Aşırı su tüketimi de risk oluşturabiliyor

Egzersiz sonrasında yalnızca bol su içmenin yeterli olduğu düşüncesinin doğru olmadığını belirten Sütçüoğlu, aşırı su tüketilmesine karşın yeterli tuz alınmamasının kandaki sodyum seviyesini düşürebileceğini ifade etti. Hiponatremi olarak adlandırılan bu durumun baş ağrısı, yorgunluk, mide bulantısı, kusma, kas güçsüzlüğü ve kramplar gibi belirtilerle ortaya çıkabileceğini aktararak, özellikle sıcak havalarda yapılan yoğun egzersizlerin ardından sıvı kadar elektrolit dengesinin de korunması gerektiğini dile getirdi.

Bir saati aşan egzersizlerde elektrolit desteği önerisi

Yoğun fiziksel aktivitenin bir saatten uzun sürdüğü durumlarda yalnızca sıvının değil, elektrolitlerin de yerine konulmasının önem taşıdığını belirten Sütçüoğlu, kusma, ishal ve yüksek ateş gibi sağlık sorunlarının da elektrolit dengesini bozabileceğini söyledi. Bu tür durumlarda potasyum bakımından zengin meyve sularının ve tuz içeren çorbaların sıvı-elektrolit dengesinin yeniden sağlanmasına katkı sunabileceğini ifade ederek, evde hazırlanabilecek karışımlarda bir litre suya yaklaşık dörtte bir çay kaşığı tuz eklenebileceğini, ancak karışımın aşırı tuzlu olmaması gerektiğini belirtti.

Bazı besinler mineral desteği sağlayabiliyor

Elektrolit ihtiyacının kişiden kişiye farklılık gösterebileceğini belirten Sütçüoğlu, yoğun terleme sonrasında yalnızca su tüketmenin her zaman yeterli olmayabileceğini söyledi. Kaybedilen sodyumun yerine konulmasına destek olmak amacıyla tuzlu atıştırmalıklar ile peynir gibi besinlerin tercih edilebileceğini belirterek, avokado, muz, somon ve hindistan cevizi suyunun ise potasyum açısından zengin besinler arasında yer aldığını ifade etti.

Kas krampları ve halsizlik uyarı olabilir

Yaz aylarında yoğun egzersiz yapanlar, açık havada çalışanlar ve uzun süre güneş altında kalan kişilerin halsizlik, kas krampları, baş ağrısı ve koyu renkli idrar gibi belirtileri dikkate alması gerektiğini belirten Sütçüoğlu, bu şikâyetlerin vücudun sıvı ve elektrolit dengesinin bozulduğuna işaret edebileceğini söyledi. Şikâyetlerin devam etmesi halinde vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmasının önem taşıdığını sözlerine ekledi.

Masa başında çalışanları da etkiliyor

Omuz yaralanmalarının yalnızca profesyonel sporcularda görülmediğini belirten Doç. Dr. Kaçmaz, yüzme, tenis ve fitness gibi sporlarla uğraşan kişilerin yanı sıra uzun süre masa başında çalışanlarda da benzer sorunlarla karşılaşıldığını söyledi. En sık rastlanan rahatsızlıklar arasında kas ve tendon zorlanmaları, rotator manşet yaralanmaları ile omuz sıkışma sendromunun bulunduğunu belirterek, omuz ekleminin geniş hareket açıklığı sağlayabilmek için hassas bir yapıya sahip olduğunu, bu dengenin kaslar ve tendonlar tarafından korunduğunu ifade etti. Rotator manşet adı verilen kas grubunun omuzun sağlıklı çalışmasında kritik rol üstlendiğini belirten Doç. Dr. Kaçmaz, bu yapıların zayıflaması ya da aşırı yüklenmesi halinde ağrı ve hareket kısıtlılığının ortaya çıkabildiğini kaydetti.

Tekrarlayan zorlanmalar ve postür bozukluğu

Omuz yaralanmalarında en önemli nedenlerden birinin tekrarlayan zorlanmalar olduğunu belirten Doç. Dr. Kaçmaz, özellikle yüzme, tenis ve voleybol gibi baş üstü hareketlerin yoğun olduğu sporlarda aynı hareketlerin sürekli tekrarlanmasının dokularda yıpranmaya yol açtığını söyledi. Yetersiz ısınma, yanlış teknik ve kas dengesizliklerinin de yaralanma riskini artırdığını ifade ederek, günlük yaşam alışkanlıklarının da omuz sağlığı üzerinde etkili olduğunu vurguladı. Uzun süre öne eğik pozisyonda oturmanın ve bilgisayar başında geçirilen saatlerin omuz kaslarında dengesizlik oluşturabileceğini belirten Doç. Dr. Kaçmaz, bunun zamanla omuz rahatsızlıklarına zemin hazırlayabileceğini dile getirdi.

Geçmeyen ağrılar için erken tedavi önerisi

Gece saatlerinde artan, kol kaldırırken belirginleşen ya da haftalarca devam eden omuz ağrılarının ihmal edilmemesi gerektiğini belirten Doç. Dr. Kaçmaz, bu tür şikâyetlerin yalnızca dinlenmeyle geçeceği düşüncesinin doğru olmadığını söyledi. Erken dönemde uygulanacak basit tedavilerin ilerleyen süreçte cerrahi müdahale gerektirebilecek sorunların önüne geçebileceğini ifade ederek, omuz ağrısının çoğu zaman küçük belirtilerle başladığını, bu uyarıların dikkate alınmasının uzun süreli hareket kısıtlılıklarını önlemede önemli rol oynadığını aktardı.

Isınma ve doğru teknik yaralanmalara karşı koruyor

Doç. Dr. Eralp Kaçmaz, omuz yaralanmalarını önlemek için spor öncesinde düzenli ısınmanın büyük önem taşıdığını belirtti. Özellikle elastik bantlarla yapılan germe ve kuvvetlendirme egzersizlerinin omuz kaslarını fiziksel yüklenmeye hazırladığını ifade ederek, egzersizlerin doğru teknikle yapılmasının ve ani, kontrolsüz hareketlerden kaçınılmasının yaralanma riskini azalttığını söyledi. Doğru hazırlık, bilinçli egzersiz ve uygun teknikle hem aktif yaşamın sürdürülebileceğini hem de omuz sağlığının korunabileceğini vurguladı.

CİDDİ DARP, ORGAN KAYBI YA DA CAN KAYBI

Şiddet olaylarının büyüklüğüne göre hareket edildiğini ifade eden Akcan, şöyle devam etti: “Ne yazık ki ‘Beyaz Kod’ mekanizması; ancak sağlık çalışanı ciddi şekilde darp edildiğinde, organ kaybı yaşadığında veya hayatını kaybettiğinde tam anlamıyla devreye sokulmaktadır. Özetle; mevcut sistem sağlık çalışanını korumamakta, etkin bir ceza yasası uygulanmamaktadır. İki yıl önce sözü verilen ve emniyet güçlerinin hastaneye hızlı müdahalesini öngören ‘Gri Kod’ gibi vaatler de kağıt üzerinde kalmış, bugün hastanelerdeki özel güvenlik personeli dahi çalışanları korumada yetersiz kalmaktadır. Sağlıkta şiddet her geçen gün tırmanmaya devam ediyor. Çalışanlar olaylara müdahil olmaktan çekiniyor. Hastanelere polis ve jandarma görevlendirildi ancak onların da müdahale etme yetkisi bulunmuyor. ‘Beyaz Kod’ verildiğinde sağlık çalışanları ciddi bir mağduriyet yaşıyor. Görevliler, çalışana görev yerini bırakıp karakola gitmesini söylüyor. Oysa biz görev yerimizi terk edemeyiz; kolluk kuvvetlerinin gelip ifademi yerinde alması gerekir. Üstelik mevcut sistem, süreç içinde zaman, zaman sağlık çalışanını suçlu durumuna düşürebiliyor. ‘Beyaz Kod’ verilip verilmeyeceğine yöneticiler karar verirken çalışan 'Uğraşamayacağım, başıma iş açılmasın' diyerek hakkından vazgeçmek zorunda kalıyor.

