Astronomlar, Samanyolu Galaksisi'nin merkezinde bulunan süper kütleli kara delik Sagittarius A*'ın (Sgr A*) çevresinden dışarıya doğru yayılan kozmik rüzgarları ilk kez gözlemledi. Yaklaşık yarım asırdır devam eden araştırmaların sonucunda elde edilen bulgular, galaksimizin merkezindeki kara deliğin davranışlarına ilişkin önemli ipuçları sundu.
Şili’deki ALMA teleskobu ile NASA'nın Chandra X-Işını Gözlemevi verilerini bir araya getiren bilim insanları, kara deliğin çevresinde dikkat çekici bir yapı tespit etti. Araştırma kapsamında, sıcak ve iyonize gazla dolu geniş bir koni şeklindeki boşluğun, kara delikten kaynaklanan rüzgarlar tarafından oluşturulduğu belirlendi.
Kara Deliğin Çevresinde Dev Bir Boşluk Oluştu
Bilim insanlarına göre söz konusu boşluk, Sgr A* tarafından dışarıya itilen gaz akımlarının çevredeki soğuk gazı temizlemesi veya ısıtması sonucu meydana geldi. Araştırmacılar, bu büyüklükte bir yapının ancak süper kütleli bir kara deliğin enerjisiyle şekillenebileceğini ifade ediyor.
Kara delikler genellikle çevrelerindeki maddeyi güçlü çekim kuvvetleriyle kendilerine doğru çekerken, aktif dönemlerinde gaz ve enerji akışlarını dışarıya da yönlendirebiliyor. Bu durum daha önce farklı galaksilerde gözlemlenmiş olsa da Samanyolu'nun merkezinde ilk kez doğrudan kanıtlandı.
50 Yıllık Bilimsel Soruya Yanıt
Çalışmanın eş liderlerinden Northwestern Üniversitesi Fizik ve Astronomi Profesörü Lena Murchikova, elde edilen sonuçların uzun yıllardır süren bir bilinmezliği ortadan kaldırdığını belirtti. Araştırma, süper kütleli kara deliklerin yalnızca madde yutan yapılar olmadığını, aynı zamanda çevrelerini şekillendiren dinamik sistemler olduğunu da ortaya koyuyor.
Bilim insanları, aktif kara deliklerin genellikle güçlü jetler veya rüzgarlar oluşturduğunu uzun süredir öngörüyordu. Ancak Samanyolu'nun merkezindeki Sgr A*'ın bu tür bir etki yarattığına dair somut veriler şimdiye kadar elde edilememişti.
Güneş'ten 4 Milyon Kat Daha Büyük
Dünya'dan yaklaşık 26 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan Sagittarius A*, Güneş'in yaklaşık 4 milyon katı kütleye sahip. Buna rağmen diğer bazı galaksilerde bulunan süper kütleli kara deliklere kıyasla daha sakin bir evrede bulunuyor.
Araştırmacılar, tespit edilen konik boşluğun uzunluğunun yaklaşık 6,5 ışık yılına ulaşabileceğini değerlendiriyor. Yapının tamamı henüz gözlemlenemese de mevcut veriler kara deliğin çevresinde sürekli fakat düşük yoğunluklu bir madde akışı bulunduğunu gösteriyor.
"Kasırga Değil, Hafif Bir Esinti"
Araştırmanın diğer eş lideri olan astronom Mark Gorski, Sgr A*'ın oluşturduğu rüzgarların beklenenden daha sakin olduğunu söyledi. Gorski, bu akışı "galaktik bir kasırga değil, hafif bir esinti" olarak tanımladı.
