Küresel enerji piyasaları, ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanabileceğine yönelik gelişmelerin etkisiyle güçlü bir fiyat hareketine sahne oldu. Özellikle ablukaya ilişkin sürecin uzayabileceği beklentisi, petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskıyı artırdı. Uluslararası piyasalarda referans kabul edilen Brent petrol, gün içinde 126 dolar seviyesine kadar yükselerek son yılların en dikkat çekici seviyelerinden birine ulaştı. Bu seviyeler en son, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrası küresel enerji krizinin zirve yaptığı dönemde görülmüştü. Petrol fiyatlarının kısa sürede bu seviyelere yeniden yaklaşması, piyasadaki risk algısının hızla arttığını ortaya koyuyor.
ABD’den İran’a yönelik yeni adım iddiası
The Wall Street Journal tarafından ortaya atılan iddialara göre, Donald Trump yönetimi İran’a yönelik ekonomik baskıyı artırmak amacıyla limanlara uygulanan ablukayı uzatma hazırlığı içinde. Buna paralel olarak Axios kaynaklı haberlerde, ABD ordusunun İran’a karşı “kısa süreli ve etkili” askeri operasyon planları üzerinde çalıştığı öne sürüldü. Söz konusu gelişmeler, enerji piyasalarında arz kesintisi riskini gündemin üst sıralarına taşıdı.
Hürmüz Boğazı’nda kritik gerilim
Gerilimin merkezinde yer alan Hürmüz Boğazı, küresel enerji arzı açısından kritik öneme sahip. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri bu geçiş noktasından sağlanıyor. İran tarafı, ABD’nin adımlarına karşılık olarak boğazdaki deniz trafiğini kesintiye uğratmaya devam edeceğini açıkladı. Daha önce yapılan açıklamalarda ise bölgeye yaklaşan gemilerin hedef alınabileceği yönünde uyarılar yapılmıştı.
Enerji piyasasında dalgalanma derinleşiyor
ABD’nin, İran limanlarına giden veya bu limanlardan çıkan gemilere müdahale edebileceğine yönelik açıklamaları, arz tarafındaki belirsizliği artırıyor. Bu durum, petrol fiyatlarının kısa sürede sert dalgalanmalar yaşamasına neden oluyor. Son haftalarda görülen oynaklığa rağmen petrol fiyatları, kriz öncesi yaklaşık 70 dolar seviyesinin oldukça üzerinde kalmaya devam ediyor.
Küresel ekonomi için risk büyüyor
Enerji fiyatlarındaki bu hızlı yükseliş, yalnızca petrol piyasasıyla sınırlı kalmıyor. Artan maliyetler;
- küresel enflasyon baskısını artırıyor
- üretim ve lojistik maliyetlerini yükseltiyor
- enerji ithalatçısı ülkeler üzerinde ek yük oluşturuyor
Bu gelişmeler, başta gelişmekte olan ekonomiler olmak üzere birçok ülke için yeni risk başlıklarını beraberinde getiriyor.