HAKİMLER DOĞAL OLARAK HASTADAN YANA OLUYOR

Olaylar yargıya taşındığında hakimlerin yaklaşımı genelde aynı oluyor. Hakim, hastanın şikayeti nedeniyle hastaneye başvurduğunu ve mağdur olduğunu düşünüyor. Hastayı koruyan kararlar çıkmasını biz de doğru buluyoruz; ancak buradaki asıl mağduriyetin kaynağı hasta veya hasta yakını değil, uygulanan sağlık politikalarıdır. Biriken ciddi bir hasta potansiyeli var, ancak bunu karşılayacak yeterli personel ve sistem yok. Hasta iyileşmek istiyor ama sistem yetersiz; çalışan yoğun tempodan mağdur, hasta sistem yetersizliğinden mağdur. Olay mahkemeye gittiğinde hastanın mağduriyeti görünüyor fakat sağlık çalışanının görünmeyen mağduriyeti göz ardı ediliyor."

CAYDIRICI CEZALAR OLAYLARA ENGEL OLMUYOR

Şiddet olaylarıyla ilgili getirilen caydırıcı cezaların da etkili olmadığını savunan Akcan şöyle devam etti: “Bu sorun mahkeme kararlarıyla ya da güvenlik tedbirleriyle çözülemez. Bin yılla yargılasan da çözüm olmaz, çünkü sorun sistemde. Eskiden mahallesindeki sağlık ocağında işini çözen vatandaş, bugün en ufak bir işlem için bile hastanelere yönlendiriliyor. Aile hekimliği sistemi ve sağlık ocakları işlevsizleştirildi, hekimler adeta birer işletmeci haline getirildi. Bu da hastanelerde yığılmaya, kargaşaya ve kavgaya yol açıyor. Sağlıkta şiddeti engellemenin ve sorunu çözmenin yolu, koruyucu ve ulaşılabilir sağlık hizmetlerinden geçer. Etkin Koruyucu Sağlık Hizmetleri ile çözülür. Mahallelerdeki sağlık ocakları güçlendirilerek, ücretsiz ve etkin koruyucu sağlık hizmeti sunması gerekir. Sağlık sisteminde 1’inci, 2’inci ve 3’üncü basamak sevk zincirinin kurgulanarak disiplinli bir şekilde işletilmesi şarttır. Toplumun ekonomik zorlukları, çalışma şartları ve refah düzeyi sağlık sistemindeki yoğunluğu ve şiddeti doğrudan etkilemektedir. Birçok çalışan, mesai saatlerinde izin alamadığı için akşam saatlerinde acil servislere başvurmaktadır. Uzun ve ağır çalışma şartlarından çıkan, stresi yüksek hasta ve hasta yakınları acile geldiğinde; yetersiz sağlık okuryazarlığı, koruyucu sağlık hizmetlerinin eksikliği ve ekonomik baskılar birleşerek şiddeti tetiklemektedir. Dolayısıyla sağlıkta şiddetin kökeni, doğrudan toplumun genel sosyoekonomik şartlarına dayanmaktadır.

KAMUOYU BASKISI GEREKİYOR

Şiddet olaylarının ardından caydırıcı ceza kararı çıkması için kamuoyu baskısı, sendikalar ve tabip odalarının sahip çıkması gerektiğini belirten Hava Akcan, sözlerini şöyle tamamladı:
“Sağlık çalışanlarını koruması gereken ‘Beyaz Kod’ ve hukuki yaptırımlar çoğu zaman tek başına yetersiz kalıyor. Şiddet uygulayan kişilerin caydırıcı cezalar alması genellikle ancak güçlü bir kamuoyu baskısı, sendikalar ve tabip odalarının olaya sahip çıkmasıyla mümkün oluyor. Örneğin 2020 yılında Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde ilaç bağımlısı bir hastanın, tıbbi prosedürler gereği tahlil yapılmadan reçete yazmayı reddeden asistan hekimin boğazını kestiği olayda; saldırgan, güvenlik ve polis birimlerinin arasından elini kolunu sallayarak kaçabilmiştir. Şüpheli, ancak sağlık örgütleri ve ailenin takibi sonucu oluşan kamuoyu baskısıyla 20 yıl civarında ceza almıştır. Kamuoyu desteği olmayan vakalarda ise failler cezasız kalabilmektedir. Dr. Ersin Arslan'ın katledilmesinin ardında da yine ekonomik bir çıkar yatmaktadır. Yaşlı hastasının vefatının ardından, vefat eden kişinin emekli maaşını almaya devam etmek isteyen hasta yakınları, hekimden ‘ölüm raporu yazmamasını’ talep etmiş; hekimin kanuni görevini yapıp raporu yazması üzerine cinayet işlenmiştir. Görüldüğü üzere beslenme, barınma, eğitim ve ekonomik koşulların tamamı birbiriyle entegredir. Sağlıkta şiddeti sadece ‘sağlıkçı düşmanlığı’ olarak ele almak eksik bir yaklaşımdır; mevcut yapısal ve ekonomik sorunlar çözülmeden şiddetin önüne geçilmesi mümkün görünmemektedir.”

Ailesinde alerji öyküsü bulunan çocuklarda risk artıyor

Alerjik rinitin çocukluk çağında sık görülen hastalıklardan biri olduğunu belirten Dr. Sevgican, anne veya babasında alerjik rinit, astım ya da egzama bulunan çocuklarda hastalığın görülme riskinin daha yüksek olduğunu söyledi. Bazı çocuklarda şikayetlerin ilkbahar ve sonbahar gibi mevsim geçişlerinde ortaya çıktığını, bazılarında ise yıl boyunca devam edebildiğini belirterek, polenler, ev tozu akarları, hayvan tüyleri, küf mantarları, hava kirliliği ve ani iklim değişikliklerinin hastalığı tetikleyen başlıca etkenler arasında yer aldığını ifade etti.

Burun tıkanıklığı uyku düzenini bozabiliyor

Şeffaf ve sulu burun akıntısı, sık hapşırma nöbetleri, burun ve genizde kaşıntının alerjik rinitin en belirgin belirtileri arasında bulunduğunu kaydeden Dr. Sevgican, burundan rahat nefes alamayan çocukların ağızdan nefes almak zorunda kaldığını, buna bağlı olarak horlama, huzursuz uyku ve sık uyanma gibi sorunların görülebildiğini belirtti. Gözlerde kaşıntı, sulanma ve kızarıklığın da tabloya eşlik edebileceğini ifade ederek, alerjik rinitte en önemli ayırt edici özelliklerden birinin ise genellikle ateş görülmemesi olduğunu söyledi.

