CHP İzmir Milletvekili Prof. Dr. Ümit Özlale, İran’a yönelik saldırının ardından enerji piyasalarında oluşan ilk dalgayı değerlendirdi. Bu tür krizlerde piyasaların fiziki arz kesintisinden önce jeopolitik belirsizliği fiyatladığını belirten Özlale, Brent petrol fiyatının kısa sürede sert yükseldiğini ve enerji vadeli işlemlerinde yüzde 10-15 bandında risk primi oluştuğunu kaydetti. Enerji piyasalarında oluşan bu sıçramanın, krizin süresine ve bölgesel yayılımına bağlı olarak kalıcı hale gelebileceğini ifade etti.
Kritik eşik: Hürmüz Boğazı
Hürmüz Boğazı’nın küresel enerji ticaretindeki stratejik önemine dikkat çeken Özlale, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin, LNG ticaretinin ise yüzde 20-25’inin bu dar geçitten sağlandığını hatırlattı. Boğazın açık kalması halinde fiyat artışlarının sınırlı kalabileceğini belirterek, tanker saldırıları durumunda petrol fiyatının 120 doların üzerine çıkabileceğini, geçişin tamamen kapanması halinde ise küresel resesyon riskinin doğabileceğini dile getirdi. Benzer gerilim dönemlerinde petrol fiyatlarında yüzde 10-15 oranında sıçramalar yaşandığını anımsattı.
Küresel enflasyon riski
Krizin uzaması halinde LNG fiyatlarında hızlı artış görülebileceğini belirten Özlale, navlun ve sigorta maliyetlerinde yüzde 20-30 bandında yükseliş yaşanabileceğini ifade etti. Bunun enerji ithalatçısı ülkelerde enflasyonu tetikleyeceğini kaydetti. Bu süreçte en kırılgan ülkelerin Çin, Hindistan, Japonya ve Avrupa ekonomileri olduğunu söyledi.
Türkiye için kritik başlık: Doğalgaz
Türkiye’nin enerji ithalatçısı bir ülke olduğuna işaret eden Özlale, petrolde her 10 dolarlık artışın cari açığı yaklaşık 2,6 milyar dolar artırdığını belirtti. İran’dan gaz akışının kesilmesi halinde pahalı spot LNG ithalatının kaçınılmaz hale geleceğini, bunun da BOTAŞ maliyetlerini ve enerji sübvansiyon yükünü yükselteceğini dile getirdi. Bu tablonun enflasyon artışı ve bütçe üzerinde ek baskı anlamına geleceğini ifade eden Özlale, enerji fiyatlarındaki gelişmelerin Türkiye ekonomisi açısından yakından izlenmesi gerektiğini vurguladı.
