Somali, onlarca yıl süren iç savaş, siyasi istikrarsızlık ve kabile temelli yönetim sisteminin ardından demokratikleşme yolunda tarihi bir adım attı. Ülkede ilk kez başkent Mogadişu dışında bir eyalette doğrudan seçimler düzenlenirken, Güneybatı Eyaleti’nde vatandaşlar sandık başına giderek oy kullanmaya başladı. Uzun yıllardır dolaylı seçim sistemiyle yönetilen Somali’de gerçekleştirilen seçimler, “bir kişi, bir oy” esasına dayalı demokratik modele geçiş açısından tarihi dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Güvenlik önlemleri altında yapılan seçimlerde sabahın erken saatlerinden itibaren yoğun katılım dikkat çekti.
Sandıklarda uzun kuyruklar oluştu
South West State genelinde kurulan seçim merkezlerinde vatandaşlar oy kullanabilmek için uzun kuyruklar oluşturdu. Yetkililer, seçim sürecinin güvenlik güçlerinin kontrolünde düzenli şekilde ilerlediğini açıkladı. Seçime katılan çok sayıda vatandaş için bu deneyim hayatlarında bir ilk oldu. 82 yaşındaki Halime Hasan Abdi, daha önce hiç oy kullanmadığını belirterek hayatında ilk kez sandık gördüğünü söyledi. 76 yaşındaki Ali İsak Ahmed ise daha önce yalnızca bir kez oy kullandığını belirterek, halkın artık yöneticilerini seçme ve hesap sorma hakkına sahip olmasının önemli olduğunu ifade etti. Seçmenlerden Borrow Yabalow Abdirahman da seçim heyecanını anlatırken, hayatında ilk kez oy kullanacağını ve sabahı büyük heyecanla beklediğini dile getirdi. Abdullah Ali Hüseyin ise ilk kez sandığa gitmenin kendisi için tarihi bir an olduğunu söyledi.
Bakan Nur: “Tarihi bir gün”
Seçim çalışmaları kapsamında bölgeye gelen Abdülkadir Mohamed Nur da oy kullanan isimler arasında yer aldı. Bakan Nur, seçimlerin Somali açısından tarihi önem taşıdığını belirterek gençlerin artık kendi geleceklerini belirlemek istediğini söyledi. Somali halkının ülkelerinde çalışmak, doğal kaynaklarını değerlendirmek ve ekonomik olarak güçlenmek istediğini ifade eden Nur, seçimlerin demokratikleşme süreci açısından büyük önem taşıdığını vurguladı. Kendisinin de ilk kez oy kullandığını belirten Bakan Nur, Somali’nin uzun yıllar sonra yeniden doğrudan demokrasiye geçiş sürecine adım attığını söyledi.
Somali 57 yıl sonra doğrudan seçimlere dönüyor
Somali’de en son doğrudan seçimler 1969 yılında yapılmıştı. Ardından yaşanan siyasi krizler, darbeler ve iç savaş nedeniyle ülke uzun yıllar boyunca doğrudan seçim sisteminden uzak kaldı. 1991 yılında başlayan iç savaş sonrası Somali’de “4,5 sistemi” adı verilen kabile temelli temsil modeli uygulanmaya başladı. Bu sistemde vatandaşlar doğrudan oy kullanamıyor, milletvekilleri kabile delegeleri tarafından belirleniyor, cumhurbaşkanı ise parlamentoda seçiliyordu. Uzun süredir eleştirilen sistemin yerine daha kapsayıcı demokratik model oluşturulması için son yıllarda yoğun çalışmalar yürütülüyordu.
Mogadişu’dan sonra ikinci büyük adım
Somali federal hükümeti, Aralık 2025’te başkent Mogadişu’nun da bulunduğu Benadir bölgesinde 57 yıl sonra ilk doğrudan seçim uygulamasını gerçekleştirmişti. Şimdi ise Mogadişu dışındaki ilk doğrudan seçimlerin Güneybatı Eyaleti’nde yapılması, demokratikleşme sürecinin ülke geneline yayılması açısından kritik gelişme olarak değerlendiriliyor. Yetkililer, yerel seçimlerin ardından Somali genelinde kalıcı, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir doğrudan seçim sisteminin oluşturulmasını hedeflediklerini açıkladı.
Demokratikleşme süreci dikkatle izleniyor
Uzmanlar, Somali’de doğrudan seçim sistemine geçişin yalnızca siyasi yapı açısından değil, ülkenin güvenliği, ekonomik istikrarı ve devlet kurumlarının güçlenmesi bakımından da kritik öneme sahip olduğunu belirtiyor. Özellikle genç nüfusun seçimlere yoğun ilgi göstermesi, ülkede demokratik katılım kültürünün güçlenmeye başladığı şeklinde yorumlanıyor. Ancak uzmanlar, güvenlik sorunları, kabile dengeleri ve siyasi kırılganlıkların devam ettiğine dikkat çekerek sürecin dikkatli şekilde yönetilmesi gerektiğini vurguluyor.
