı, stok takibi, kalite sınıflandırması ve gıda güvenliği denetimlerine ilişkin sorumluluklarının artırılması öngörülüyor.
Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından tarımsal üretim ve ticaretteki vergi kayıplarının önlenmesine yönelik tedbirler üzerinde çalışılırken, Çalışma Bakanlığı da vatandaşların ve tarım çalışanlarının haklarının korunmasına ilişkin düzenlemelere katkı sağlıyor.
Sebze ve meyve fiyatlarında yeni denetim dönemi
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, yeni düzenlemenin temel hedefleri arasında üretici birliklerinin desteklenmesi, çiftçiden perakendeye uzanan tedarik zincirindeki aracı sayısının azaltılması ve ticari işlemlerin kayıt altına alınmasının bulunduğunu belirtti.
Bolat, Hal Kayıt Sistemi'nin etkin kullanılmasının önemine dikkat çekerek fiyatların üretim aşamasından itibaren kayıt altına alınmasının haksız fiyat oluşumlarının önlenmesinde önemli rol oynayacağını ifade etti.
Düzenlemeyle ürünlerin üreticiden tüketiciye ulaşana kadar geçirdiği ticari aşamaların daha yakından izlenmesi amaçlanıyor.
Yeni Hal Yasası ne zaman yürürlüğe girecek?
Dört bakanlığın ortak çalışmasıyla hazırlanan taslağın, nihai düzenlemelerin tamamlanmasının ardından kanun teklifi olarak TBMM'ye sunulması bekleniyor.
Teklifin Meclis'te kabul edilmesi ve Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla birlikte yürürlük hükümlerine göre uygulamaya geçilecek.
Yeni Hal Yasası'nın yürürlüğe gireceği kesin tarih ise henüz açıklanmadı.
