Yükseköğretim sistemine ilişkin birçok yeni düzenlemeyi içeren Kanun Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenlemeyle öğrenci affından azami öğrenim sürelerine, akademik usulsüzlüklerden üniversitelerin kadro ihtiyaçlarına kadar çok sayıda konuda yeni hükümler getirildi.
Kanunun en dikkat çeken başlıklarından biri öğrenci affı oldu. Belirlenen istisnalar dışında, herhangi bir nedenle yükseköğretim kurumlarıyla ilişiği kesilen öğrenciler ile üniversite programına yerleştiği halde kayıt yaptırmayanlara yeniden öğrenime dönme hakkı verildi.
Dört ay süre
Düzenlemeye göre yükseköğretim kurumlarında hazırlık sınıfı dahil olmak üzere intibak, ön lisans, lisans tamamlama, lisans ve lisansüstü eğitim gören öğrencilerden kendi isteğiyle ayrılanlar dahil olmak üzere herhangi bir nedenle ilişiği kesilenler, öğrenci affından yararlanabilecek.
Bir yükseköğretim programını kazanarak kayıt yaptırma hakkı elde ettiği halde üniversiteye kaydını gerçekleştirmeyen kişiler de düzenleme kapsamına alındı.
Bu kişilerin Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 4 ay içerisinde, ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandıkları yükseköğretim kurumuna başvurmaları gerekecek.
Başvuru şartlarını yerine getirenler, belirlenen esaslar doğrultusunda 2026-2027 eğitim öğretim yılında yeniden öğrenimlerine başlayabilecek.
Bazı suçlar kapsam dışı
Öğrenci affından yararlanabilecek kişiler konusunda bazı istisnalar da getirildi. Terör suçu, kasten öldürme, işkence, eziyet, cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ile uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçlarından mahkûm olanlar düzenlemeden yararlanamayacak.
Sahte belge nedeniyle üniversite kaydı iptal edilenler veya kayıt sırasında sahte belge sunduğu tespit edilenler de öğrenci affının dışında tutulacak.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz suçları nedeniyle ilişiği kesilenler ile terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum ya da gruplarla üyeliği, mensubiyeti, iltisakı veya irtibatı nedeniyle ilişiği kesilenler de düzenlemeden faydalanamayacak.
Askerdekilere ek süre
Öğrenci affıyla yeniden üniversite eğitimine başlayanların askerlik erteleme işlemleri, Askeralma Kanunu’nun ilgili hükümlerindeki usul ve esaslara göre gerçekleştirilecek.
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte askerlik görevini yapmakta olanlar için ise farklı bir başvuru süresi uygulanacak. Askerde bulunan kişiler, terhislerini takip eden iki ay içerisinde ilgili yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde öğrenci affının sağladığı haklardan yararlanabilecek.
Bazı kurumlar hariç
Düzenlemede bazı yükseköğretim kurumları öğrenci affının kapsamı dışında bırakıldı.
Anayasa uyarınca özel kanun hükümlerine tabi olan Polis Akademisi ve bağlı eğitim-öğretim kurumları, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ve bağlı kurumları ile Milli Savunma Üniversitesine bağlı harp okulları, astsubay meslek yüksekokulları ve enstitüler için af hükümleri uygulanmayacak.
Milli Savunma Bakanlığı, Polis Akademisi, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı nam ve hesabına başka yükseköğretim kurumlarında öğrenim görürken kendi isteğiyle veya başka nedenlerle ilişiği kesilen öğrenciler de bu düzenlemenin dışında kalacak.
Son sınıfa ek hak
Kanunla azami öğrenim süresini dolduran üniversite öğrencilerine yönelik yeni düzenlemeler de yapıldı.
Azami öğrenim süresi sonunda kayıtlı olduğu öğretim kurumundan mezun olabilmek için intörn eğitimi dönemi hariç son sınıfta bulunan öğrencilere, başarısız oldukları veya daha önce alamadıkları teorik ve uygulamalı bütün dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı tanınacak.
Teorik veya uygulamalı derslerini başarıyla tamamladığı halde uygulamalı eğitime ya da intörn eğitimine başlamayan, bu eğitimleri tamamlamayan veya başarısız olan öğrenciler de uygulamalı ya da intörn eğitimlerini tamamlama imkânından yararlanabilecek.
Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ise ek sınav hakkı verilmeyecek.
