Ege Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Musa Alcı ve üniversite üst yönetimi, yarım asrı aşan köklü geçmişiyle Türkiye’de modern astronominin öncü merkezlerinden biri olan Ege Üniversitesi Gözlemevi Uygulama ve Araştırma Merkezi’ni ziyaret ederek merkezde yürütülen çalışmalar hakkında bilgi aldı. Kurudağ mevkiinde yer alan gözlemevinde gerçekleştirilen program kapsamında Rektör Prof. Dr. Musa Alcı ve beraberindeki üniversite üst yönetimine merkezin tarihçesi, mevcut teknik altyapısı, yürütülen ulusal ve uluslararası projeler ile bilim-toplum etkinliklerine ilişkin bilgiler aktarıldı.
Ziyaret sırasında Gözlemevi Müdürü Prof. Dr. Hasan Ali Dal tarafından merkezin çalışmaları hakkında bilgilendirilen Rektör Prof. Dr. Musa Alcı, gözlemevinde kullanılan teleskopların başında incelemelerde bulundu. Program kapsamında gözlemevi yönetimi ve araştırmacılarla da bir araya gelen Prof. Dr. Alcı, Ege Üniversitesi Gözlemevi’nin üniversite ve Türkiye açısından taşıdığı öneme ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
“Bilim üretme kapasitesine büyük katkı sağlıyor”
Ege Üniversitesi Gözlemevi’nin yalnızca üniversitenin değil, Türkiye’nin astronomi ve uzay bilimleri alanındaki gelişim sürecinin de önemli merkezlerinden biri olduğunu belirten Rektör Prof. Dr. Musa Alcı, merkezin sahip olduğu teknolojik altyapı ve akademik kadronun bilimsel üretime katkısına dikkat çekti.
Prof. Dr. Musa Alcı, “Ege Üniversitesi Gözlemevi, sadece üniversitemizin değil, ülkemizin astronomi ve uzay bilimleri alanındaki gelişim serüveninin en somut ve en köklü nişanelerinden biridir. Gözlemevimiz, sahip olduğu modern teknolojik altyapısı ve yetkin akademik kadrosuyla Ege Üniversitesinin bilim üretme kapasitesine büyük katkı sağlamaktadır. Burada yürütülen her bir proje, sadece akademik bir başarı değil, aynı zamanda gelecek nesillere bırakılacak bir bilgi mirasıdır. Bilimi toplumla buluşturan, gençlerimize gökyüzü merakı aşılayan bu merkezimizi desteklemeye devam edeceğiz” dedi.
Gözlemevinin kuruluş süreci anlatıldı
Gözlemevi Müdürü Prof. Dr. Hasan Ali Dal da ziyaret kapsamında merkezin tarihçesine ilişkin bilgi verdi. Ege Üniversitesi Gözlemevi’nin, Anadolu’daki astronomi geleneğinin XVI. yüzyıldaki temsilcisi Takiyüddin er-Râsıd’ın İstanbul’daki çalışmalarından yaklaşık dört yüzyıl sonra Türkiye’de modern üniversite bünyesinde kurumsal astronominin yeniden gelişmesinde öncü rol üstlendiğini belirten Prof. Dr. Dal, gözlemevinin kuruluş sürecinin 1962-1963 yıllarında Astronomi Kürsüsü’nün kurulmasıyla başladığını ifade etti.
Prof. Dr. Hasan Ali Dal, bu sürecin Doç. Dr. Abdullah Kızılırmak ve Dr. Rümeysa Kızılırmak’ın çalışmalarıyla ilerlediğini belirterek, gözlemevindeki ilk bilimsel gözlemin 22 Haziran 1965 gecesi gerçekleştirildiğini söyledi. Prof. Dr. Dal, daha sonra uluslararası çapta tanınan astronom Prof. Dr. Hans Kienle’nin katkılarıyla çalışmaların ivme kazandığını aktardı.
Anadolu’da 386 yıl sonra profesyonel gökyüzü incelemeleri başladı
Ege Üniversitesi Gözlemevi’nin Kurudağ’daki yerleşkesinde kurulan 15 santimetre çaplı mercekli teleskobun merkezin tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu belirten Prof. Dr. Hasan Ali Dal, bu teleskopla Anadolu topraklarında 386 yıl sonra profesyonel gökyüzü incelemelerinin yeniden başladığını ifade etti.
Prof. Dr. Dal, “Ege Üniversitesi Gözlemevi, Anadolu’daki astronomi geleneğinin XVI. yüzyıldaki temsilcisi Takiyüddin er-Râsıd’ın İstanbul’daki çalışmalarından yaklaşık dört yüzyıl sonra, Türkiye’de modern üniversite bünyesinde kurumsal astronominin yeniden filizlenmesinde öncü bir rol üstlendi. 1962-1963 yıllarında Astronomi Kürsüsü’nün kurulmasıyla başlayan süreç, Doç. Dr. Abdullah Kızılırmak ve Dr. Rümeysa Kızılırmak’ın vizyoner çalışmalarıyla meyvesini verdi. 22 Haziran 1965 gecesi gerçekleştirilen ilk bilimsel gözlemle başlayan bu gelenek, uluslararası çapta tanınan astronom Prof. Dr. Hans Kienle’nin katkılarıyla ivme kazandı. Merkezin Kurudağ’daki yerleşkesinde kurulan 15 cm çaplı mercekli teleskop, Anadolu topraklarında 386 yıl sonra profesyonel gökyüzü incelemelerinin yeniden başlamasını sağlayan tarihi bir dönüm noktası oldu” diye konuştu.