Farklı sağlık sorunlarına yol açabiliyor

Dr. Ufuk Sevgican, tedavi edilmeyen alerjik rinitin yalnızca burunla sınırlı kalmadığını vurgulayarak, uzun süreli burun tıkanıklığının orta kulak problemleri, sinüzit ve uyku bozukluklarına zemin hazırlayabileceğini belirtti. Uyku kalitesinin bozulmasının çocuklarda dikkat dağınıklığına, okul başarısında düşüşe ve yaşam kalitesinin olumsuz etkilenmesine neden olabileceğini dile getirerek, rahat nefes almanın çocukların sağlıklı gelişimi açısından temel gereksinimlerden biri olduğuna dikkat çekti.

Alerjenlerden korunma tedavinin ilk adımı

Alerjik rinit tedavisinde ilk basamağın alerjenlerden korunmak olduğunu belirten Dr. Sevgican, mevsimsel alerjisi bulunan çocukların polen dönemlerinde özellikle sabah saatlerinde uzun süre dışarıda kalmaması gerektiğini ifade etti. Eve döndüklerinde el ve yüzlerini yıkamaları, kıyafetlerini değiştirmelerinin yararlı olacağını aktararak, ev tozu akarlarına maruziyetin azaltılması, rutubetli ortamlar ile sigara dumanından uzak durulmasının da önem taşıdığını söyledi. Gerektiğinde düşük doz kortizon içeren burun spreyleri, tuzlu su uygulamaları ve antihistaminik ilaçların kullanılabileceğini belirten Dr. Sevgican, bu tedavilerin hastalığı tamamen ortadan kaldırmasa da belirtilerin kontrol altına alınmasına ve olası komplikasyonların önlenmesine katkı sağladığını ifade etti. Erken tanı ve uygun tedaviyle alerjik rinitin kontrol altına alınabileceğini, böylece çocukların yaşam kalitesinin önemli ölçüde artırılabileceğini sözlerine ekledi.

Dengeli beslenme bağışıklığın temelini oluşturuyor

Çocukların beslenme programında taze sebze ve meyveler, tam tahıllar, süt ve süt ürünleri, yumurta, balık, et ile baklagillerin düzenli olarak yer almasının önemine değinen Dr. Certel, C vitamini, D vitamini, çinko ve demir açısından zengin besinlerin bağışıklık sistemini desteklediğini belirtti. Aşırı şekerli ve işlenmiş gıdaların tüketiminin sınırlandırılması gerektiğini ifade ederek, sağlıklı beslenmenin çocukların hastalıklara karşı direncini artıran en önemli unsurlardan biri olduğunu kaydetti.

Uyku, hareket ve hijyen büyük önem taşıyor

Kaliteli uykunun bağışıklık sistemi için vazgeçilmez olduğunu belirten Dr. Certel, uyku sırasında vücudun kendini yenilediğini ve bağışıklık hücrelerinin daha etkin çalıştığını söyledi. Yaşa uygun fiziksel aktivite yapılmasının, açık havada zaman geçirilmesinin ve yeterli su tüketiminin de vücudun savunma mekanizmasını güçlendirdiğini dile getirerek, erken yaşta hijyen alışkanlığı kazandırılmasının enfeksiyonlardan korunmada önemli rol oynadığını ifade etti. Ellerin düzenli yıkanması, kişisel hijyene dikkat edilmesi ve gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınılmasının bağışıklık sisteminin sağlıklı işleyişine katkı sağladığını belirten Dr. Certel, ulusal aşı takvimine uyulması ve düzenli sağlık kontrollerinin de birçok hastalığa karşı koruyucu olduğunu söyledi.

Ruhsal sağlık da bağışıklığı etkiliyor

Çocukların ruhsal sağlığının da bağışıklık sistemi üzerinde etkili olduğuna dikkat çeken Dr. Certel, sevgi dolu, güvenli ve stresten uzak bir aile ortamının hem gelişimi hem de hastalıklara karşı direnci olumlu yönde desteklediğini belirtti. Güçlü bir bağışıklık sistemi için dengeli beslenme, düzenli uyku, hareketli yaşam, hijyen kurallarına uyum, yeterli su tüketimi, zamanında yapılan aşılar ve sağlıklı aile ortamının birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade ederek, bu alışkanlıkların erken yaşta kazandırılmasının çocukların daha sağlıklı bir geleceğe hazırlanmasına katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.

"Bana hangi meslek uygun?" sorusu sorulmalı

Tercih döneminde birçok öğrencinin yalnızca puanına odaklandığını belirten Giriş, asıl üzerinde durulması gereken konunun mesleki uygunluk olduğunu söyledi. Öğrencilerin kendilerini hangi işi yaparken mutlu hissedeceklerini, hangi çalışma ortamında verimli olabileceklerini ve mesleğin kişisel özellikleriyle ne kadar örtüştüğünü sorgulamalarının, tercih sürecinde daha doğru kararlar almalarına yardımcı olacağını paylaştı.

Meslek seçiminde kendini tanımak önem taşıyor

Kariyer planlamasında kişinin kendisini tanımasının belirleyici olduğuna dikkat çeken Giriş, günün büyük bölümünü nasıl geçirmek istendiği, insanlarla mı yoksa sayılarla mı çalışmanın tercih edildiği ya da üretim odaklı bir çalışma düzenine mi ilgi duyulduğu gibi soruların doğru meslek seçimi açısından yol gösterici olabileceğini belirtti.

"Popüler bölüm" tercihi tek başına yeterli değil

Son yıllarda yapay zeka, veri bilimi ve sürdürülebilirlik gibi alanlara ilginin arttığını hatırlatan Giriş, bir bölümün yoğun ilgi görmesinin her öğrenci için doğru tercih anlamına gelmediğini vurguladı. Tercih yapmadan önce adayların bölüm ders içeriklerini, eğitim sürecini ve mezunların çalışma hayatındaki görevlerini araştırmasının önemine değinerek, bölüm isimlerinin oluşturduğu algıyla gerçek eğitim ve meslek yaşamının her zaman örtüşmeyebileceğini ifade etti.

"Yanlış tercih" kaygısı baskıyı artırabiliyor

Üniversite tercihinin telafisi olmayan bir karar olarak görülmemesi gerektiğini belirten Giriş, günümüzde yatay geçiş, çift anadal, yandal ve mezuniyet sonrasında farklı alanlara yönelme gibi seçeneklerin bulunduğunu hatırlattı. Bu imkanların bilinmesinin, öğrencilerin ilk tercihte hata yapma korkusunu azaltabileceğini ve tercih sürecindeki kaygıyı hafifletebileceğini söyledi.

Ailelere destekleyici yaklaşım çağrısı

Tercih döneminde ailelerin de önemli bir sorumluluk üstlendiğini belirten Giriş, ebeveynlerin gençlerin kararlarına yön vermekten çok onları dinleyen ve anlamaya çalışan bir tutum sergilemesinin sürece olumlu katkı sağlayacağını ifade etti. Tercih döneminin kaygının ön plana çıktığı bir süreç yerine, gençlerin kendi geleceklerine ilişkin bilinçli kararlar alabildiği bir dönem olarak değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Birçok hastalığın ilk belirtisi olabilir

İstemsiz kilo kaybının farklı sağlık sorunlarında görülebileceğini belirten Dr. Çevirici, çölyak hastalığı, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kronik pankreatit gibi sindirim sistemi hastalıklarının yanı sıra romatolojik hastalıklar ile vücudun farklı bölgelerinde gelişebilen kötü huylu tümörlerin de bu tabloya neden olabileceğini söyledi. Bu nedenle istemsiz kilo kaybının tek başına değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayarak, altta yatan nedenin mutlaka araştırılması gerektiğini kaydetti.

