ABD Havacılık ve Uzay Ajansı NASA, Artemis Programı kapsamında Ay’a yönelik insanlı görev hazırlıklarını sürdürürken, astronot güvenliğini hedefleyen yeni bir deney planını devreye aldı. “Flammability of Materials on the Moon (FM2)” adı verilen görevle, Ay yüzeyinde yangının nasıl davrandığının doğrudan gözlemlenmesi amaçlanıyor. Deney, düşük yerçekimi koşullarında alevlerin yayılımına ilişkin veri üretmeyi hedefleyen ilk somut adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Elde edilecek bulguların, gelecekte Ay’da kurulması planlanan yaşam alanları ve kullanılacak ekipmanların tasarımında referans oluşturması bekleniyor.
Ay yüzeyinde yanma testleri yapılacak
Planlamaya göre FM2 görevinin 2026 yılının sonlarına doğru fırlatılması öngörülüyor. Görev kapsamında Ay’a gönderilecek dört farklı katı yakıt örneği üzerinde yanma testleri gerçekleştirilecek. Alevlerin yayılma hızı, şekli ve genel davranışı uzun süre boyunca kayıt altına alınacak. Araştırmacılar, bu verilerin Ay koşullarında malzemelerin yanıcılığına ilişkin temel bir veri seti oluşturacağını belirtiyor.
Düşük yerçekimi alev davranışını değiştiriyor
Dünya’da alevler, sıcak gazların yükselmesi ve soğuk havanın aşağı inmesiyle karakteristik damla formunu alıyor. Mikro yerçekimi ortamında ise bu hareketin ortadan kalkması nedeniyle alevlerin daha küresel bir şekil aldığı biliniyor. Ay’daki kısmi yerçekimi koşullarının bu iki durum arasında nasıl bir sonuç ortaya çıkaracağına ilişkin belirsizlik ise devam ediyor. FM2 göreviyle bu alandaki veri eksikliğinin giderilmesi hedefleniyor.
Ay koşullarında yangın riski araştırılacak
NASA, uzay görevlerinde kullanılan malzemelerin yanıcılığını belirlemek amacıyla NASA-STD-6001B standardı kapsamında çeşitli testler yürüttü. Ancak bu çalışmaların büyük bölümü mikro yerçekimi ortamına dayanırken, Ay gibi kısmi yerçekimi koşullarına ilişkin verilerin sınırlı olduğu ifade ediliyor. FM2 kapsamında yapılacak değerlendirmelerde, mevcut modellerin Ay yerçekiminin bazı senaryolarda yangının yayılma hızını artırabileceğine işaret ettiği belirtiliyor. Araştırmacılar, belirli yerçekimi seviyelerinde alev yayılımının zirve yapabileceğini değerlendiriyor. Bu durumun, uzay giysileri ve Ay’da kullanılacak habitat tasarımları açısından önemli bir güvenlik başlığı oluşturduğu kaydediliyor.
Artemis görevleriyle bağlantılı veri üretilecek
FM2 görevinin zamanlaması, Artemis programı kapsamındaki ilerlemeyle paralellik gösteriyor. Artemis II görevinin ardından Artemis III, Artemis IV ve Artemis V için hazırlıkların sürdüğü belirtiliyor.