R40 ve T35 teleskopları aktif olarak kullanılıyor
Ege Üniversitesi Gözlemevi’nin günümüzde sahip olduğu teknik altyapıyla uluslararası standartlarda veri üretmeye devam ettiğini belirten Prof. Dr. Hasan Ali Dal, merkezde R40 ve T35 teleskoplarının aktif olarak kullanıldığını söyledi. Söz konusu teleskopların hassas ışık ölçüm, diğer adıyla fotometri yetenekleriyle bilimsel araştırmalara veri sağladığını aktaran Prof. Dr. Dal, R40 teleskobunun 40 santimetre ayna çapına sahip olduğunu ifade etti.
R40 teleskobunun gelişmiş CCD kamera sistemi ve özel süzgeçler aracılığıyla gök cisimlerinin yapısının incelenmesinde kullanıldığını kaydeden Prof. Dr. Dal, T35 teleskobunun ise fotometrik gözlemlerde kritik veriler sağladığını belirtti.
Yıldızlardan ötegezegenlere farklı alanlarda araştırma yapılıyor
Gözlemevinin teknik altyapısının farklı astronomi çalışmalarında kullanıldığını anlatan Prof. Dr. Hasan Ali Dal, merkezde yıldızların evrimi, çift yıldız sistemleri, ötegezegenler ve Güneş Sistemi’ndeki küçük cisimler gibi geniş bir araştırma alanında çalışmalar yürütüldüğünü söyledi. Bu altyapı kullanılarak yüksek lisans ve doktora tezlerinin yanı sıra TÜBİTAK destekli projelerin de gerçekleştirildiğini ifade etti.
Prof. Dr. Dal, “Günümüzde Ege Üniversitesi Gözlemevi, teknolojik donanımıyla uluslararası standartlarda veri üretmeye devam ediyor. Merkezde aktif olarak kullanılan R40 ve T35 teleskopları, hassas ışık ölçüm (fotometri) yetenekleriyle dikkat çekiyor. 40 cm ayna çapına sahip R40 teleskobu, gelişmiş CCD kamera sistemi ve özel süzgeçleriyle gök cisimlerinin yapısını incelerken; T35 teleskobu ise fotometrik gözlemlerde kritik veriler sağlıyor. Bu teknik altyapı sayesinde; yıldızların evrimi, çift yıldız sistemleri, ötegezegenler ve Güneş Sistemi’ndeki küçük cisimler gibi geniş bir yelpazede yüksek lisan ve doktora tezleri ile TÜBİTAK destekli projeler yürütülüyor” dedi.
Her yıl binlerce öğrenci ve gökyüzü meraklısını ağırlıyor
Ege Üniversitesi Gözlemevi’nde akademik araştırmaların yanı sıra bilim ile toplum arasındaki etkileşime yönelik çalışmalar da yürütülüyor. Prof. Dr. Hasan Ali Dal, merkezin her yıl binlerce öğrenci ile gökyüzü meraklısını ağırladığını ve düzenli ziyaretler, gece gözlemleri ile bilim eğitimi programları düzenlediğini söyledi.
Gözlemevinde gerçekleştirilen etkinliklerle astronominin toplumun farklı kesimlerine ulaştırıldığını ifade eden Prof. Dr. Dal, Güneş ve Ay tutulmaları gibi nadir gök olayları sırasında da özel etkinlikler düzenlendiğini belirtti. Bu çalışmalarla toplumun bilimsel merakının canlı tutulmasının amaçlandığını aktaran Dal, gözlemevinin 1965 yılında başlayan köklü geleneğini dijital çağın olanaklarıyla birlikte sürdürdüğünü kaydetti.
Prof. Dr. Hasan Ali Dal, “Gözlemevimiz, akademik araştırmaların yanı sıra bilim-toplum etkileşimini de misyonunun merkezine koyuyor. Her yıl binlerce öğrenci ve gökyüzü meraklısını ağırlayan merkezimiz; düzenli ziyaretler, gece gözlemleri ve bilim eğitimi programlarıyla astronomiyi halkın her kesimine ulaştırıyor. Güneş ve Ay tutulmaları gibi nadir gök olaylarında düzenlenen özel etkinliklerle toplumun bilimsel merakını canlı tutan Gözlemevimiz, 1965’te başlayan köklü geleneğini dijital çağın olanaklarıyla harmanlayarak sürdürmeye devam ediyor” diye konuştu.
