Sağlık Bakanlığı ve AK Parti Grup Başkanlığı, tütün ürünlerinin satışında yaş kontrolünü elektronik ortama taşımayı öngören yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Yaklaşık 25 ila 27 maddeden oluşması beklenen sağlık kanunu teklifi taslağında, sigara satışlarında QR kod ve elektronik kimlik doğrulama yöntemlerinin kullanılması gündemde. Düzenlemeyle 18 yaşından küçüklere tütün ürünü satışının engellenmesi ve yaş kontrolü sırasında kişisel bilgilerin korunması amaçlanıyor.
Sigara satışında QR kodlu yaş kontrolü nasıl yapılacak?
Hazırlıkları devam eden düzenlemede, yaş doğrulaması için iki farklı yöntem değerlendiriliyor. İlk modele göre ilgili kamu kurumu tarafından oluşturulacak QR kod, müşterinin cep telefonu aracılığıyla okutulacak. Elektronik sistem üzerinden kimlik numarasıyla eşleştirme yapılarak alıcının 18 yaşını tamamlayıp tamamlamadığı kontrol edilecek. Bu yöntemde müşterinin adı, doğum tarihi ve diğer kişisel bilgileri satış görevlisiyle paylaşılmayacak. Satıcı yalnızca müşterinin yasal yaş sınırını karşılayıp karşılamadığına ilişkin doğrulama sonucunu görebilecek. Üzerinde çalışılan ikinci seçenekte ise yaş kontrolünün kamu otoritesi tarafından geliştirilecek bir mobil uygulama aracılığıyla gerçekleştirilmesi planlanıyor. Akıllı telefon veya tablet üzerinden kullanılacak sistemde, müşterinin kimlik numarası esas alınarak yaş doğrulaması yapılacak. Bu uygulamada da kişisel bilgilerin satıcıya aktarılmaması öngörülüyor. Her iki yöntemle tütün ürünlerinin satışında ortak bir yaş kontrol sistemi oluşturulması v kişisel verilerin gereksiz şekilde paylaşılmasının önlenmesi hedefleniyor.
Market ve büfelerde elektronik doğrulama yapılacak
Yeni düzenlemenin hayata geçirilmesi durumunda sigara ve diğer tütün ürünlerinin satıldığı marketler ile büfelerde elektronik yaş doğrulama sisteminin kullanılması planlanıyor. Taslakta değerlendirilen uygulamalar kapsamında, satış sırasında müşterinin 18 yaşını doldurup doldurmadığı dijital yöntemlerle kontrol edilecek. Böylece yaş doğrulama işleminin belirlenen elektronik sistem üzerinden gerçekleştirilmesi amaçlanıyor. Düzenlemede hangi doğrulama yönteminin kullanılacağına ilişkin nihai karar ise henüz verilmedi.
İnternetten tütün ürünü satışlarında da yaş kontrolü gündemde
Kanun teklifi taslağında değerlendirilen bir diğer konu, internet üzerinden gerçekleştirilen tütün ürünü satışlarında elektronik yaş doğrulaması yapılması. Planlanan modele göre çevrim içi satış işlemlerinde de müşterinin 18 yaşından büyük olup olmadığı QR kod veya elektronik doğrulama sistemi aracılığıyla kontrol edilecek.
Bu kapsamda yaş kontrolünün yalnızca fiziksel satış noktalarıyla sınırlı kalmaması, elektronik ortamda gerçekleştirilen işlemlerde de uygulanması hedefleniyor.
QR kodlu sigara satış sistemi ne zaman başlayacak?
Sigara satışında elektronik yaş doğrulamasına ilişkin düzenlemenin yürürlüğe giriş tarihi henüz kesinleşmedi. Hazırlanan taslakta, kanun teklifinin kabul edilmesinin ardından ilgili kurumlara teknik altyapı ve uyum çalışmalarını tamamlamaları için bir yıllık süre verilmesi öngörülüyor. Buna göre düzenlemenin 2027 yılında yasalaşması durumunda elektronik yaş doğrulama sisteminin 2028 yılında yürürlüğe girmesi bekleniyor. Teklifin kapsamı ve uygulamaya ilişkin ayrıntıların, bu hafta Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yapılması beklenen toplantının ardından netleşmesi öngörülüyor.
Yaşlı ve hareket kısıtlılığı bulunan vatandaşlara eve ilaç hizmeti
Sağlık alanında hazırlanan düzenleme kapsamında, yaşlılar ve hareket kabiliyeti kısıtlı vatandaşların ilaçlara erişimini kolaylaştıracak yeni bir hizmet modeli de değerlendiriliyor. Hastaneye veya eczaneye gitmekte güçlük çeken kişilerin, süresi dolan sağlık raporları ve reçeteleri nedeniyle tedavilerinin aksamaması için farklı uygulamalar üzerinde çalışılıyor. Değerlendirilen seçenekler arasında sağlık raporlarının yenilenme sürecinin kolaylaştırılması ve ihtiyaç duyulan ilaçların vatandaşların evlerine ulaştırılması bulunuyor.
Eve ilaç teslimatının ayrıntıları henüz kesinleşmedi
Eve ilaç ulaştırılması modelinin uygulanması halinde sağlık raporlarının hangi koşullarda yenileneceği, hizmetten yararlanacak kişilerin nasıl belirleneceği ve ilaçların hangi kurum tarafından teslim edileceği gibi konuların açıklığa kavuşturulması gerekecek. Söz konusu hizmetin henüz kesinleşmiş bir düzenleme olmadığı, sağlık alanındaki mevzuat çalışmaları kapsamında değerlendirilen seçeneklerden biri olduğu belirtiliyor.
