Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi öğretim üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, teklif hazırlığında yer alan isimlerden biri olarak taslakta bulunan düzenlemelere ilişkin açıklamalarda bulundu.
2015 sonrası doğanlara ömür boyu sigara yasağı
Taslakta yer alan düzenlemelerden biri, 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğan kişileri kapsıyor. Buna göre söz konusu tarihten sonra doğanlara hayatları boyunca tütün ürünlerinin kullanımı, içimi ve satışı yasaklanacak. Düzenlemeye ilişkin konuşan Ergüder, “Çocukları ve özellikle kız çocuklarımızı korumak için 1 Ocak 2015 tarihinden sonra doğanlara, hayatları boyunca tütün ürünlerinin kullanımı, içimi, satışı yasaklanıyor” ifadelerini kullandı. Düzenlemenin kabul edilmesi halinde 1 Ocak 2015 sonrasında doğan kişiler yetişkinlik dönemlerinde de yasal olarak tütün ürünü satın alamayacak. Ergüder, benzer bir modelin İngiltere başta olmak üzere bazı ülkelerde uygulandığını belirtti.
2040'tan sonra tütün üretimi ve satışı yasaklanacak
Kanun teklifi taslağındaki bir diğer düzenleme ise Türkiye’de tütün ürünlerinin üretimi ve satışına ilişkin 2040 hedefini içeriyor. Taslağa göre 2040 yılından sonra ülkede tütün ürünlerinin üretimi ve satışı tamamen yasaklanacak. Ergüder, “2040 yılından sonra Türkiye'de tütün ürünlerinin üretimi ve satışı kökten yasaklanıyor” dedi. Bazı ülkelerin sigarasız toplum hedefleri için Türkiye’den daha erken tarihler açıkladığını belirten Ergüder, “Biz tekrar umarım sigaranın hiç olmadığı bir ülke haline geleceğiz. Bununla ilgili pek çok ülke bizden daha erken tarihleri açıkladı” ifadelerini kullandı.
Kanun teklifinin ekim ayında TBMM’ye sunulması beklenirken, taslaktaki maddelerin komisyon ve Genel Kurul görüşmeleri sırasında değişikliğe uğrayıp uğramayacağı henüz bilinmiyor.
Lokantaların açık alanlarında sigara içilemeyecek
Taslak, lokantalarda sigara kullanımına yönelik yeni düzenlemeler de içeriyor. Buna göre sigara yasağının yalnızca lokantaların kapalı bölümleriyle sınırlı kalmaması ve açık alanları da kapsaması planlanıyor. Parklar, bahçeler ve kamu binalarının bahçelerinde ise dışarıdan görünmeyecek şekilde tasarlanmış sigara içme alanlarının oluşturulması öngörülüyor. Ergüder, düzenlemenin amacına ilişkin, “En önemlisi burada, çocuk ve gençler artık kimsenin sigara içtiğini görmeyecek” dedi. Türkiye’de kapalı alanlarda sigara kullanımına ilişkin yasak 19 Ocak 2008’de çıkarılan düzenlemeyle başlamış, Temmuz 2009’da lokanta ve kafeleri de kapsayacak şekilde uygulanmaya başlanmıştı. 2013 yılında ise taşıtların içerisinde sigara içilmesi yasaklanmıştı.
Slim sigaraların satışının sona ermesi planlanıyor
Aralık 2019’da uygulanmaya başlanan düz paket düzenlemesinin de genişletilmesi planlanıyor. Taslağa göre tüm sigaralar standart boyuttaki paketlerde satışa sunulacak. “Slim” olarak adlandırılan ince sigaraların ise satıştan kaldırılması öngörülüyor. Tütün ürünlerinin satışında yaş kontrolüne ilişkin yeni bir uygulama da taslakta bulunuyor. Kredi kartıyla yapılacak doğrulama yoluyla 18 yaşından küçük kişilerin tütün ürünü satın almasının önüne geçilmesi planlanıyor.
Sigara paketlerine sağlık vergisi gündemde
Taslakta sigara paketlerine “sağlık vergisi” getirilmesine yönelik bir madde de bulunuyor. Ergüder, söz konusu vergiden elde edilecek gelirin daha fazla koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerine aktarılmasının planlandığını belirtti.
Türkiye'de yılda yaklaşık 125 bin kişi tütün nedeniyle hayatını kaybediyor
AA’nın “Bir Nefes Bin Zehir” dosyasında yer alan verilere göre Türkiye’de her yıl yaklaşık 125 bin kişi tütün nedeniyle yaşamını yitiriyor. Bu kişilerin yaklaşık 25 binini sigara kullanmadığı halde pasif içiciliğe maruz kalanlar oluşturuyor. Sigara kaynaklı akciğer kanseri nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısının ise yılda 35 bine yaklaştığı belirtiliyor. Verilere göre Türkiye’de yaklaşık her 4 dakikada bir kişi sigaraya bağlı nedenlerle yaşamını yitiriyor. Dünya genelinde 1,2 milyar kişinin tütün kullandığı, tütün kullanımına bağlı nedenlerle her yıl 7 milyondan fazla kişinin hayatını kaybettiği belirtiliyor.
Türkiye'deki sigara satış rakamları arttı
Türkiye’de 2012 yılında 91 bin ton, yaklaşık 4,5 milyar paket sigara satılırken, bu miktarın 2025 yılında yaklaşık 160 bin tona ve 8 milyar pakete yükseldiği belirtildi. Ergüder’in paylaştığı verilere göre kadınlarda sigara içme oranındaki artış yüzde 40-50 seviyesinde bulunuyor. 15-24 yaş grubundaki genç kadınlarda ise artış oranının yüzde 90’ı aştığı ifade ediliyor.
Düzenlemeye ilişkin saha araştırmasının sonuçları açıklandı
Yeşilay tarafından 7 bin kişiyle gerçekleştirilen saha araştırmasında düzenlemeye verilen desteğin yüzde 90’ın üzerinde olduğu belirtildi. Sigara kullanan kişiler arasında ise destek oranının yaklaşık yüzde 60 seviyesinde olduğu kaydedildi. Tütün ürünlerine ilişkin yeni düzenlemeleri içeren kanun teklifinin ekim ayında TBMM’ye sunulması bekleniyor. Teklifin Meclis’e gelmesinin ardından 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara yönelik düzenlemenin uygulanma takvimi ve denetim yöntemlerinin netleşmesi bekleniyor.