"Hekime başvurmayı geciktirmeyin"

Bilimsel çalışmaların istemsiz kilo kaybının ölüm riskindeki artışla ilişkili olduğunu gösterdiğini belirten Dr. Burak Çevirici, bu durumun kas kütlesi ve kas gücünde azalmaya bağlı olarak fiziksel performans kaybına da yol açabileceğini aktardı. İstemsiz kilo kaybı yaşayan kişilerin zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini vurgulayarak, kapsamlı bir iç hastalıkları değerlendirmesiyle altta yatan nedenin belirlenmesinin ve uygun tedavinin planlanmasının önem taşıdığını söyledi.

Modern tedavilerin yerine geçmiyor

Hacamatın özellikle bazı kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, kronik ağrılar ve hekim tarafından uygun görülen bazı durumlarda destekleyici amaçla uygulanabildiğini belirten Dr. Özfidan, bu yöntemin tek başına bir tedavi olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Modern tıbbi tedavilerin yerine geçmediğini vurgulayarak, gerekli durumlarda diğer tedavi yöntemleriyle birlikte planlanmasının uygun olduğunu ifade etti.

Steril ortamda yapılması gerekiyor

Hacamat uygulamalarında hijyen kurallarının büyük önem taşıdığına dikkat çeken Dr. Özfidan, tek kullanımlık malzemeler kullanılmadan ve steril koşullar sağlanmadan yapılan işlemlerin enfeksiyon, kanama ve çeşitli sağlık sorunlarına neden olabileceğini belirtti. Kan sulandırıcı ilaç kullananlar, kanama bozukluğu bulunanlar, ileri derecede kansızlığı olanlar, aktif enfeksiyon geçirenler ve hekim tarafından uygun görülmeyen kişilere hacamat uygulanmaması gerektiğini ifade ederek, işlem öncesinde hastanın sağlık durumunun ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Yetkisiz uygulamalardan kaçınılmalı

Hacamat uygulamalarının Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen kurallar doğrultusunda gerçekleştirilmesi gerektiğini belirten Dr. Özfidan, vatandaşların sağlıklarını riske atmamak için yetkisiz kişiler tarafından yapılan uygulamalardan uzak durmaları gerektiğini dile getirdi. Doğru endikasyonda, uygun hastaya ve gerekli şartlar sağlanarak uygulandığında hacamatın destekleyici bir yöntem olarak değerlendirilebileceğini belirterek, işlemin mutlaka hekim kontrolünde ve bilimsel esaslara uygun şekilde yapılmasının önem taşıdığını vurguladı.

Uykusuzluk günlük performansı düşürüyor

Uykunun yalnızca dinlenme süreci olmadığını vurgulayan Dr. Najafaliyev, beyin sağlığı ve günlük yaşam performansı açısından hayati bir işlev üstlendiğini belirtti. Yetersiz ve kalitesiz uykunun dikkat süresini azalttığını, öğrenme ve hafıza süreçlerini olumsuz etkilediğini ifade ederek, karar verme becerisinde bozulma ve reflekslerde yavaşlamaya da neden olabileceğini söyledi. Bu durumun iş verimliliğinde düşüşe, sosyal yaşamda gerginliğe ve trafik ile iş kazaları riskinin artmasına yol açabileceğini belirten Dr. Najafaliyev, yaz aylarında görülen uyku problemlerinin hafife alınmaması gerektiğini kaydetti.

Klima ve vantilatör doğru kullanılmalı

Yaz gecelerinde klima ve vantilatör kullanımının uyku kalitesini artırabileceğini belirten Dr. Najafaliyev, bu cihazların doğru ayarlanmasının önemine dikkat çekti. Klimanın çok düşük sıcaklıklarda çalıştırılmasının veya hava akımının doğrudan yatağa yönlendirilmesinin kas ağrıları ve boğaz kuruluğuna neden olabileceğini ifade ederek, oda sıcaklığının 22-24 derece arasında tutulmasını, cihazların düzenli bakımının yapılmasını ve hava akımının doğrudan kişiye gelmemesini önerdi. Ayrıca telefon, tablet ve benzeri elektronik cihazlardan yayılan mavi ışığın melatonin salgısını baskıladığını belirten Dr. Najafaliyev, yatmadan en az bir saat önce ekran kullanımının sınırlandırılmasının uyku kalitesini artıracağını söyledi.

Uzun süren uyku sorunlarında doktora başvurun

Çocuklar, yaşlılar ve nörolojik hastalığı bulunan bireylerin sıcak havalardan daha fazla etkilenebildiğini belirten Dr. Najafaliyev, bu gruplarda uyku düzeninin daha dikkatli takip edilmesi gerektiğini ifade etti. Sıcak gecelerde zaman zaman uyanmanın veya hafif terlemenin normal kabul edilebileceğini belirterek, ancak uyku sorunlarının birkaç haftadan uzun sürmesi, sık tekrarlaması veya günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemesi halinde mutlaka uzman değerlendirmesi yapılması gerektiğini dile getirdi.

Horlama ve nefes durması önemli bir belirti olabilir

Yüksek sesle horlama, uykuda nefes durması, sabah baş ağrısı ve gün içinde istemsiz uyuklama gibi belirtilerin altta yatan ciddi sağlık sorunlarına işaret edebileceğini belirten Dr. Najafaliyev, bu şikayetleri yaşayan kişilerin nöroloji uzmanına başvurarak gerekli tetkikleri yaptırmasının önem taşıdığını vurguladı.

UVA yaşlandırıyor, UVB yakıyor

Güneş ışınlarının kısa vadede güneş yanıklarına neden olduğunu belirten Dr. Işık, uzun vadede ise cilt lekeleri, erken yaşlanma belirtileri, kırışıklıklar, kanser öncülü lezyonlar ve deri kanseri riskini artırabileceğini söyledi. UVA ve UVB ışınlarının cilt üzerindeki etkilerine de değinerek, UVA ışınlarının cildin daha derin katmanlarına ulaşarak erken yaşlanma, elastikiyet kaybı ve lekelenmeye neden olduğunu, aynı zamanda DNA hasarına katkı sağlayarak cilt kanseri riskini artırdığını ifade etti. UVB ışınlarının ise cildin üst tabakalarını etkilediğini ve özellikle güneş yanıklarının temel nedeni olduğunu belirten Dr. Işık, D vitamini sentezini başlatmasına rağmen aşırı maruziyetin DNA hasarına ve deri kanseri riskine yol açabileceğini söyledi. UVA'nın cildi yaşlandırdığını, UVB'nin ise cildi yaktığını belirterek, her iki ışın türünün de cilt kanseri açısından risk oluşturduğunu vurguladı.

Güneş kremi doğru kullanılmalı

Güneş koruyucu ürünlerin etkili olabilmesi için doğru miktarda uygulanmasının önemine dikkat çeken Dr. Işık, yüz ve boyun bölgesi için yaklaşık iki parmak ünitesi, tüm vücut için ise ortalama 30-35 mililitre güneş kremi kullanılması gerektiğini ifade etti. Kimyasal filtre içeren güneş koruyucuların dışarı çıkmadan 15-30 dakika önce sürülmesi gerektiğini belirterek, açık havada iki saatte bir, ayrıca yüzme, yoğun terleme veya havluyla kurulanmanın ardından yeniden uygulanmasının koruyuculuğu artıracağını kaydetti.

SPF 30 ile SPF 50 arasındaki fark ne?

