Günlük yaşamda su şişelerinden gıda kaplarına, temizlik ürünü ambalajlarından streç filmlere kadar çok sayıda plastik ürün kullanılıyor. Bu ürünlerin üzerinde veya altında bulunan üçgen biçimindeki geri dönüşüm sembolünün içerisinde ise genellikle 1 ile 7 arasında değişen bir rakam yer alıyor. Söz konusu rakamlar yalnızca geri dönüşüm işareti olarak değil, ürünün hangi plastik türünden üretildiğini gösteren bir kod olarak kullanılıyor.
Her rakam farklı bir plastik türünü veya birden fazla plastik çeşidini kapsayan grubu temsil ediyor. Plastiklerin fiziksel dayanıklılıkları, sıcaklığa karşı özellikleri, gıdayla temas durumları, kullanım alanları ve geri dönüşüm imkânları da bu sınıflara göre değişiklik gösteriyor.
1 numaralı plastik: PET veya PETE
Üçgen sembolünün içerisinde 1 rakamı bulunan ürünler Polietilen Tereftalat olarak adlandırılan PET veya PETE grubuna giriyor. Fiziksel ve kimyasal dayanıklılığı bulunan bu plastik türü kolay işlenebilmesiyle dikkat çekiyor ve doğada kolay biçimde bozunmuyor.
PET veya PETE, en yaygın kullanılan ve en fazla geri dönüştürülen plastik türlerinden biri olarak öne çıkıyor. Su, meşrubat ve yağ şişelerinin yanı sıra çeşitli ürünlerin ambalajlarında bu tür plastikten yararlanılıyor. Bu plastik çeşidi kapalı döngü geri dönüşüme uygun olarak belirtiliyor. Başka bir ifadeyle kullanım ömrünü tamamladıktan sonra aynı kalitedeki ürünlerin üretiminde tekrar değerlendirilebiliyor.
2 numaralı plastik: HDPE
Geri dönüşüm sembolünde 2 rakamı bulunan plastiklar HDPE olarak adlandırılıyor. HDPE de polietilen türevi olmasına rağmen üretiminde kullanılan kimyasallar ve üretim süreçleri PET'ten farklılık gösteriyor.
HDPE'nin sıvılara ve kimyasal maddelere karşı dayanıklılığının yüksek olduğu belirtiliyor. Sert bir yapıya sahip olan bu plastik türü aynı zamanda ısıya karşı da dayanıklılık gösteriyor. Gıda ile teması güvenli olarak belirtilen HDPE, bazı gıda kaplarında ve temizlik ürünlerinin ambalajlarında kullanılabiliyor. Bunun yanı sıra su ve gaz borularında da HDPE'den yararlanılıyor. Bu plastik türü de kapalı döngü geri dönüşüme uygun seçenekler arasında bulunuyor.
3 numaralı plastik: PVC
Üçgen sembolündeki 3 rakamı Polivinil Klorür, diğer adıyla PVC'yi ifade ediyor. PVC; karbon, hidrojen ve klor elementlerinden oluşuyor. Fiziksel dayanıklılığının yüksek olduğu belirtilen PVC'nin ısıya dayanıklılığı ise daha düşük seviyede bulunuyor. Düşük maliyetli olması nedeniyle farklı sektörlerde kullanılabilen PVC, özellikle elektrik kablolarında, su hortumlarında, pencere ve kapı çerçevelerinde karşımıza çıkıyor.
PVC'nin yapısı ve içerdiği katkı maddeleri, geri dönüşüm sürecini de zorlaştırıyor. Bu nedenle kapalı döngü geri dönüşüme çok uygun olmadığı belirtilirken PVC'nin geri dönüşümü için alternatif yöntemler üzerinde çalışmalar yürütüldüğü aktarılıyor.
4 numaralı plastik: LDPE
Plastik ambalajların üzerindeki 4 numara Düşük Yoğunluklu Polietilen, yani LDPE anlamına geliyor. Hafif ve esnek yapısıyla öne çıkan LDPE, günlük yaşamda birçok farklı üründe kullanılıyor. Donmuş gıda torbaları, çöp torbaları, streç film ve daha yumuşak plastik şişeler LDPE'nin kullanım alanları arasında bulunuyor.
LDPE kapalı döngü geri dönüşüme uygun olsa da malzemenin ince yapısı geri dönüşüm sürecini zorlaştırabiliyor.
5 numaralı plastik: PP
Üçgen içerisinde 5 rakamı bulunan plastiklar Polipropilen, yani PP grubunda yer alıyor. PP'nin ucuz, hafif ve kimyasallara karşı dayanıklı bir plastik türü olduğu belirtiliyor.
Mantar ve bakteri oluşumunu engelleme özelliği nedeniyle gıda kullanımına uygun plastik türlerinden biri olarak gösteriliyor. Bu nedenle gıda ile bağlantılı çeşitli ürünlerde kullanılabiliyor. PP yalnızca gıda sektöründe değil, otomotiv sanayisi, sağlık hizmetleri ve beyaz eşya sektörlerinde de kullanılıyor.
6 numaralı plastik: PS
Plastik ürünlerin üzerindeki 6 rakamı Polistiren, yani PS anlamına geliyor. Kolay işlenebilen, sert ve düşük maliyetli bir plastik türü olan PS aynı zamanda elektrik karşısında yalıtkan özellik gösteriyor.
Polistiren gıda kaplarında, plastik çatal ve bıçaklarda, ambalajlarda ve çeşitli günlük kullanım ürünlerinde bulunabiliyor. PS'nin üretimi sırasında ve yanması durumunda kanserojen maddeler açığa çıkabilmektedir. Bu nedenle bu plastik türünün kapalı geri dönüşüm imkânı bulunmasına rağmen geri dönüşümü sınırlı kalıyor.
7 numaralı plastik tek bir plastik türünü göstermiyor
Plastik kodlarında 7 rakamı ise ilk altı kategoriye dahil olmayan farklı plastik türlerini kapsıyor. Bu gruba akrilik, naylon, fiberglas ve polikarbonat gibi farklı malzemeler dahil ediliyor.
Akrilik, reklam panoları ve otomotiv farlarında kullanılabiliyor. Naylon ise tekstil ürünlerinin yanı sıra çeşitli makine parçalarında karşımıza çıkıyor. Fiberglastan spor ekipmanlarında, inşaat sektöründe ve yalıtım malzemelerinde yararlanılırken, polikarbonat ise gözlük camları ve elektronik cihazların dış kaplamaları gibi farklı alanlarda kullanılabiliyor. Birbirinden farklı plastik çeşitlerini kapsayan 7 numaralı gruptaki ürünlerin geri dönüşümünün oldukça zor olduğu belirtiliyor.
