Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın (TCMB) rezervlerine ilişkin QNB ekonomistleri tarafından yapılan hesaplamalar, ekim ayının ilk haftasında düşüş yaşandığını ortaya koydu. 2 Ekim ile sona eren haftada piyasaya yaklaşık 2,1 milyar dolarlık döviz satışı gerçekleştirildiği tahmin edilirken, Merkez Bankası'nın toplam rezervleri 171,2 milyar dolardan 167,1 milyar dolara indi. Swap hariç net rezervler ise 37,5 milyar dolar seviyesine geriledi.
Merkez Bankası rezervlerinde 4,1 milyar dolarlık kayıp
QNB ekonomistlerinin tahminlerine göre, Merkez Bankası'nın altın ve döviz varlıklarından oluşan brüt rezervlerinde bir haftada 4,1 milyar dolarlık azalma meydana geldi.
Önceki hafta 171,2 milyar dolar düzeyinde bulunan toplam rezervler, 2 Ekim haftasında 167,1 milyar dolara düştü. Aynı dönemde Merkez Bankası'nın döviz piyasasına yaklaşık 2,1 milyar dolarlık satış yoluyla müdahalede bulunduğu hesaplandı.
Böylece toplam rezervlerdeki haftalık azalma ile piyasaya satıldığı tahmin edilen döviz miktarı arasında farklılık oluştu.
Swap hariç net rezervler 37,5 milyar dolara geriledi
Merkez Bankası'nın rezervlerindeki düşüş, swap hariç net rezervlere de yansıdı. QNB'nin hesaplamalarına göre, söz konusu rezervler bir haftalık dönemde 2,4 milyar dolar azalarak 37,5 milyar dolara indi.
Swap hariç net rezervler, Merkez Bankası'nın döviz takası yoluyla sağladığı kaynaklar hesaplama dışında bırakılarak belirleniyor. Bu gösterge, bankanın ödünç alınan kaynaklar hariç rezerv durumunun değerlendirilmesinde kullanılıyor.
Bu kapsamda, 167,1 milyar dolarlık toplam rezerv ile 37,5 milyar dolarlık swap hariç net rezerv arasındaki ayrım önem taşıyor.
Döviz satışları rezervleri nasıl etkiliyor?
Merkez Bankası, döviz piyasasında ihtiyaç duyulması halinde rezervlerinden satış gerçekleştirerek piyasadaki döviz arzını artırabiliyor. Bu işlemler, döviz talebinin karşılanmasında ve kurlardaki ani hareketlerin sınırlandırılmasında kullanılabiliyor.
Ancak gerçekleştirilen döviz satışları, rezervlerin miktarını da etkileyebiliyor. Bununla birlikte rezervlerdeki toplam değişim yalnızca döviz satışlarından kaynaklanmıyor.
Altın fiyatlarındaki hareketler, farklı para birimlerinin değerindeki değişimler ve Merkez Bankası'nın diğer işlemleri de rezervlerin toplam büyüklüğü üzerinde etkili olabiliyor.
Uzmandan rezervlerdeki düşüşe ilişkin değerlendirme
Kurumsal iktisat uzmanı Gülsev Duran, Merkez Bankası rezervlerinde meydana gelen azalmanın yalnızca döviz satışları üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Rezervlerin altın fiyatları, döviz kurlarındaki değişimler ve diğer işlemlerden de etkilendiğini ifade eden Duran, şu değerlendirmede bulundu:
"Bu nedenle kaybın tamamını döviz satışına bağlamak doğru değil. Asıl önemli olan, rezervlerdeki azalmanın geçici olup olmadığı ve önümüzdeki haftalarda bu düşüşün devam edip etmeyeceği. Rezervlerin yeniden artması Türkiye'nin döviz ihtiyacını karşılama gücünü desteklerken, uzun süreli düşüşler ekonominin dış gelişmelere karşı daha kırılgan hale gelmesine yol açabilir"
Rezervlere ilişkin yeni veriler bekleniyor
QNB ekonomistlerinin 2 Ekim haftasına yönelik hesaplamaları, Merkez Bankası rezervlerindeki gerilemenin ekim ayının ilk haftasında da sürdüğüne işaret etti.
Söz konusu dönemde 2,1 milyar dolarlık döviz satışı yapıldığı tahmin edilirken, toplam rezervlerdeki azalma 4,1 milyar dolar olarak hesaplandı.
Rezervlerin değerinin altın fiyatları ve döviz kurlarındaki değişimlerden de etkilenmesi nedeniyle iki rakam arasındaki farkın tamamı döviz satışlarıyla açıklanamıyor. Rezervlerin sonraki haftalardaki seyri ise açıklanacak yeni verilerle takip edilecek.
