2026 yılı Nobel Ekonomi Ödülü'nün kazananları açıklandı. ABD'li ekonomistler Robert Hall ve Michael Woodford, makroekonomik istikrarın mikroekonomik temellerine ilişkin geliştirdikleri modellerle ödüle layık görüldü. Resmi adı "Alfred Nobel'in Anısına İktisadi Bilimlerde Sveriges Riksbank Ödülü" olan Nobel Ekonomi Ödülü, bu yıl açıklanan son Nobel ödülü oldu.
Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanan isimler 1,2 milyon doları paylaşacak
Robert Hall ve Michael Woodford, Nobel Ekonomi Ödülü kapsamında verilen 12 milyon İsveç Kronu tutarındaki para ödülünü ortaklaşa alacak. Yaklaşık 1,2 milyon dolara karşılık gelen ödül, iki ekonomist arasında paylaştırılacak. Hall ve Woodford'un çalışmaları, ekonomilerde meydana gelen sert dalgalanmaların etkilerini azaltmaya yönelik makroekonomik modellerin geliştirilmesine odaklanıyor. İki ekonomistin ortaya koyduğu modeller, maliye ve para politikalarının doğru zamanda uygulanmasına ve ekonomik istikrarı sağlamaya yönelik politikaların geliştirilmesine katkı sağlıyor.
Nobel Komitesi'nden ekonomik şoklara ilişkin açıklama
Nobel Ekonomi Ödülü Komitesi Başkanı John Hassler, ödülün açıklanmasının ardından yaptığı değerlendirmede, Hall ve Woodford'un çalışmalarının merkez bankaları ile hükümetlerin kullandığı ekonomik modellere teorik temel oluşturduğunu belirtti. Hassler, "Ödülü kazananların çalışmaları, bugün dünya genelinde merkez bankaları ve hükümetler tarafından kullanılan modellere sağlam bir teorik zemin kazandırdı" ifadelerini kullandı. Ekonomik krizler ve ani dalgalanmalar karşısında geliştirilen modellerin önemine değinen Hassler, "Bu çalışmalar sayesinde enerji krizleri ya da hane tüketimindeki ani dalgalanmalar gibi ekonomik şoklarla mücadele etmek için artık çok daha donanımlıyız" dedi.
2025 Nobel Ekonomi Ödülü'nü kimler kazanmıştı?
2025 Nobel Ekonomi Ödülü, Joel Mokyr, Philippe Aghion ve Peter Howitt'e verilmişti. Üç ekonomist, teknolojik gelişmelerin ve yeni üretim yöntemlerinin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini inceleyen çalışmaları nedeniyle ödüle layık görülmüştü. Ödül sahiplerinin araştırmaları, "yaratıcı yıkım" kavramı çerçevesinde teknolojik yeniliklerin ekonomik büyümeye ve yaşam standartlarının yükselmesine nasıl katkıda bulunduğunu ele alıyordu.
2026 Nobel Ödülleri'nin açıklanması tamamlandı
2026 Nobel Ekonomi Ödülü'nün sahiplerinin duyurulmasıyla birlikte bu yılın Nobel ödüllerini kazanan isimlerin açıklanması tamamlandı. Tıp, fizik, kimya, edebiyat ve barış alanlarındaki Nobel ödüllerinin kazananları geçen hafta kamuoyuyla paylaşılmıştı. Ekonomi alanındaki ödülün açıklanmasıyla birlikte 2026 yılına ilişkin Nobel duyuruları sona erdi.
Nobel Ödülleri ne zaman verilmeye başlandı?
Nobel Ödülleri, İsveçli bilim insanı ve mucit Alfred Nobel'in vasiyeti doğrultusunda oluşturulan Nobel Vakfı tarafından veriliyor. Nobel'in ölümünün ardından 29 Haziran 1900'de kurulan vakıf, insanlığa katkı sağlayan kişi ve kuruluşları ödüllendirmeyi amaçlıyor. İlk kez 1901 yılında verilmeye başlanan Nobel Ödülleri, fizik, kimya, edebiyat, barış ve tıp olmak üzere beş temel alanda düzenleniyor. Ödül sahiplerinin belirlenmesinde İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, İsveç Akademisi, Karolinska Enstitüsü ve Norveç Nobel Komitesi görev alıyor.
Nobel Ekonomi Ödülü ilk kez 1969 yılında verildi
Nobel Ekonomi Ödülü, Alfred Nobel'in vasiyetinde yer alan beş temel ödül kategorisi arasında bulunmuyor. Ekonomi alanındaki ödül, İsveç Merkez Bankasının 1968 yılında Alfred Nobel'in anısına yeni bir ödül oluşturma kararı almasının ardından hayata geçirildi. Nobel Ekonomi Ödülü ilk kez 1969 yılında sahiplerine verildi. Resmi adı "Alfred Nobel'in Anısına İktisadi Bilimlerde Sveriges Riksbank Ödülü" olan ödül, diğer Nobel kategorileriyle birlikte her yıl açıklanıyor.
Nobel Ödülleri ne zaman sahiplerine teslim ediliyor?
Nobel Ödülleri, her yıl Alfred Nobel'in ölüm yıl dönümü olan 10 Aralık'ta gerçekleştirilen törenlerde sahiplerine takdim ediliyor. 1901 yılından bu yana verilen ödüllerin bazı yıllarda sahiplerini bulamadığı dönemler de yaşandı. Ödüllerin verilmediği yılların büyük bölümü Birinci ve İkinci Dünya Savaşları dönemine denk geldi.
Kovid-19 salgını nedeniyle 2020 ve 2021 yıllarında ise geleneksel Nobel ödül törenleri gerçekleştirilemedi.Nobel Ödülleri'nde aday isimleri 50 yıl gizli tutuluyorNobel Ödülleri'ne aday gösterilen kişilerin isimleri kamuoyuna açıklanmıyor. Nobel adaylıklarına ilişkin bilgiler, gizlilik kuralları kapsamında 50 yıl boyunca saklanıyor.
Bu uygulama nedeniyle Nobel Ödülleri'ne aday gösterilen isimlerin listeleri, adaylık sürecinden ancak 50 yıl sonra kamuoyunun erişimine açılabiliyor. Gizlilik uygulaması, Nobel Ödülleri'nin aday belirleme ve değerlendirme süreçlerinin bir parçası olarak sürdürülüyor.