SPF'nin güneş koruma faktörünü ifade ettiğini belirten Dr. Işık, bu değerin UVB ışınlarına karşı sağlanan koruma seviyesini gösterdiğini söyledi. SPF değeri yükseldikçe koruma oranının arttığını ancak bunun doğrusal olmadığını belirterek, SPF 30'un UVB ışınlarının yaklaşık yüzde 97'sini, SPF 50'nin ise yaklaşık yüzde 98'ini filtrelediğini ifade etti. Bulutlu havalarda ve gölgede de ultraviyole ışınlarının yeryüzüne ulaşmaya devam ettiğini hatırlatan Işık, UV indeksinin 3 ve üzerinde olduğu günlerde güneş koruyucu kullanılmasının önemli olduğunu söyledi. Leke sorunu bulunan veya lekeye yatkın ciltlerde ise yaz-kış, özellikle UVA koruması sağlayan güneş kremlerinin tercih edilmesini önerdi.

"Güneş kremi tek başına yeterli değil"

Güneşten korunmanın yalnızca güneş kremi kullanmakla sınırlı olmadığını vurgulayan Dr. Işık, fiziksel korunma yöntemlerinin çok daha etkili olduğunu belirtti. Şapka, güneş gözlüğü, şemsiye kullanımı, uzun kollu giysiler tercih edilmesi ve mümkün olduğunca gölgede kalınmasının güneşten korunmada önemli rol oynadığını ifade ederek, uzun süre güneşlenmenin cildin yaşlanmasını hızlandırdığını ve cilt kanseri riskini artırdığını söyledi. Dr. Işık, yaz aylarında hem fiziksel korunma yöntemlerinin uygulanmasını hem de güneş kremlerinin düzenli olarak kullanılıp iki saatte bir yenilenmesini tavsiye etti.

Mevcut tıbbi kayıtlara göre dünyada hem mitral hem de triküspit pozisyonunda mekanik kapağı bulunan ve TAVI işlemi uygulanan yalnızca 2 vaka bulunduğu, bu operasyonun dünya genelindeki 3'üncü uygulama olarak kayıtlara geçtiği bildirildi. Operasyon; EÜ Tıp Fakültesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehdi Zoghi, proktör olarak görev yapan Prof. Dr. Engin Bozkurt, Doç. Dr. Emre Demir, Doç. Dr. Bekir Serhat Yıldız ve Dr. Yaprak Tepeli'nin yanı sıra anestezi ekibi, hemşireler, teknisyenler ve kateter laboratuvarı çalışanlarının koordineli çalışmasıyla gerçekleştirildi.

'DÜNYADA SADECE İKİ KEZ KAYDEDİLMİŞTİ'

Operasyonu gerçekleştiren hekimlerden Prof. Dr. Mehdi Zoghi, EÜ Kardiyoloji Anabilim Dalı olarak önemli bir çalışmaya imza attıklarını belirterek, "Doç. Dr. Emre Demir ve Doç. Dr. Bekir Serhat Yıldız ile birlikte tıp literatüründe nadir görülen bir vakayı başarıyla sonuçlandırdık. Kliniğimizde kalp ameliyatları rutin olarak devam etse de aort kapak cerrahisi konusunda son yıllarda dünyada ve ülkemizde önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Bu son vakamızın oldukça özel bir durumu vardı. Türkiye için bir ilk olduğunu söyleyebiliriz. Literatürü incelediğimizde, daha önce üç kez kapak ameliyatı geçirmiş bir hastanın aort kapağındaki daralmaya girişimsel yöntemle tedavi edilmesi dünyada sadece iki kez kaydedilmişti. Biz, bu yöntemle tedavi edilen dünya genelindeki üçüncü vaka olduk. Bu açıdan operasyonumuz büyük önem taşıyor. Bu başarıyı tam bir ekip ruhuyla elde ettik. Ege Üniversitesi yönetiminin sağladığı destek ve meslektaşlarımın özverili katkılarıyla süreci sorunsuz tamamladık" dedi. Operasyona ilişkin değerlendirmelerde bulunan Doç. Dr. Emre Demir ise ekip olarak hastayı ayrıntılı şekilde değerlendirdikten sonra müdahaleyi titizlikle gerçekleştirdiklerini belirterek, elde edilen sonuçtan hem kendilerinin hem de hastanın memnun olduğunu ifade etti.

'AMELİYAT OLMAM RİSKLİ GÖRÜLÜYORDU'

Ameliyatın ardından sağlığına kavuşan Raziye Çelik ise "Daha önce üç kez açık kalp ameliyatı geçirmiştim. Bu dördüncü operasyonum oldu. Önceki ameliyatlarda iki farklı kapağa müdahale edildiği için yeniden ameliyat olmam oldukça riskli görülüyordu. Ancak Emre Hocamın değerlendirmeleri sonucunda aort kapağımdaki ciddi daralma tespit edildi. Tekrar açık ameliyata gerek kalmadan kasıktan girilerek yerleştirilen kapak sayesinde sorun giderildi. Şu an nefesim açıldı ve durumum çok iyi. Emre Hocam başta olmak üzere tüm doktorlarıma teşekkür ediyorum. Doktorlarımdan, hemşirelerimden ve hastaneden çok memnun kaldım" diye konuştu.

Önleyici sağlık yaklaşımı hedefleniyor

İEÜ Medical Point Hastanesi Yönetim Kurulu Başkanı Veysi Kubba, sağlık hizmetlerinde teknolojinin giderek daha belirleyici bir rol üstlendiğini belirterek, yapay zekâ çağında teknolojiyi etkin kullanan kurumların öne çıkacağını ifade etti. Kubba, yaklaşık 30 yıllık deneyimlerini akademik bilgi birikimiyle buluşturmayı hedeflediklerini aktararak, Sabancı Üniversitesi ile gerçekleştirilen iş birliğinin geleneksel tedavi odaklı sağlık anlayışından teknoloji destekli önleyici sağlık uygulamalarına geçiş açısından önemli bir adım olduğunu söyledi. Klinik deneyim ile akademik gücün birleşmesinin uluslararası ölçekte yeni projelerin geliştirilmesine katkı sağlayacağını dile getirdi.

Yapay zekâ ve akıllı sağlık sistemleri öne çıkacak

Sabancı Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yusuf Leblebici ise sağlık teknolojilerinde disiplinler arası iş birliklerinin önemine dikkat çekti. Üniversitenin medikal elektronik, fiziksel yapay zekâ, tıbbi sensörler, akıllı sağlık sistemleri ve ileri mikroelektronik teknolojileri alanlarında güçlü bir araştırma altyapısına sahip olduğunu belirterek, geleceğin sağlık çözümlerinin elektronik, yapay zekâ, veri bilimi ve yaşam bilimlerinin birlikte geliştirilmesiyle şekilleneceğini ifade etti.

Uluslararası ölçekte projeler geliştirme hedefi

Prof. Dr. Leblebici, Sabancı Üniversitesi'nin yarı iletken teknolojileri, biyomedikal sistemler, akıllı sensörler ve yapay zekâ destekli sağlık uygulamalarındaki araştırma kapasitesini İEÜ Medical Point Hastanesi'nin klinik deneyimiyle bir araya getireceklerini kaydetti. İş birliği sayesinde yalnızca yeni teknolojilerin geliştirilmesinin değil, bu teknolojilerin hastaların yaşam kalitesini artıracak uygulamalara dönüştürülmesinin de hedeflendiğini belirterek, ortak çalışmaların Türkiye'nin sağlık teknolojileri alanındaki rekabet gücünü artıracağını ve uluslararası ölçekte etkili araştırma ile inovasyon projelerine zemin hazırlayacağını sözlerine ekledi.

