Hamilelikte geçirilen enfeksiyonlar, erken doğum ya da doğum sırasında yaşanan komplikasyonlar, çocukluk çağı felci olarak da bilinen serebral palsinin en önemli nedenleri arasında yer alıyor. Peki, Serebral palsi hastalığı nedir, neden olur?
Serebral Palsi nedir?
Serebral palsi, beynin hareketi, dengeyi ve duruşu kontrol eden bölgelerinde doğum öncesi, doğum sırası ya da doğumdan sonraki erken dönemde meydana gelen hasar veya gelişim bozukluğu sonucu ortaya çıkan kalıcı bir hareket bozukluğudur. Hastalık, kasların doğru şekilde kontrol edilememesine bağlı olarak motor becerilerde sorunlara yol açar ve genellikle yaşam boyu devam eder. “Serebral” kelimesi beynin motor işlevlerden sorumlu bölümünü, “palsi” ise istemli kas hareketlerindeki bozulmayı ifade eder.
Serebral Palsi neden olur?
Serebral palsinin en temel nedeni, beynin gelişim sürecinde zarar görmesidir. Bu hasar çoğunlukla anne karnında meydana gelirken, doğum sırasında yaşanan oksijen yetersizliği veya erken doğum gibi faktörler de etkili olabilir. Doğumdan sonra geçirilen beyin enfeksiyonları, kafa travmaları, ağır sarılık ve boğulma gibi durumlar da serebral palsiye yol açabilen nedenler arasında yer alır. Bazı vakalarda ise kesin neden tespit edilemeyebilir.
Risk faktörleri nelerdir?
Hamilelik döneminde annede geçirilen enfeksiyonlar, toksik maddelere maruz kalma, tiroid hastalıkları ve preeklampsi gibi sağlık sorunları serebral palsi riskini artırabilir. Erken doğan ve düşük doğum ağırlığına sahip bebeklerde hastalığın görülme olasılığı daha yüksektir. Ayrıca doğum sırasında yaşanan komplikasyonlar ve yenidoğan dönemindeki beyin kanamaları da önemli risk faktörleri arasında sayılır.
Serebral Palsi türleri
Serebral palsi, beynin etkilenen bölgesine göre farklı klinik tablolarla ortaya çıkabilir. En sık görülen tür olan spastik serebral palside kas sertliği ön plandadır ve hareketler kısıtlıdır. Diskinetik tipte istemsiz ve kontrolsüz kas hareketleri görülürken, ataksik tipte denge ve koordinasyon bozuklukları dikkat çeker. Hastalığın şiddeti ve etkilediği vücut bölgesi kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.
Belirtiler nelerdir?
Serebral palsinin belirtileri genellikle erken çocukluk döneminde ortaya çıkar. Kas sertliği veya gevşekliği, istemsiz hareketler, denge ve yürüme sorunları, konuşma ve yutma güçlüğü sık görülen belirtiler arasındadır. Bebeklik döneminde baş kontrolünün sağlanamaması, kol ve bacak hareketlerinde asimetri ve ellerin sürekli yumulu olması erken uyarı işaretleri olarak kabul edilir.
Tanı ve tedavi süreci
Tanı, çocuk nörolojisi uzmanları tarafından yapılan klinik değerlendirme ve beyin görüntüleme yöntemleriyle konur. Serebral palsinin kesin bir tedavisi bulunmamakla birlikte, erken dönemde başlanan fizik tedavi, konuşma terapisi ve rehabilitasyon uygulamaları hastanın yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabilir. Tedavinin temel amacı, bireyin bağımsızlığını en üst seviyeye çıkarmak ve günlük yaşam becerilerini desteklemektir.