Tez yazdırana ceza
Kanunla akademik çalışmalardaki usulsüzlüklere ilişkin yaptırımlar da yeniden düzenlendi.
Anket uygulaması veya veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar hariç olmak üzere kişisel emeği ve akademik birikimi dışında, ücretli ya da ücretsiz şekilde tez, makale, kitap veya proje gibi çalışmalarını kısmen veya tamamen başkasına hazırlatan kişiler hakkında yaptırım uygulanacak.
Bu yöntemle ön lisans, lisans veya lisansüstü diploma derecesi ya da akademik unvan elde eden kişiler üniversite öğretim mesleğinden çıkarılabilecek. Bu yolla kazanıldığı belirlenen akademik derece ve unvanlar da geri alınacak.
Kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından ücretli veya ücretsiz şekilde hazırlanan yayın ve çalışmaları atama, yükselme, unvan veya derece kazanılmasında kullananlar da meslekten çıkarma yaptırımıyla karşı karşıya kalacak.
Para cezası uygulanacak
Başkaları adına tez, makale, kitap veya proje gibi akademik yayın ve çalışmalar hazırlayan ya da bunlara aracılık edenlere 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilebilecek.
Fiilin bunu meslek haline getiren kişiler tarafından gerçekleştirilmesi durumunda cezanın alt sınırı 10 bin gün olacak ve ceza 20 bin güne kadar çıkabilecek.
Başkasının hazırladığı yayın ve çalışmaları kullanarak diploma derecesi veya akademik unvan elde eden kişiler hakkında da 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası uygulanabilecek.
Suçun tüzel kişiler üzerinden işlenmesi halinde ise Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri devreye girecek.
Sahte diplomaya yaptırım
Türk veya yabancı yükseköğretim kurumlarına ait diploma, mezuniyet belgesi veya sertifikaları sahte şekilde düzenleyen ve düzenleten kişiler hakkında da Türk Ceza Kanunu’nun “resmi belgede sahtecilik” hükümleri uygulanacak.
Kanunla ayrıca devlet veya vakıf ayrımı yapılmaksızın kanunla kurulan yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretime başlamasının Yükseköğretim Kurulu kararıyla gerçekleşmesi öngörüldü.
Eğitim ve öğretime başlayan akademik birimlerin daha sonra ortaya çıkan nedenlerle kapatılmasına ilişkin esaslar da belirlendi. Fakülte, enstitü ve yüksekokullar Cumhurbaşkanı kararıyla; konservatuvar, meslek yüksekokulu, uygulama ve araştırma merkezi gibi akademik birimler ise YÖK kararıyla kapatılabilecek.
48 üniversiteye kadro
Kanun kapsamında yükseköğretim kurumlarının akademik personel ihtiyacına yönelik yeni kadrolar da oluşturulacak.
Tıpta uzmanlık eğitimi kontenjanlarında araştırma görevlisi kadrolarının kullanılmaya başlanmasının ardından ortaya çıkan personel ihtiyacı başta olmak üzere üniversitelerin öğretim elemanı gereksiniminin karşılanması amacıyla 48 üniversiteye profesör, doçent, doktor öğretim üyesi ve araştırma görevlisi kadroları ihdas edilecek.
Ayrıca kanunda belirtilen şartları taşıyan, 67 yaşını doldurmuş ve tıpta veya diş hekimliğinde uzmanlık mevzuatına göre uzman olup devlet yükseköğretim kurumlarında görev yapmış öğretim üyelerine de yeni bir imkân getirildi. Bu kişiler üç yıl içerisinde ihtiyacı bulunan bir yükseköğretim kurumuna başvurmaları halinde sözleşmeli olarak yeniden çalışabilecek.
Vakıf yükseköğretim kurumlarının personel ücretlerinden kesilen gelir vergisinin iadesine yönelik teşvikten yararlanması için aranan, toplam öğrenci sayısının en az yüzde 50’sinin tezli yüksek lisans ve doktora öğrencilerinden oluşması şartı da kaldırıldı.
Yeni düzenlemeyle birlikte öğrenci affından yararlanmak isteyenler açısından en önemli süre ise dört ay olacak. Kapsama giren kişilerin bu süre içerisinde ilişiklerinin kesildiği veya kayıt hakkı kazandığı üniversiteye başvurarak işlemlerini gerçekleştirmesi gerekecek.