Gebe okulları doğuma çok yönlü hazırlık sağlıyor

Gebe okullarının anne adaylarını hem fiziksel hem de psikolojik açıdan doğuma hazırlayan eğitim merkezleri olduğunu kaydeden Op. Dr. Güner, bu programlarda doğumun aşamaları, doğum ağrısıyla baş etme yöntemleri, nefes teknikleri, emzirme ve lohusalık süreci gibi birçok konuda eğitim verildiğini aktardı. Bu eğitimleri alan anne adaylarının doğuma daha bilinçli ve sakin hazırlandığını ifade ederek, bunun doğum deneyimine olumlu yansıdığını dile getirdi.

Baba adaylarının katılımı artıyor

Son dönemde baba adaylarının da eğitimlere daha fazla ilgi göstermesinin sevindirici olduğunu dile getiren Op. Dr. Güner, eğitimlere katılan eşlerin doğum sürecinde anne adayına nasıl destek olacaklarını öğrendiklerini ve bu sayede ailelerin doğuma birlikte hazırlandığını aktardı.

"Kaygılarımın yerini güven aldı"

Medicana International İzmir Hastanesi Gebe Okulu'na katılan anne adayı Ebru Ceylan Ertürk ise çevresinden dinlediği olumsuz doğum hikâyeleri nedeniyle başlangıçta büyük kaygı yaşadığını belirtti. Doktorunun yönlendirmesiyle eğitime katıldığını ifade eden Ertürk, eğitim programının ihtiyaç duydukları temel bilgilere odaklandığını, bu sayede kaygılarının azaldığını ve doğuma daha güvenli yaklaşmaya başladığını dile getirdi. Doğum yapacağı hastanedeki ebe ve hemşirelerle önceden tanışmasının da kendisini daha güvende hissettirdiğini söyledi.

"Eşlerin bu sürecin içinde olması önemli"

Eğitimlere eşine destek olmak amacıyla katılan Yasin Ertürk ise başlangıçta gebe okullarının yalnızca anne adaylarına yönelik olduğunu düşündüğünü ancak eğitim sürecinde bu görüşünün değiştiğini ifade etti. Nefes teknikleri, rahatlatıcı masaj uygulamaları ve doğuma yönelik pratik eğitimlere katıldığını belirterek, maket bebek üzerinde ilk kez alt değiştirme uygulaması yapmanın kendisi için farklı bir deneyim olduğunu aktardı. Doğum sürecinde eşleriyle uyum içinde hareket etmek isteyen tüm baba adaylarına eğitimlere katılmaları tavsiyesinde bulunan Ertürk, bu sürecin aile olarak hazırlanmayı kolaylaştırdığını kaydetti.

Eskiden daha çok ileri yaşların sağlık sorunu olarak görülen kalp krizi, artık genç nüfusun da karşı karşıya kaldığı ciddi bir halk sağlığı sorununa dönüşüyor. Son dönemde peş peşe yaşanan genç yaşta kalp krizi vakaları, “Neden bu kadar arttı?” sorusunu yeniden gündeme taşırken, uzmanlar yaşam tarzındaki değişimlerin kalp hastalıklarının görülme yaşını giderek aşağı çektiğine dikkat çekiyor. Yetersiz uyku, sağlıksız beslenme, obezite, kontrolsüz takviye ürün kullanımı, uzun süre masa başında geçirilen saatler ve artan psikolojik baskılar, genç kalpleri sessizce yıpratıyor.

Her geçen gün daha fazla gencin kalp krizi nedeniyle hastanelerin acil servislerine başvurması, tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor. Çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı ve ani yorgunluk gibi belirtilerin çoğu zaman önemsenmemesi ise erken müdahale şansını azaltıyor. Uzmanlar, kalp hastalıklarının artık yalnızca yaşla ilişkilendirilemeyeceğini vurgulayarak, gençlerin de düzenli sağlık kontrollerini ihmal etmemesi, risk faktörlerini erkenden tanıması ve yaşam alışkanlıklarını gözden geçirmesi gerektiğinin altını çiziyor.

‘Yeme, içme etkiliyor’

Genç yaşta görülen kalp krizi vakalarındaki artışın, toplumda nedenlerine ilişkin farklı değerlendirmeleri de beraberinde getirdiğini belirten Birlik Sağlık Sen Genel Başkanı Ahmet Doğruyol, “Pandemi döneminde uygulanan COVID-19 aşılarının etkisine ilişkin kamuoyunda çeşitli görüşler ve tartışmalar sürerken, kalp sağlığını asıl tehdit eden unsurun günlük yaşam alışkanlıkları. Özellikle son yıllarda doğal beslenmeden uzaklaşılması, hazır, işlenmiş ve paketli gıdaların sofralardaki payının giderek artması, bu ürünlerde kullanılan katkı maddeleri ve üretim süreçlerinin insan sağlığı üzerindeki olası etkilerini yeniden gündeme taşıyor. Beslenme alışkanlıklarının değişmesiyle birlikte çocuklardan yetişkinlere kadar her yaş grubunda yüksek oranda işlenmiş gıdaların tüketiminin yaygınlaşması, yalnızca kalp-damar hastalıkları açısından değil, birçok kronik hastalık bakımından da endişe yaratıyor. Günlük yaşamı kolaylaştıran bu ürünlerin uzun vadede oluşturabileceği sağlık risklerinin azaltılabilmesi için daha doğal beslenme kültürünün yaygınlaştırılması ve toplumun bu konuda bilinçlendirilmesi gerekiyor. Çünkü sağlıklı yaşamın temeli, hastalık ortaya çıktıktan sonra uygulanan tedaviden çok, sofraya gelen gıdanın niteliğiyle başlıyor” dedi.

‘Çocukluk çağında başlıyor’

Gıda denetimlerinin çok önemli olduğunu vurgulayan Doğruyol, “Üretimden tüketime kadar uzanan zincirde denetimlerin daha etkin yürütülmesi, katkı maddelerinin bilimsel ölçütlerle değerlendirilmesi, tarımsal üretimde kullanılan kimyasalların ve kalıntıların düzenli olarak kontrol edilmesi gerektiği yönündeki beklentiler her geçen gün artıyor. Gıda güvenliği yalnızca üreticiyi ya da tüketiciyi değil, toplumun tamamını ilgilendiren bir halk sağlığı meselesi. Denetim mekanizmaları güçlendirilmesinin olası sağlık risklerinin azaltılmasında önemli rol oynayacak. Sağlıklı nesiller yetiştirmenin yolu çocukluk çağından itibaren doğru beslenme alışkanlıklarının kazandırılmasından geçiyor. Yüksek oranda işlenmiş gıdalar yerine doğal ve dengeli beslenmenin teşvik edilmesi gerekiyor. Çünkü bugün tercih edilen beslenme biçiminin yalnızca bugünkü yaşam kalitesini değil, gelecekte karşılaşılabilecek kalp-damar hastalıklarından kansere kadar pek çok sağlık sorununu da etkileyebilir” sözlerine yer verdi.

‘Güvenilir gıda önemli’

Genç yaştaki kalp krizindeki artışın tek bir nedene bağlanmasının mümkün olmadığını aktaran Ahmet Doğruyol, “Sağlıklı gıdaya erişimin kolaylaştırılması, üretim süreçlerinin daha şeffaf hale getirilmesi, denetimlerin artırılması ve koruyucu sağlık politikalarının güçlendirilmesi yönündeki çağrılar yapıyoruz. Toplum sağlığının korunabilmesi için hastalıkları tedavi etmek kadar, onları ortaya çıkarabilecek riskleri en aza indirecek adımların atılması gerektiği; güvenilir gıda ise bu mücadelenin en önemli halkalarından biri” dedi.

"Sıcak çarpması hayati tehlike oluşturabilir"

Sıcak çarpmasının vücut sıcaklığının kısa sürede 40 derecenin üzerine çıkmasıyla gelişen ciddi bir sağlık sorunu olduğunu ifade eden Dr. Kemahlı, normal koşullarda terleme ve susama mekanizmalarının vücut ısısını dengelediğini, ancak aşırı sıcak ve nemli havalarda bu sistemlerin yetersiz kalabileceğini söyledi. Bu durumun başta beyin olmak üzere hayati organlarda hasara yol açabileceğini belirterek, ani yüksek ateş, sıcak ve kuru cilt, bilinç bulanıklığı, baş ağrısı, halüsinasyon, kalp atışlarında hızlanma ile bulantı ve kusmanın sıcak çarpmasının önemli belirtileri arasında yer aldığını kaydetti.

Risk grubundakiler daha dikkatli olmalı

Dr. Kemahlı, sıcak çarpması açısından en yüksek risk taşıyan gruplar arasında 5 yaş altındaki çocuklar, 65 yaş üzerindeki kişiler, kalp, tansiyon, diyabet ve böbrek hastaları, hamileler, fazla kilolu bireyler, güneş altında çalışanlar ile yalnız yaşayan yaşlıların bulunduğunu aktardı.

İlk müdahale hayat kurtarabilir

Sıcak çarpmasına maruz kalan kişilere yapılacak ilk müdahalenin büyük önem taşıdığını vurgulayan Dr. Kemahlı, kişinin vakit kaybetmeden gölge ve serin bir ortama alınması, giysilerinin gevşetilmesi ve boyun ile koltuk altına soğuk uygulama yapılması gerektiğini söyledi. Bilinci açık olan kişilere su içirilmesinin faydalı olacağını belirterek, tablonun ağır seyretmesi halinde ise zaman kaybetmeden 112 Acil Sağlık ekiplerine haber verilmesi gerektiğini ifade etti.

Sıcaktan korunmak için 8 öneri

Dr. Kemahlı, aşırı sıcakların olumsuz etkilerinden korunmak için şu önerilerde bulundu: 11.00-16.00 saatleri arasında zorunlu olmadıkça dışarı çıkılmamalı. Açık renkli, ince ve bol kıyafetler tercih edilmeli. Gün boyunca yeterli miktarda su tüketilmeli. Ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılmalı. Serin ve gölgelik alanlarda bulunulmalı. Risk grubundaki kişiler yalnız bırakılmamalı. Yağlı ve ağır yiyecekler yerine hafif beslenme tercih edilmeli. Şekerli içecekler yerine su ve doğal maden suyu tüketilmeli.

İş stresi ile tükenmişlik aynı değil

İş stresinin her zaman tükenmişlik anlamına gelmediğine dikkat çeken Dr. Turhan, iş stresi yaşayan kişilerin dinlenme sonrası toparlanabildiğini, tükenmişlik sendromunda ise enerji kaybının kalıcı hale gelebildiğini belirtti. Tükenmişlik yaşayan bireylerin dinlenseler bile kendilerini toparlayamadıklarını, zamanla işlerine karşı ilgi ve motivasyonlarını kaybettiklerini ifade ederek, bu durumun yalnızca iş yaşamını değil aile ve sosyal hayatı da olumsuz etkileyebileceğini söyledi.

Belirtiler zaman içinde ortaya çıkıyor

Tükenmişlik sendromunun ani gelişmediğini belirten Dr. Turhan, belirtilerin zaman içinde giderek belirginleştiğini kaydetti. Sürekli yorgunluk, sabah dinlenmemiş uyanma, baş ve kas ağrıları, sık hastalanma gibi fiziksel belirtilerin yanı sıra umutsuzluk, öfke, tahammülsüzlük ve boşluk hissinin de görülebileceğini ifade ederek, dikkat dağınıklığı, unutkanlık, karar vermede güçlük, işe gitmek istememe, sosyal hayattan uzaklaşma ve alkol ya da sigara kullanımında artışın da önemli belirtiler arasında yer aldığını dile getirdi.

Bazı meslek grupları daha fazla risk altında

Uz. Dr. Turhan, tükenmişlik sendromunun herkeste görülebileceğini ancak bazı meslek gruplarında riskin daha yüksek olduğunu söyledi. Özellikle hekimler, hemşireler, öğretmenler, yöneticiler, avukatlar, bankacılar ve çağrı merkezi çalışanlarının daha fazla risk altında bulunduğunu belirterek, evde bakım veren aile bireyleri ile mükemmeliyetçi kişilik yapısına sahip kişilerde de sendromun daha sık görüldüğünü ifade etti.

Depresyonla karıştırılmamalı

Tükenmişlik sendromunun depresyonla aynı tablo olmadığını vurgulayan Dr. Turhan, tükenmişliğin işle ilişkili kronik stresten kaynaklandığını belirtti. Ancak uzun süre tedavi edilmeyen tükenmişlik vakalarının depresyon ve anksiyete bozukluklarına zemin hazırlayabileceğini ifade ederek, bu nedenle doğru tanı ve tedavinin önem taşıdığını kaydetti.

Profesyonel destek önerisi

Tedavide öncelikle kişiyi tükenmişliğe sürükleyen stres kaynaklarının belirlenmesi gerektiğini belirten Dr. Turhan, psikoterapinin stres yönetimi, sınır koyabilme ve sağlıklı baş etme yöntemlerinin geliştirilmesinde önemli rol oynadığını söyledi. Düzenli uyku, fiziksel aktivite, sosyal destek ve hobilere zaman ayırmanın iyileşme sürecini desteklediğini ifade ederek, depresyon veya yoğun kaygının eşlik ettiği durumlarda psikiyatri uzmanı değerlendirmesiyle ilaç tedavisinin de planlanabileceğini belirtti.

Türkiye koordinatörlüğünü yürütüyor

İEÜ Medical Point Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Çağatay Arslan, kemosatürasyon tedavisinin özellikle mevcut tedavi seçeneklerinin tükendiği durumlarda uygulandığını belirtti. Kemosatürasyon yöntemiyle ilgili Avrupa, ABD ve Türkiye'de klinik araştırmaların sürdüğünü, İEÜ Medical Point Hastanesi'nin ise Türkiye'deki araştırmaların koordinasyonunu yürüttüğünü ifade etti.

Multidisipliner ekip çalışması

Prof. Dr. Arslan, kemosatürasyon uygulamasının tek bir branşın kararıyla gerçekleştirilemeyeceğini vurgulayarak tedavi sürecinin farklı uzmanlık alanlarının ortak değerlendirmesiyle planlandığını belirtti. Hastanede girişimsel radyoloji, genel anestezi, tıbbi onkoloji uzmanları ile perfüzyonistlerden oluşan multidisipliner bir ekibin görev yaptığını aktararak, her hastanın durumunun ortak konseyde değerlendirildiğini ve tedavi kararlarının kişiye özel olarak alındığını ifade etti. Tedavi sonrasında oluşabilecek yan etkilerin de aynı ekip tarafından yakından takip edildiğini kaydeden Prof. Dr. Arslan, sürecin titizlikle yürütüldüğünü söyledi.

Yeni kanser türlerinde de araştırılıyor

Kemosatürasyon yönteminin gelecekte daha geniş kullanım alanına sahip olabileceğini belirten Prof. Dr. Arslan, kolon ve rektum kanseri gibi karaciğer metastazının sık görüldüğü kanser türlerinde yürütülen klinik araştırmaların devam ettiğini ifade etti. Bu çalışmaların tamamlanmasıyla birlikte kemosatürasyon yönteminin farklı kanser türlerinde de önemli bir tedavi seçeneği haline gelebileceğini dile getirdi.

Ter kanallarının tıkanmasıyla oluşuyor

İsiliğin, sıcak hava, yüksek nem ve yoğun terleme nedeniyle ter bezi kanallarının tıkanması sonucu ortaya çıktığını ifade eden Dr. Sevgican, bebeklerde terin deri yüzeyine ulaşamayıp cilt altında birikmesi nedeniyle döküntü oluştuğunu belirtti. İsiliğin huzursuzluk ve kaşıntıya yol açarak çocukların yaşam konforunu olumsuz etkileyebildiğini kaydederek, bu durumun bulaşıcı bir hastalık olmadığını vurguladı.

Kıyafet seçimi ve serin ortam önemli

İsilikten korunmak için mevsime uygun kıyafet seçiminin büyük önem taşıdığına dikkat çeken Dr. Sevgican, çocukların ince, bol ve pamuklu giysiler giymesini önerdi. Sentetik kumaşlar ile dar kıyafetlerin terlemeyi artırarak isilik oluşumunu kolaylaştırabileceğini belirterek, çocukların doğrudan güneş ışığına maruz bırakılmaması, mümkün olduğunca gölgede bulunmaları ve terleme sonrasında banyo yaptırılarak cilt temizliğinin sağlanması gerektiğini kaydetti.

Cilt temizliği ihmal edilmemeli

Bez kullanan bebeklerde alt bakımının düzenli yapılmasının önemine değinen Dr. Sevgican, bezin sık sık kontrol edilmesi ve cildin uzun süre nemli bırakılmaması gerektiğini söyledi. İsiliğe neden olan etkenler ortadan kaldırıldığında döküntülerin çoğu zaman birkaç gün içinde kendiliğinden geçtiğini belirterek, çocukların serin ve kuru ortamlarda bulunmasının sağlanmasını, pamuklu ve bol kıyafetlerin tercih edilmesini önerdi. Uygun nemlendirici ve serinletici losyonların da cildin rahatlamasına katkı sağlayabileceğini ifade etti.

Geçmeyen isilikte doktora başvurulmalı

Çoğu isilik vakasının kısa sürede iyileştiğini belirten Dr. Sevgican, döküntülerin artması, ciltte tahriş ya da iltihap gelişmesi ve yoğun kaşıntının görülmesi halinde vakit kaybetmeden çocuk hekimine başvurulması gerektiğini söyledi. Yaz aylarında alınacak basit önlemlerle çocukların isilikten korunmasının mümkün olduğunu belirterek, ailelerin özellikle sıcak günlerde cilt bakımına daha fazla özen göstermesi gerektiğini sözlerine ekledi.

Ameliyat sırasında hastayla iletişim kuruluyor

Beynin farklı bölgelerinin farklı fonksiyonlardan sorumlu olduğunu belirten Doç. Dr. Karaaslan, cerrahi planlamanın da bu özellikler dikkate alınarak yapıldığını söyledi. Konuşma, dil veya hareket merkezine yakın yerleşimli beyin tümörlerinde bazı ameliyatların hasta ile iletişim kurularak gerçekleştirildiğini belirterek, operasyonun belirli aşamalarında hastadan konuşmasının, nesneleri isimlendirmesinin, cümle kurmasının ya da kol ve bacaklarını hareket ettirmesinin istenebildiğini ifade etti. Bu yöntem sayesinde tümörün mümkün olan en geniş ve güvenli şekilde çıkarılmasının hedeflendiğini aktaran Doç. Dr. Karaaslan, aynı zamanda konuşma ve hareket gibi yaşamsal işlevlerden sorumlu sağlıklı beyin dokusunun korunmasına da özen gösterildiğini kaydetti.

Her hasta için uygun olmayabiliyor

Doç. Dr. Karaaslan, uyanık beyin cerrahisinin her hastaya uygulanmadığını vurguladı. Yöntemin özellikle konuşma ve hareket merkezine yakın bölgelerde yer alan tümörlerde, ayrıntılı değerlendirme sonrasında uygun görülen hastalarda tercih edildiğini belirterek, hastanın yaşı, tümörün yerleşimi, genel sağlık durumu ve nörolojik bulguların birlikte değerlendirilerek en uygun cerrahi yöntemin belirlendiğini söyledi.

Amaç, yalnızca tümörü çıkarmak değil

Modern beyin cerrahisinde başarının yalnızca tümörün çıkarılmasıyla değerlendirilmediğini ifade eden Doç. Dr. Karaaslan, temel hedefin mümkün olan en yüksek oranda tümörü temizlerken hastanın bağımsız yaşamını sürdürebilmesini sağlamak olduğunu belirtti. Konuşabilen, yürüyebilen ve günlük yaşamına dönebilen hastalara ulaşmanın günümüz beyin cerrahisinin en önemli amaçları arasında yer aldığını dile getirdi.

Beş yaş altındaki çocuklarda sıvı kaybına dikkat

Yaz ishallerinde en sık görülen belirtilerin sulu dışkılama, kusma, karın ağrısı, ateş ve halsizlik olduğunu belirten Dr. Çebi, özellikle beş yaşın altındaki çocuklarda sıvı kaybının kısa sürede ciddi boyutlara ulaşabileceğini söyledi. Ağız kuruluğu, gözyaşında azalma, idrar miktarında düşüş ve aşırı uyku halinin önemli uyarı işaretleri olduğunu vurgulayarak, bu belirtilerin görülmesi halinde zaman kaybetmeden çocuk hekimine başvurulması gerektiğini kaydetti.

Antibiyotik her ishal vakasında kullanılmamalı

İshal tedavisinin hastalığın nedenine göre planlanması gerektiğini belirten Dr. Çebi, her ishal vakasında antibiyotik kullanımının doğru olmadığını ifade etti. Tedavinin mutlaka hekim değerlendirmesi sonrasında belirlenmesi gerektiğini vurgulayarak, gereksiz antibiyotik kullanımının fayda sağlamadığı gibi farklı sağlık sorunlarına da yol açabileceğini dile getirdi.

Hijyen kuralları hastalıktan korunmada etkili

Yaz ishallerinin büyük ölçüde doğru hijyen alışkanlıklarıyla önlenebileceğini belirten Dr. Çebi, çocukların havuza girmeden önce ve çıktıktan sonra duş alması gerektiğini söyledi. Havuz suyunun yutulmaması, hijyeninden emin olunmayan havuzların kullanılmaması, açıkta satılan gıdalardan uzak durulması, güvenilir içme suyunun tercih edilmesi ve el hijyenine dikkat edilmesinin enfeksiyon riskini azaltacağını aktardı.

İyileşmeden havuza girilmemeli

İshal geçiren çocukların tamamen iyileşmeden deniz veya havuza girmemesi gerektiğini belirten Dr. Çebi, bunun hem çocuğun sağlığını korumak hem de enfeksiyonun diğer kişilere bulaşmasını önlemek açısından önemli olduğunu söyledi. Basit hijyen kurallarına uyulmasının yaz aylarında görülen ishal vakalarının önemli bölümünün önüne geçebileceğini ifade ederek, ailelerin özellikle sıcak havalarda çocukların sağlık durumunu yakından takip etmesi gerektiğini sözlerine ekledi.